🔍 ریسک فاکتورهای موثر بر پروگنوزیس (پیش آگهی) بد و مرگ و میر بیمارستانی
📈⬇️سن بالا؛ نمره بالای SOFA (Sequential Organ Failure Score)
و D-dimer levels>1μG/ml
در زمان پذیرش موثرترین نشانه پیشآگهی بد و مرگ در بیمارستان میباشد.
نمره SOFA بر اساس اختلال عملکرد dysfunction در ۶ ارگان مهم بدن در بدو پذیرش محاسبه شده و هر ۲۴ ساعت پس از آن باید در طول زمان بستری محاسبه شود. این شاخصها عبارتند از:
۱) سیستم تنفسی شامل FiO2 ،PaO2 و استفاده از تنفس مصنوعی میشود
۲) سیستم انعقادی شامل شمارش پلاکت
۳) کبد شامل بیلیروبین
۴) عصبی شامل نمره GCS
۵) قلبی عروقی شامل Mean Arterial Pressure و Vasopressors
۶) کلیوی شامل کراتینین و خروجی ادرار.
میزان d-dimer نیز که یک محصول ناشی از متابولیسم و تخریب فیبرین توسط فاکتور ۱۳ میباشد، میتواند بیانگر خطر ایجاد لخته باشد.
در یک مطالعه کوهورت گذشتهنگر در ووهان چین ۱۹۱ بیمار بزرگسال مبتلا به کووید ۱۹ با تست مثبت با میانگین سن ۵۶ سال که یا بهبود و ترخیص یافتند و یا فوت شدند در ماههای دسامبر ۲۰۱۹ و ژانویه ۲۰۲۰ مورد مطالعه و مقایسه قرار گرفتند.
از این تعداد ۱۳۷ نفر بهبود یافتند و ۵۴ نفر نیز فوت کردند. میانگین زمان شروع علائم پیش از پذیرش تا ترخیص در بهبودیافتگان ۲۲ روز و در فوتشدگان ۱۸/۵ روز بود حدود ۴۸٪ از کل این بیماران یک اختلال زمینهای Comorbidity داشتند که شامل فشارخون بالا (۳۰٪)، دیابت (۱۹٪) و بیماری کرونر قلبی (۸٪) بوده است.
میزان مرگ و میر در این افراد با Odds Ratio=1.10 برای هر سال سن، 5.65 برای نمره SOFA بالا و 18.42 برای D-dimer<1μg/ml در زمان پذیرش بود.
در بهبودیافتگان زمان پاکشدگی از ویروس حدود میانگین ۲۰ روز (۸ تا ۳۷ روز) بوده و برای فوتشدگان تست مثبت ویروس تا زمان مرگ ادامه داشت.
میتوان نتیجه گرفت که باید برای تعیین پروگنوز و استراتژیهای درمان و آمادگی برای اقدامات جدیتر بهتر است در زمان پذیرش برآورد درستی از پیشآگهی داشت و آن را متناوبا در طول بستری ادزیابی نمود و در عین حال تست وجود ویروس را نیز مکررا تا زمان ترخیص تکرار نمود.
✍ دکتر حسن رودگری
کارگروه تازههای پژوهشی کرونا
سازمان نظام پزشکی کشور
https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)305