بهره وری
تعریف بهره وری چیست؟ عوامل اثرگذار در بهره وری کدامند؟
یکی از مواردی که همه سازمان ها و حتی انسان ها به آن توجه دارند، موضوع بهره وری است، اینکه سازمانشان و یا اصلاً خودشان بهره وری بالایی داشته باشند.
اگر در تعریفی ساده بخواهیم بهره وری را در سازمانی توضیح دهیم، یعنی میزان خروجی و سود سازمان نسبت به هزینه ها.
یعنی اگر سازمانی بتواند با ثابت نگهداشتن کیفیت، از میزان هزینه های سازمانی خود کم کند، می تواند بگوید بهره وری ایجاد کرده است. در استاندارد ایزو 9001 از بهره وری بسیار گفته شده است و یکی از اهداف استاندارد ایزو 9001:2015 بالا بردن بهره وری سازمان در حوزه سیستم مدیریت کیفیت است.
اما تعریفی که استاندارد از بهره وری و عوامل کلیدی آن دارد، دو مقوله اثربخشی و کارایی است.
اینجا تعریفی از کارایی و اثربخشی را خواهیم داشت.
تعریف اثربخشی (effectiveness):
میزانی كه فعالیت های برنامه ریزی شده تحقق یافته و نتایج برنامه ریزی شده بدست آمده است.
منظور از عبارت بالا این است که هرگاه شاخص هایی مرتبط با برنامه ریزی و با محوریت زمان داشته باشیم، از اثربخشی صحبت کرده ایم.
شاخص هایی مانند: مدت زمان تولید، تحویل به موقع ، برنامه ریزی، مدت زمان رسیدگی به شکایات مشتری و
تعریف کارایی (efficiency):
رابطه میان نتایج بدست آمده با منابع استفاده شده.
منظور از عبارت بالا این است که هرگاه شاخص هایی مرتبط با کار و منابع تعریف کردیم، یا هرگاه صحبت از پول به میان آمد، از کارایی صحبت کرده ایم.
بعنوان مثال: اتمام پروژه با بودجه مصوب، استفاده از حداقل نیروی انسانی، هزینه های تعمیرات و نگهداری و ....
حال سازمانی را می توانیم بهره وری بنامیم که بتواند هر دو پارامتر اثربخشی و کارایی را داشته باشد.
نمودار زیر راهنمای خوبی برای نشان دادن عوامل ایجاد بهره وری بر اساس اثربخشی و کارایی است.
اما سوال اینجاست که کدام یک بهتر هستند، آیا باید بدنبال کارایی بود یا اثربخشی؟
سازمان های پیشرو همواره توجه ویژه ای به هر دو شاخص اثربخشی و کارایی دارند و سعی می کنند در سازمان هر دو شاخص اندازه گیری شود. زمانی می توانیم بگوییم بهره وری سازمانی در حد مطلوبی است که هر دو شاخص اثربخشی و کارایی در حد مطلوب باشد.
همانطور که در تعاریف عامیانه گفتیم زمانی کاری صحیح است که هم درست تعریف شود و هم درست انجام شود. شاید شما هم شنیده باشید که فردی که بصورت حرفه ای دزدی می کند کارایی بالایی دارد چرا که کارش را بدرستی انجام می دهد اما چون کار را بدرستی تعریف نکرده است اثربخشی مناسبی ندارد.
یکی از ابزارها و استانداردهایی که می تواند در بهره وری سازمانی بسیار مفید و موثر باشد، اجرای الزامات استاندارد ایزو 9001 (ISO 9001:2015) می باشد که می تواند در صورت اجرای صحیح به بهره وری سازمان و بهبود روند کارهای سازمان اثر بگذارد.
به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، در دنیـای کنونی رقابت در صحنه های جهانی، به ویژه در اقتصاد ابعاد تازه تری به خود گرفته و موفقیت در این رقابت ها نیازمند دست یابی به سـطح بالاتری از بهـره وری است.
به همین دلیل امروزه در همه کشورهای توسعه یافته و یـا در حـال توسـعه بـر اهمیـت بهـره وری به عنـوان یکـی از ضرورتهای توسعه اقتصادی و کسب برتری رقابتی در عرصه های بین المللـی تاکیـد می شود.
