✳️ اشاره ای به برخی حروف در زبان فارسی :
🛑انواع « که»
1⃣- مطلق (وابستگی ) که مفهوم خاصی ندارد : آنان که رفتند . آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند ...
2⃣- بیان علّت یا تعلیل : به معنی زیرا، چون و... : زبان درکش ای مرد بسیار دان که فردا قلم نیست بر بی زبان
3⃣- حرف اضافه: به معنی «از» و معمولاً بعد از صفت برتر می آید : جُوی مشک، بهتر که یک توده گِل
4⃣- ضمیر پرسشی : به معنی چه کسی؟ که گفتت برو دست رستم ببند ؟
5⃣- ضمیر مبهم : در معنی کسی یا هرکسی : هر که آمد عمارتی نو ساخت * خبر از دوست ندارد که ز خود بی خبر است .
🛑انواع « چه »
1⃣- صفت پرسشی: قبل از اسم یا ضمیرمی آید: چه کسی راز مرا می داند؟ چه کتابی می خوانی ؟
2⃣- ضمیر پرسشی: به تنهایی و به قصد پرسش می آید و می توان آن را جمع بست: او چه کرد آن جا که توآموختی؟
3⃣- ضمیر تعجبی: برای بیان تعجّب می آید و می توان آن را جمع بست : این مُلک چه ها دید و چه کردند بدین خلق !
4⃣- صفت تعجبی: قبل از اسم یا ضمیر و برای بیان تعجّب می آید: چه خیال ها گذر کرد و گذر نکرد خوابی !
5⃣- حرف ربط بیان علت یا تعلیل: به معنی زیرا، زیرا که ، به علت این که و … : چه، هر یکی را از این غذای دیگر است .
6⃣- حرف ربط همپایگی: هرگاه دو بار درجمله به معنی « یا » بیاید : چه بخواهی چه نخواهی او می آید
7⃣- پسوند تصغیر : اگر درآخر اسم قرار گیرد و نشانه کوچکیِ کلمه قبل از خود باشد : زاغچه، باغچه .
🛑انواع « تا »
1⃣- حرف ربط به معنی تا این که ، زیرا که، وقتی که ، که : بیا تا قدر یک دیگر بدانیم ؛ بگذار تا بگرییم چون ابر در بهاران
2⃣- حرف اضافه نشان دهنده ی پایان زمان یا مکان و مسافت : چون که تا اقصای هندوستان رسید ؛ از این جا تا مدرسه راهی نیست.
3⃣- صوت یا شبه جمله به معنی «هان» ، « مبادا » و معمولاً قبل از فعل منفی می آید: به روز نیک کسان گفت تا تو غم نخوری !
4⃣- میان وند : بین دوکلمه می آید و کلمه ای با مفهوم جدید می سازد : دور تا دور ، سر تا پا و…نکته : اگر حرف «از» قبل از آن بیاید، «تا» به معنی حرف اضافه است : از سر تا پا …
5⃣- ممیّز : به جای کلمات «شاخص» : می آید : دو تخته پتو > دو تا پتو ؛ دو فروند هواپیما > دوتا هواپیما و …
🛑انواع «چو – چون»
1⃣- حرف ربط به معنی وقتی که ، زیرا، چون که و ... : چو باز آمدم کشور آسوده دیدم ؛ چون نیک نظر کرد، پَرِ خویش بر او دید
2⃣- حرف اضافه به معنی مانندِ، مثلِ، بسانِ و ... : چون شیر به خود سپر شکن باش ؛ چو فرهادم آتش به سر می دود
3⃣- قید پرسشی به معنی چگونه :دوش چون بودی ؟ که شب چون بدی روز چون خاستی ز پیکار دل بر چه آراستی ؟
🛑انواع « را »
1⃣- نقش نمای مفعول : این فصل را با من بخوان باقی فسانه است * این فصل را بسیار خواندم عاشقانه است
2⃣-حرف اضافه در معانی:
الف - به : پدر را گفتم از انسان، یکی سر بر نمی دارد
ب - برای : این نصیحت ز جهان گذران ما را بس
پ- از : حکیمی را پر سیدند ...
ت- مخصوصِ : منت خدای را عزّ و جلّ ...
ج- قسم به : دل می رود ز دستم صاحبدلان خدا را
3⃣- فک اضافه : نشانه ی جدایی بین مضاف و مضافٌ الیه است : فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم > سقف فلک را بشکافیم
🛑انواع « ان »
1⃣- پسوند جمع : گاوان و خران بار بردار *** بِه زآدمیان مردم آزار
2⃣- پسوند صفت حالیه : نگران با من اِستاده سحر؛ شادان همی رفت
3⃣- پسوند زمان : بامدادان که خاطر بازآمدن بر رای ماندن چیره شد ...
4⃣- پسوند مکان : دیلمان ؛ گیلان، ریگان و ...
5⃣- پسوند اسم مصدر: حنابندان ؛ یخ بندان و ...
6⃣- پسوند نسبت : جانان ؛ بابکان
7⃣- پسوند شباهت : کوهان
8⃣- پسوند صفت فاعلی : گریان ، روان ؛ جویان و ...
🛑انواع «ک »
1⃣ - ک تصغیر: بیان کوچکی ظاهری : مثال : اتاقک – شهرک – سَرک – چشمک
2⃣- ک تحقیر : بیان کوچکی باطنی : مردک – زنک
3⃣- ک تحبیب : پسرک – دخترک
4⃣- ک ترحم : غلامک – حیوانک
5⃣- ک تشبیه : عروسک – پفک – شاپرک – کرمک
6⃣- ک همراهی : سنگک – باد بادک – لیسک
7⃣- ک تعظیم : حسنک وزیر
8⃣- ک نسبی : زردک – سفیدک – سیاهک – سرخک
🛑انواع «الف»
◀️ الف دعا : کناد
◀️ الف ندا : خدایا
◀️ الف واسطه: کشاکش
◀️الف مناظره: گفتا
◀️الف اطلاق یا اشباع :
«ز بیژن مگر آگهى یابما»
◀️ الف تفخیم و تعظیم: بزرگامردا
◀️ الف مبالغه: خوشا
◀️الف اسم معنىساز: ژرفا
◀️الف صفت فاعلی: دانا ، بینا
انواع «ی»
◀️ی نکره: کتابی
◀️ی وحدت: نشانه ی یکی بودن
◀️ی شناسه: رفتی ، آمدی
◀️ی استمراری : رفتمی ، بودندی
◀️ی مصدری : خستگی ، زیبایی
◀️ی لیاقت: خوردنی، پوشیدنی
◀️ی نسبت: تهرانی، محمدی
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan