شرط سرمايه داران رانده شده براي بازگشت به كشور در سال ۶۹
| بهزاد عطارزاده
به هاشمي گفتند بايد از مقام بالاتري براي امنيت جان و سرمايه گذاري مجدد ما، امان نامه بگيري! اما هاشمي گفته بود قول من بالاترين ضمانت نامه است. اكنون مي بينم كه ترس آنان بي راه نبود!
هاشمیرفسنجانی که در بسیاری از تحولات و اقدامات دهه نخستِ «حکومت انقلابی» نقش محوری داشت، شاید به تجربه دریافته بود که اقتصاد دولتی و سیاست خارجی انزواجویانه دیگر سرانجامی ندارد.
رفسنجانی سخن از اهمیت «تولید و کار» در اسلام میگفت و تنها مشکل کشور را «کمبود تولید» میدانست. راه حل آن هم گویی از مسیر رواداری اقتصادی با مردم و تنشزدایی در سیاست خارجی میگذشت.
کابینه هاشمیرفسنجانی کوشید تا شماری از کارخانهدارانی را که اموالشان مصادره شده و جلای وطن کرده بودند، بازگرداند، بلکه کار تولید به کاردان سپرده شود و اعتباری به اقتصاد ایران در مناسبات خارجی بدهد.
گفتهاند که محسن نوربخش و محمدحسین عادلی رهسپار فرنگ شده بودند تا صاحبان صنایع هجرتکرده را راضی به بازگشت کنند ؛ سفارتخانههای ایران نیز مسئولیتی در مذاکره با شماری از این صاحبان صنایع و دعوت آنها به کشور داشتند.
اما اجرای چنین تصمیمی هیچ ساده نبود. یک سوی ماجرا اقناع کسانی بود که یکباره اموال و کسب و کارشان به دست بازیهای ایدئولوژیکی و رندانه بر باد رفته بود و سوی دیگر، نیروهای صاحب قدرتی که بازگشت صاحبان صنایع را بازگشت به عصر «طاغوت» و وادادن در هنگامه نبرد «جهان سرمایهداری» با «مکتب» حاکم در ایران میپنداشتند!
در درون کشور، مخالفت با بازگشت سرمایهدارانِ گریخته جدی بود و این کار اقناع سرمایهداران را سختتر میکرد. اکنون نمیدانیم چه اندازه برای اقناع آنها تلاش شده است. اما اینقدر میدانیم که این سرمایهداران مارگزیده ترس جان و مال خود داشتند. گفته شده است که «اماننامه» میخواستند. به وعده و «مهربانیِ» کشتیبانِ جدید «طمع» نیفکندند؛ زنهار از مرجعی بالاتر میخواستند که جان و مالشان تضمین شود. چنانکه برمیآید، رفسنجانی قول خود را بالاترین ضمانت میانگاشت. اما سرمایهداران بهدرستی خوف آن داشتند که «دولت» او «مستعجل» باشد.
اعتراضهای سیاسی به زمزمههای بازگشت صاحبان صنایع پر زور بود؛ مدیران دولتی مدعی بودند که صنایع کشور با وجود «نیروی توانا»یی چون آنها بینیاز از «سرمایهداران فراری» است! صاحبان صنایع گریخته هم، در این میان، تأمین جان و مال و کسب و کارشان را میخواستند.
هزینه در افتادن با چنین مناسباتی برای بازگرداندن شماری صنعتگرِ «کارخانه باخته» از منفعتش بیشتر بود و همین شاید یکی از دلایلی است که رفسنجانی از خیر بازگشت آنها گذشت و به اين ترتيب يكي از سودمندترين پروژه ها براي احياي اقتصاد ايران، شكست خورد!
✅ @karkhone