به این ترتیب اغلـب کـشورهای در حـال توسـعه بـه منظور اشاعه نگرش بهره وری و تعمیم بکارگیری فنون و روش های بهبود آن، سرمایه گذاری های قابل توجهی را در این زمینه انجام داده و یا در حال انجام دارند . همچنین در بین کشورهایی کـه در چنـد دهـه اخیـر بـه پیشرفت های سریع اقتصادی نایل آمده اند نیز بهره وری طیف گسترده ای یافته است، طوریکـه شـاید بتـوان گفت که پایه توسعه اقتصادی و تکنولوژیکی آنها براساس توجه بـه مقولـه بهـره وری و اشـاعه آن در کلیـه سطوح و طبقات جامعه می باشد. ارتقاء بهره وری بر پدیده های اصلی اقتصادی، اجتماعی و سیاسـی جوامـع تاثیر دارد، مانند کاهش سطح تورم، افزایش سـطح رفـاه عمـومی، افـزایش سـطح اشـتغال و افـزایش تـوان رقابت اقتصادی.
صاحبنظران بر این باورند که در کشور ما اهمیت و توجـه بـه مقولـه بهـره وری بـدلایل مختلـف، از جملـه حـاکم نبـودن فرهنگ و نگرش درست به بهره وری در جامعه، مورد غفلت واقع گردیده است و علیرغم برخـی اقـدامات انجام شده مانند تاسیس سازمان ملی بهره وری و برخی تاکیدات در برنامه سوم توسعه در ارتبـاط بـا ارتقـاء بهره وری، هنوز تا رسیدن به وضعیت مطلـوب فاصـله زیـادی بـاقی مانـده اسـت و بایـد قـدم های اساسـی و موثری در این زمینه برداشته شود. با این وصف، به نظر می رسـد نگـرش دقیـق تـر برنامـه چهـارم توسـعه بـه مقوله بهره وری می تواند گام مثبتی در این زمینه باشد.
تعریف بهره وری چیست؟ عوامل اثرگذار در بهره وری کدامند؟
یکی از مواردی که همه سازمان ها و حتی انسان ها به آن توجه دارند، موضوع بهره وری است، اینکه سازمانشان و یا اصلاً خودشان بهره وری بالایی داشته باشند.
اگر در تعریفی ساده بخواهیم بهره وری را در سازمانی توضیح دهیم، یعنی میزان خروجی و سود سازمان نسبت به هزینه ها.
یعنی اگر سازمانی بتواند با ثابت نگهداشتن کیفیت، از میزان هزینه های سازمانی خود کم کند، می تواند بگوید بهره وری ایجاد کرده است. در استاندارد ایزو 9001 از بهره وری بسیار گفته شده است و یکی از اهداف استاندارد ایزو 9001:2015 بالا بردن بهره وری سازمان در حوزه سیستم مدیریت کیفیت است.
اما تعریفی که استاندارد از بهره وری و عوامل کلیدی آن دارد، دو مقوله اثربخشی و کارایی است.
اینجا تعریفی از کارایی و اثربخشی را خواهیم داشت.
تعریف اثربخشی (effectiveness):
میزانی كه فعالیت های برنامه ریزی شده تحقق یافته و نتایج برنامه ریزی شده بدست آمده است.
منظور از عبارت بالا این است که هرگاه شاخص هایی مرتبط با برنامه ریزی و با محوریت زمان داشته باشیم، از اثربخشی صحبت کرده ایم.
شاخص هایی مانند: مدت زمان تولید، تحویل به موقع ، برنامه ریزی، مدت زمان رسیدگی به شکایات مشتری و
تعریف کارایی (efficiency):
رابطه میان نتایج بدست آمده با منابع استفاده شده.
منظور از عبارت بالا این است که هرگاه شاخص هایی مرتبط با کار و منابع تعریف کردیم، یا هرگاه صحبت از پول به میان آمد، از کارایی صحبت کرده ایم.
