⛽️ خط لوله‌ی «بصره ـ حدیثه»؛
رویای چهل ساله عراق برای گریز از تنگه هرمز
(بخش اول)
🔹 طرحی که چهار دهه با فراز و فرودهای مختلفی همراه شده بود، ناگهان و در میان شعله‌های جنگ رمضان به فوریتی راهبردی تبدیل شده است. خط لوله بصره ـ حدیثه، این روزها دیگر نه یک طرح روی کاغذ که ضرورتی حیاتی برای بقای اقتصادی بغداد تعریف می‌شود. کریدوری که قرار است نفت جنوب را به غرب عراق برساند و از آنجا با انشعاب‌هایی به ترکیه، سوریه و اردن، طلای سیاه را بدون عبور از تنگه هرمز راهی بازارهای جهانی کند.
🔸 برای درک عظمت این پروژه کافی است نگاهی به اعداد بیندازیم:
🔻خط لوله‌ای به طول ۶۸۵ کیلومتر از بصره تا حدیثه در استان الانبار با ظرفیت خیره‌کننده ۲.۲۵ میلیون بشکه در روز، تقریباً معادل کل صادرات کنونی عراق.
🔻هزینه‌ای بالغ بر ۴.۵۶ میلیارد دلار معادل تقریبا ۶ تریلیون دینار عراق
🔹 نکته مهم اما ماجرای انشعاب‌های آن است:
▪️ شاخه شمالی: اتصال به خط لوله کرکوک-جیهان و رسیدن به بندر جیهان ترکیه با ظرفیت ۶۵۰ هزار بشکه در روز.
▫️ شاخه غربی: احیای مسیر تاریخی کرکوک-بانیاس سوریه در مدیترانه، که مذاکرات فنی آن با دولت جدید دمشق از ژانویه ۲۰۲۶ آغاز شده است.
▪️ شاخه جنوبی: اتصال به بندر عقبه اردن در دریای سرخ، مسیری که می‌تواند نفت عراق را از کانال سوئز به اروپا برساند.
🔸 این شبکه، نقشه صادراتی عراق را از تنگه‌ی هرمز در خلیج فارس به مثلثی راهبردی در قلب خاورمیانه تغییر می‌دهد.
🔹ایده خط لوله بصره-حدیثه از دهه ۱۹۸۰ مطرح شد. صدام حسین که درگیر جنگی فرسایشی با ایران بود، برای نخستین بار این طرح را روی میز گذاشت تا مسیر صادرات نفتش را از تنگه‌ای که در تیررس توپخانه‌های ایران بود، دور کند.
🔸 پس از آن، این پروژه به سرنوشت اغلب طرح‌های بزرگ عراقی دچار شد: چهار دهه فراز و فرود میان تحریم (دهه ۱۹۹۰)، جنگ و اشغال (از ۲۰۰۳)، تروریسم (ظهور داعش در الانبار ۲۰۱۴)، اختلافات سیاسی داخلی و کمبود منابع مالی.
🔹 در مارس ۲۰۲۶ همزمان با بسته شدن مؤثر تنگه هرمز در پی کارزار نظامی آمریکا و رژیم صهیونسیتی علیه ایران، کابینه محمد شیاع السودانی که از دسامبر ۲۰۲۴ پروژه را تصویب کرده بود دریافت که دیگر زمانی برای تعلل باقی نمانده است.
🔸 وزیر نفت عراق، حیان عبدالغنی به صراحت این پروژه را «خط راهبردی جدید برای تضمین صادرات نفت در صورت اختلال در تنگه هرمز» نامید. از آن زمان تاکنون واگذاری پروژه از مناقصه سنتی به فراخوان مستقیم از شرکت‌های تخصصی تغییر کرد تا روند اجرا شتاب گیرد.
🔹 نکته‌ای که لازم است به آن توجه شود، نگاه بازیگران بزرگ منطقه به این خط لوله است:
🔻ایران: گرچه این پروژه در ظاهر یک خط لوله داخلی است اما تبعات آن متوجه ایران نیز می‌شود. چراکه هدفی اصلی این پروژه دور زدن تنگه هرمز است در شرایط کنونی منجر به دور زدن کامل ایران می‌شود.
با این حال واکنش علنی تهران محتاطانه بوده است. چرا که مخالفت علنی با یک پروژه ملی عراق پرهزینه است و از سوی دیگر، تهران خود پروژه‌هایی مانند راه‌آهن شلمچه-بصره را به عنوان کارت‌های موازی در دست دارد.
نکته ظریف‌تر اما سکوت معنادار گروه‌های مقاومت مانند عصائب اهل الحق است که پیشتر به پروژه بصره - عقبه به اتهام عادی‌سازی با اسرائیل تاخته بودند، اما اکنون درباره بصره-حدیثه سکوت اختیار کرده‌اند.
🔻ترکیه: آنکارا بی‌صبرانه منتظر این پروژه است. اتصال نفت بصره به جیهان، وابستگی ترکیه به نفت اقلیم کردستان را کاهش می‌دهد و موقعیت این کشور را به عنوان هاب اصلی انرژی شرق مدیترانه تثبیت می‌کند.
🔻دولت جدید سوریه: احمد الشرع (ابومحمد الجولانی) رئیس دولت موقت سوریه که کشورش به شدت تشنه درآمدهای ارزی است از این پروژه استقبال کرده است.
درآمد ترانزیت نفت عراق از مسیر بانیاس می‌تواند به یکی از منابع اصلی تأمین مالی بازسازی سوریه تبدیل شود.
