☑️خشکسالی و دردهایی که در روستاها جا می مانند. :جالی خالی برنامه های اجتماعی سازگاری با کم آبی
به عنوان یک پژوهشگر میدانی که سالها زندگی های فروپاشیده از خشکسالی را تعقیب کرده ام، حرفهای دردناک مردان روستایی دیروز و حاشیه نشینان خشکسالی زده امروز که در پی لقمه ای نان مهاجرت کرده اند را در گزارش اسکان نیوز می خوانم و میدانم این واقعیتهای تلخ اجتماعی آینده را تلخ تر خواهد کرد اگر برای نجات روستاها از تنش آبی و خشکسالی بطور جدی برنامه ریزی همه جانبه ای صورت نگیرد.
سازگاری با کم آبی یک صرفا یک امر فنی و مهندسی نیست که با سازه ها درست شود، سازگاری با کم آبی قبل از همه یک امر انسانی است و نیاز به سازوکارهای اجتماعی در کنار مسائل فنی و مهندسی دارد.
✔️اسکان نیوز به سراغ مسافرکشهای مهاجری رفته که امید را در روستاهایشان جا گذاشته اند :
«ما سالهاست از دیارمون دوریم، از همون وقتی که سبیل پشت لبمون سبز میشه، مجبوریم جمع کنیم و بیایم شهر غریب برای یک لقمه نون. امان از خشکسالی، امان از بیآبی، امان از خست آسمون که باعث شد ماها خونه زندگی رو ول کنیم و ناچار و درمونده، آواره شهر غریب بشیم و گرنه مرد صحرا و دشت کجا و خرابههای تهران کجا؟» امیر سیگارش را روشن میکند.
🚺 زنان صبور این مردان مسافرکش حاشیه نشین در روستاها مانده اند. اسکان نیوز شرح حال زنانی که در روستا زیر بارگران مدیریت خانواده مانده اند می نویسد :
«ساعت از 11 شب گذشته اما هوا هنوز گرم است، پشههای خاکی دور نور چراغ ماشینها میرقصند. روفرشیها و تشکهای نازک پشمی هم حریف داغی آسفالت کف خیابان نیستند. مردهای جوان در سکوت نشستهاند.
آغشین آن طرفتر دارد حال مادر و پسر مریضش را از زنش میپرسد. گوشهای ناامید یک طرف مکالمه را میشنوند. تلفن قطع میشود و باز هم به ترکمنی حرفهایی رد و بدل میشود. غم شتک میزند بهصورت مردان جوان. «هیچ مردی توی روستا نیست، همه در به در یه کاری تو یه شهر دیگه هستند، ما اینجا با بدبختیامون تنهاییم و زنهامون اونجا با مشکلات تنها.
پدر بالای سر بچههامون نیست. دوماه به دو ماه، سهماه به سهماه ما رو نمیبینن، این آخه چه جور زندگیه؟» میگویند زنان ترکمن سالهاست عادت کردهاند به نبود مردهایشان. از همان روز اول که عروسی میکنند، هم زن خودشانند و هم مرد خودشان. « برید روستامون به اندازه دو تا انگشتای دست، مرد پیدا نمیکنید. اگه باشن فوقش پیرمردی، پسر بچهای، چیزی. زن ترکمن صبوره، پرتحمله. اگه یه زنی بخواد مرد ترکمن رو بفهمه اون زن ترکمنه.» راه کم نیست. 750کیلومتر تا روستایشان فاصله است. «راهمون خیلی دوره، نمیشه زود به زود رفت.»
باهادیر تنها کسی است که زنش را یک سال آورده تهران برای زندگی اما هزینههای بالا و دلتنگی زیاد او را بازگردانده به روستا پیش زنهای دیگر. «دیدم سخته، با دو تا پسر بچه. آوردمش و یه خانه اجاره کردیم. ولی آنقدر هزینهها بالا بود و گرونی اذیتمون میکرد و خونه برا زنم دلگیر بود که آخر گفت باهادیر ما رو برگردون.» باهادیر 22سال دارد، زنش آیلار 19سال و بچههایش 6ماهه و 2 سالهاند.
«40روز یه بار میبینمشون. بقیهاش تلفنی از حالشون خبر میگیرم. میگه باهادیر چشمت زنهای تهرونی رو نگیره، ما رو یادت بره. نمیدونه یه تار موش رو با یه دنیا عوض نمیکنم.»
عروسی صالح نزدیک است. عید قربان که بیاید همه میروند ولایت برای عروسی او و صالح میگوید که دیگر بر نمیگردد. «دوری سخته، آوارگی سخته، این زندگی نیست که ما داریم. صبح تا شب توی دود و دم کار میکنیم و شب وسط همون دود دم سر به زمین میذاریم.» آغشین و ایلمان و امیر و فیروز میخندند و میگویند ما هم از این حرفها میزدیم.
این روایتهای آشنای روستاهای خشکسالی زده و مردمان آوره ای است که روزگاری بخشی از جریان اقتصاد روستایی بوده اند. این روایتهای تلخ نشان دهنده آینده ای تلختر است اگر برای روستاهای درخطر کاری نکنیم.
آیا بهتر نیست به جای این که صنایع خرد و متوسط کم آب بر در تهران و حاشیه های کلان شهرها ایجاد شود، کارآفرینان را به ایجاد این صنایع در روستاها ترغیب کرده و سرمایه ها به روستاها هدایت شوند؟ گرمایش جهانی است و ما وسط معرکه ایم، بی برنامه ی اجتماعی مشخص برای سازگاری با تغییرات اقلیمی، تکلیف صدها روستای درخطر چه خواهد شد؟
🆔 @RuralWomenIssues 👨🌾