*سه عامل سقوط حکومت‌ها*
*در نگاه فردوسی*
🔏 سعید معدنی

۲۵ اردیبهشت روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی است. وی یکی از متفکرانی است که تاریخ ایران باستان را از آغاز تا سقوط ساسانیان مطالعه کرده و خود نیز در قرن چهارم و پنجم هجری در طول عمر هفتاد و اندی ساله‌اش شاهد ظهور و سقوط دولت‌هایی بوده است.
فردوسی، [نیز] مانند بسیاری از متفکران، دیدگاهی درباره‌ی سقوط شاهان، دولت‌ها، و حکومت‌ها دارد.

*وی معتقد است که سه عامل موجب نابودی آن‌ها می‌شوند:*

*نخست ظلم و ستم*
ستمی که شاهان و حاکمان بر مردمان روا می‌دارند عامل اصلی و مهم سقوط از دیدگاه فردوسی است؛ مردمانی که توسط صاحبان زور سرکوب و زندانی و شکنجه و تحقیر و کشته می‌شوند.

*دوم: حذف نخبگان و اهل فکر، و به کارگیری بی‌مایگان و بی‌خردان در مسند امور و مدیریت جامعه*

*سوم: ثروت اندوزی، و سیری‌ناپذیری از داشتن دارایی که فساد مالی از سوی حکومتگران را به همراه دارد*

با فزون‌خواهی خداوندان زور و تزویر جامعه فقیرتر و حقیرتر می‌شود.

سراینده‌ی شاهنامه درباره‌ی این سه عامل چنین می‌گوید:

سرِ تخت شاهان بپیچد سه کار
نخسین ز بیدادگر شهریار

دگر آن‌که بی‌‌سود را برکشد
ز مرد هنرمند سر درکشد

سوم آن‌که با گنج خویشی کند
بکوشد به دینار بیشی کند

*بدین ترتیب سه عامل*
*ستمگری، سفله‌پروری و فزون‌خواهی،*
*عاملان اصلی سقوط حکومت‌های ستمگر در نزد حکیم توس است.*

۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۰


🆔 @RuralWomenIssues