بعنوان مثال: اتمام پروژه با بودجه مصوب، استفاده از حداقل نیروی انسانی، هزینه های تعمیرات و نگهداری و ....
حال سازمانی را می توانیم بهره وری بنامیم که بتواند هر دو پارامتر اثربخشی و کارایی را داشته باشد.
نمودار زیر راهنمای خوبی برای نشان دادن عوامل ایجاد بهره وری بر اساس اثربخشی و کارایی است.
اما سوال اینجاست که کدام یک بهتر هستند، آیا باید بدنبال کارایی بود یا اثربخشی؟
سازمان های پیشرو همواره توجه ویژه ای به هر دو شاخص اثربخشی و کارایی دارند و سعی می کنند در سازمان هر دو شاخص اندازه گیری شود. زمانی می توانیم بگوییم بهره وری سازمانی در حد مطلوبی است که هر دو شاخص اثربخشی و کارایی در حد مطلوب باشد.
همانطور که در تعاریف عامیانه گفتیم زمانی کاری صحیح است که هم درست تعریف شود و هم درست انجام شود. شاید شما هم شنیده باشید که فردی که بصورت حرفه ای دزدی می کند کارایی بالایی دارد چرا که کارش را بدرستی انجام می دهد اما چون کار را بدرستی تعریف نکرده است اثربخشی مناسبی ندارد.
یکی از ابزارها و استانداردهایی که می تواند در بهره وری سازمانی بسیار مفید و موثر باشد، اجرای الزامات استاندارد ایزو 9001 (ISO 9001:2015) می باشد که می تواند در صورت اجرای صحیح به بهره وری سازمان و بهبود روند کارهای سازمان اثر بگذارد.
به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، در دنیـای کنونی رقابت در صحنه های جهانی، به ویژه در اقتصاد ابعاد تازه تری به خود گرفته و موفقیت در این رقابت ها نیازمند دست یابی به سـطح بالاتری از بهـره وری است.
به همین دلیل امروزه در همه کشورهای توسعه یافته و یـا در حـال توسـعه بـر اهمیـت بهـره وری به عنـوان یکـی از ضرورتهای توسعه اقتصادی و کسب برتری رقابتی در عرصه های بین المللـی تاکیـد می شود.
به این ترتیب اغلـب کـشورهای در حـال توسـعه بـه منظور اشاعه نگرش بهره وری و تعمیم بکارگیری فنون و روش های بهبود آن، سرمایه گذاری های قابل توجهی را در این زمینه انجام داده و یا در حال انجام دارند . همچنین در بین کشورهایی کـه در چنـد دهـه اخیـر بـه پیشرفت های سریع اقتصادی نایل آمده اند نیز بهره وری طیف گسترده ای یافته است، طوریکـه شـاید بتـوان گفت که پایه توسعه اقتصادی و تکنولوژیکی آنها براساس توجه بـه مقولـه بهـره وری و اشـاعه آن در کلیـه سطوح و طبقات جامعه می باشد. ارتقاء بهره وری بر پدیده های اصلی اقتصادی، اجتماعی و سیاسـی جوامـع تاثیر دارد، مانند کاهش سطح تورم، افزایش سـطح رفـاه عمـومی، افـزایش سـطح اشـتغال و افـزایش تـوان رقابت اقتصادی.
صاحبنظران بر این باورند که در کشور ما اهمیت و توجـه بـه مقولـه بهـره وری بـدلایل مختلـف، از جملـه حـاکم نبـودن فرهنگ و نگرش درست به بهره وری در جامعه، مورد غفلت واقع گردیده است و علیرغم برخـی اقـدامات انجام شده مانند تاسیس سازمان ملی بهره وری و برخی تاکیدات در برنامه سوم توسعه در ارتبـاط بـا ارتقـاء بهره وری، هنوز تا رسیدن به وضعیت مطلـوب فاصـله زیـادی بـاقی مانـده اسـت و بایـد قـدم های اساسـی و موثری در این زمینه برداشته شود. با این وصف، به نظر می رسـد نگـرش دقیـق تـر برنامـه چهـارم توسـعه بـه مقوله بهره وری می تواند گام مثبتی در این زمینه باشد.
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment