مقایسه ی کنایه با چند آرایه ی دیگر

کنایه و مجاز:

- کنایه منافاتی با اراده ی حقیقت ندارد، ولی در مجاز چنین نیست. ظاهر کنایه قابل تصور است. مثل پنبه از گوش به در آوردن. ( می توان پنبه را از گوش به در آورد)

- در کنایه قرینه ای دال بر معنای پوشیده وجود ندارد ولی در مجاز قرینه ی صارفه وجود دارد.

- کنایه دلالت بر معنایی است که هم برحقیقت بتوان حمل کرد و هم بر مجاز. ( ابن اثیر)

- دریایی در مسجد دیدم: دریا = مجاز از عالم است و قرینه ی آن : مسجد. پادر هوا بودن : کنایه از بلاتکلیف بودن است بدون ذکر قرینه.

کنایه و ایهام:

- درایهام هردومعنای دور و نزدیک در بافت جمله می گنجد درحالی که در کنایه تنها معنای پوشیده قابل استفاده در جمله است و معنای ظاهر مورد نظر نیست.

کنایه و مثل:

- ژرف ساخت کنایه بر مجاز استوار است( هر چند که با آن متفاوت است) ولی ژرف ساخت مثل بر تشبیه و استعاره

- کنایه همانند واژه ای، در بافت یک جمله جای می گیرد ولی مثل خودش یک جمله است.

- بیشتر کنایه ها مصدری و قابل تاویل به جمله هستند درحالی که مثل ها جمله تی هستند که قابل تاویل به مصدر هستند.

- کنایه ها مدخلی از لغت نامه هستند و حکم گزاره جمله ای دارند که به نهاد نیاز دارند اما مثل ها حکم یک جمله ی کامل و مستقل را دارند.

- مثل ها اغلب جنبه ی اندرزی، دلیل آوری، هشداری و.. را دارند درحالی که کنایه ها معادل یک مفهوم هستند.

- مثل مورد و مضروب(کاربرد) دارند و اغلب ریشه در یک داستان دارند ولی کنایه ها فاقد آن هستند.

چند نمونه مثل:

- کله اش بوی قورمه سبزی می دهد.
- کره را روغن کردم.
- از گیر دزد درمی آید و گیر رمال می افتد.

(برای آگاهی بیشتر رجوع کنید به : دوفصلنامه ی علمی " پژوهش زبان و ادبیات فارسی" ش دهم، بهار و تابستان ۱۳۸۷)

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

Comments

Be the first to add a comment