معمای ذوالقرنین

واقعاً ذوالقرنین کیست؟ آیا او یک پیامبر بود؟ خیر

سرگذشت او و «یأجوج» و «مأجوج» در سوره کهف آمده است.در اینکه ذوالقرنین از نظر تاریخی چه کسی بوده است، و بر کدام یک از مردان معروف تاریخ منطبق می شود، در میان مفسران و مورخان محل بحث و گفت و گوی زیادی است.
ایرانیان کورش را ؛ مورخان و مفسران مسلمان اسکندر مقدونی و پادشاه یمن ؛ و چینی ها تسنچی هوانگ تی را ذوالقرنین می دانند
مردم دنیا تا به حال به نتیجه قطعی نرسیده اند که واقعا ذوالقرنین کیست؟

مورخان و مفسران ؛ تا به حال چند نفر را مصداق ذوالقرنین قرآن ؛ ذکر کردند ؛ از جمله :
۱- اسکندر مقدونی
۲- ابوکرب شَمِّر یرعَش،پادشاه حِمْیَر یمن
۳- کوروش هخامنشی
۴- تسن‌چی هوانگ تی، امپراتور چین
۵- و افراد دیگری مانند : اسکندروس مردی از اسکندریه؛ هرمس یا هردیس؛ مرزبان‌بن مدربه یونانی، مردی مصری از نسل یافث‌بن نوح ؛ عیاش بن عبدالله ضحاک

وجه تسمیه ذوالقرنین:
 در زبان عربی (ذو) یعنی صاحب یا دارنده و قرن(Corn) دو معنی دارد یکی به معنی تاج است و معنی دیگر یعنی شاخ و قرنین واژه‌ای است معرب قرنین یعنی دو شاخ که عربی شده از عبری "קרנים"(قرنیم) است. ذو قرنین بر روی هم یعنی تاج دوشاخ دار.
عموم مفسران بر این عقیده‏اند که او از جنس بشر است ؛ پیامبر نبود و بنده ای صالح. حضرت امام باقر (ع) فرمودند: «ذوالقرنین» پیامبر نبود، لیکن مرد صالحى بود که خدا او را دوست مى‏ داشت.

خصوصیات فردی ذوالقرنین :
بهترین منبع برای خصوصیات ذوالقرنین، قرآن کریم است که از آن به خوبی استفاده می شود، ذوالقرنین دارای صفات ممتازی بود:
1. خداوند اسباب پیروزی ها را در اختیار او قرار داد: «ما به او در روی زمین قدرت و حکومت دادیم و اسباب هر چیز را در اختیارش نهادیم».
2. او سه لشکرکشی مهم داشت: نخست به غرب، سپس به شرق و سرانجام به منطقه ای که در آن جا یک تنگه کوهستانی وجود داشته، و در هریک از این سفرها با اقوامی برخورد کرد. 
3. او مرد مؤمن و موحد و مهربانی بود، و از طریق عدل و داد منحرف نمی شد.
4. او به خدا و روز قیامت ایمان داشت.
5. او سازنده یکی از مهم ترین و نیرومندترین سدها است. سدی که در آن به جای آجر و سنگ از آهن و مس استفاده شد و هدف او از ساختن این سد کمک به گروهی مستضعف در مقابل ظلم و ستم قوم یأجوج و مأجوج بوده است.

با توجه به خصوصیات ذکر شده در قرآن کریم، ذوالقرنین با کدام یک از کشورگشایان تاریخ منطبق است؟

اول : اسکندر مقدونی: بعضی او را به نام اسکندر ذوالقرنین می خوانند. و بیش از 36سال عمرنکرد؛جسد او را به اسکندریه بردند و در آن جا دفن نمودند. 
ولی این نظریه مردود است؛ زیرا اسکندر فردى مشرک و بت پرست بود و حتى در اواخر و در پى پیروزى بر هخامنشیان ادعاى خدایى کرد. و با آنچه در قرآن کریم ذکر شده است منافات دارد. 
حدیثی از پیامبر اکرم اسلام که مورخ ایرانی‌تبار طبری در کتاب تفسیر خود از پیامبر اکرم نقل می‌کند و در این حدیث پیامبر در جواب اهل کتاب که در مورد ذوالقرنین از وی پرسیدند، او را جوانی از روم و بانی شهر اسکندریه در مصر معرفی کرده‌اند.(تفسیر طبری، جلد۱۵، تفسیر آیات ۸۳ و ۸۴ سوره کهف)

دوم: جمعی از مورخان معتقدند ذوالقرنین یکی از پادشاهان یمن بوده است. طبق این نظریه، سدّی را که ذوالقرنین ساخته همان سدّ معروف «مأرب» است. این نظریه هم اشکال دارد؛ زیرا اولاً: سدّ «مأرب» در یمن سدّی است که با مصالح عمومی است اما سدّ ذوالقرنین طبق گفته قرآن از آهن و مس ساخته شده بود، و برای جلوگیری از هجوم اقوام وحشی بوده، در حالی که سدّ مأرب به منظور جمع آوری آب و جلوگیری از طغیان سیلاب ها ساخته شده بود.  

سوم : کورش هخامنشی : این نظریه جدیدی است که «ابوالکلام آزاد» نخستین وزیر فرهنگ هند بعد از استقلال از انگلستان گفته است.
کوروش بعد از حمله به بابل ؛ به بت بعل بابل و مردوک خدای بابلی ها احترام گذاشت و با دادن آزادی پرستش به بابلی ها ؛ به نوعی تساهل و تسامح دینی معتقد بود.

چهارم : تسن چی هوانگ تی
براساس این دیدگاه، دیوار بزرگ چین همان سد یأجوج و مأجوج در قرآن است. ابن‌عاشور درتفسیرالتحریر والتنویر معتقد به این دیدگاه است و ادله‌ای برای تأیید آن آورده، ازجمله اینکه بیشتر پادشاهان چین به عدل و تدبیر شهره بوده‌اند و دیوار عظیم و بی‌نظیر چین در منابع تاریخ و جغرافیا مشهور است. او براساس حدیثی نبوی، یأجوج و مأجوج را قوم مغول دانسته و آن را شاهدی بر مدعای خود گرفته است

منبع :
- سوره کهف
- مکارم شیرازی، تفسیرنمونه، ج12
- طباطبائی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، ج 13
- ابوالکلام آزاد، کورش(ذوالقرنین)
- سیوطی، تفسیر در المنثور، ج 4
-ابن‌هشام،کتاب التیجان فی ملوک حمیر

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

Comments

Be the first to add a comment