🔻رژیم صهیونسیتی: از سال‌ها پیش طرح‌های موازی برای اتصال حدیثه به حیفا مطرح بوده است. این گمانه، نگرانی گروه‌های مختلف نسبت به زمینه‌سازی برای عادی‌سازی روابط با رژیم را افزایش داده است.
وزارت نفت عراق بارها این موضوع را رد کرده و گفته است که تمرکز بر مصرف داخلی و صادرات به اردن از طریق عقبه است.
🇮🇶Ellinne
رویای چهل ساله عراق برای گریز از تنگه هرمز
(بخش اول)
🔹 طرحی که چهار دهه با فراز و فرودهای مختلفی همراه شده بود، ناگهان و در میان شعله‌های جنگ رمضان به فوریتی راهبردی تبدیل شده است. خط لوله بصره ـ حدیثه، این روزها دیگر نه یک طرح روی کاغذ که ضرورتی حیاتی برای بقای اقتصادی بغداد تعریف می‌شود. کریدوری که قرار است نفت جنوب را به غرب عراق برساند و از آنجا با انشعاب‌هایی به ترکیه، سوریه و اردن، طلای سیاه را بدون عبور از تنگه هرمز راهی بازارهای جهانی کند.
🔸 برای درک عظمت این پروژه کافی است نگاهی به اعداد بیندازیم:
🔻خط لوله‌ای به طول ۶۸۵ کیلومتر از بصره تا حدیثه در استان الانبار با ظرفیت خیره‌کننده ۲.۲۵ میلیون بشکه در روز، تقریباً معادل کل صادرات کنونی عراق.
🔻هزینه‌ای بالغ بر ۴.۵۶ میلیارد دلار معادل تقریبا ۶ تریلیون دینار عراق
🔹 نکته مهم اما ماجرای انشعاب‌های آن است:
▪️ شاخه شمالی: اتصال به خط لوله کرکوک-جیهان و رسیدن به بندر جیهان ترکیه با ظرفیت ۶۵۰ هزار بشکه در روز.
▫️ شاخه غربی: احیای مسیر تاریخی کرکوک-بانیاس سوریه در مدیترانه، که مذاکرات فنی آن با دولت جدید دمشق از ژانویه ۲۰۲۶ آغاز شده است.
▪️ شاخه جنوبی: اتصال به بندر عقبه اردن در دریای سرخ، مسیری که می‌تواند نفت عراق را از کانال سوئز به اروپا برساند.
🔸 این شبکه، نقشه صادراتی عراق را از تنگه‌ی هرمز در خلیج فارس به مثلثی راهبردی در قلب خاورمیانه تغییر می‌دهد.
🔹ایده خط لوله بصره-حدیثه از دهه ۱۹۸۰ مطرح شد. صدام حسین که درگیر جنگی فرسایشی با ایران بود، برای نخستین بار این طرح را روی میز گذاشت تا مسیر صادرات نفتش را از تنگه‌ای که در تیررس توپخانه‌های ایران بود، دور کند.
🔸 پس از آن، این پروژه به سرنوشت اغلب طرح‌های بزرگ عراقی دچار شد: چهار دهه فراز و فرود میان تحریم (دهه ۱۹۹۰)، جنگ و اشغال (از ۲۰۰۳)، تروریسم (ظهور داعش در الانبار ۲۰۱۴)، اختلافات سیاسی داخلی و کمبود منابع مالی.
🔹 در مارس ۲۰۲۶ همزمان با بسته شدن مؤثر تنگه هرمز در پی کارزار نظامی آمریکا و رژیم صهیونسیتی علیه ایران، کابینه محمد شیاع السودانی که از دسامبر ۲۰۲۴ پروژه را تصویب کرده بود دریافت که دیگر زمانی برای تعلل باقی نمانده است.
🔸 وزیر نفت عراق، حیان عبدالغنی به صراحت این پروژه را «خط راهبردی جدید برای تضمین صادرات نفت در صورت اختلال در تنگه هرمز» نامید. از آن زمان تاکنون واگذاری پروژه از مناقصه سنتی به فراخوان مستقیم از شرکت‌های تخصصی تغییر کرد تا روند اجرا شتاب گیرد.
🔹 نکته‌ای که لازم است به آن توجه شود، نگاه بازیگران بزرگ منطقه به این خط لوله است:
🔻ایران: گرچه این پروژه در ظاهر یک خط لوله داخلی است اما تبعات آن متوجه ایران نیز می‌شود. چراکه هدفی اصلی این پروژه دور زدن تنگه هرمز است در شرایط کنونی منجر به دور زدن کامل ایران می‌شود.
با این حال واکنش علنی تهران محتاطانه بوده است. چرا که مخالفت علنی با یک پروژه ملی عراق پرهزینه است و از سوی دیگر، تهران خود پروژه‌هایی مانند راه‌آهن شلمچه-بصره را به عنوان کارت‌های موازی در دست دارد.
نکته ظریف‌تر اما سکوت معنادار گروه‌های مقاومت مانند عصائب اهل الحق است که پیشتر به پروژه بصره - عقبه به اتهام عادی‌سازی با اسرائیل تاخته بودند، اما اکنون درباره بصره-حدیثه سکوت اختیار کرده‌اند.
🔻ترکیه: آنکارا بی‌صبرانه منتظر این پروژه است. اتصال نفت بصره به جیهان، وابستگی ترکیه به نفت اقلیم کردستان را کاهش می‌دهد و موقعیت این کشور را به عنوان هاب اصلی انرژی شرق مدیترانه تثبیت می‌کند.
🔻دولت جدید سوریه: احمد الشرع (ابومحمد الجولانی) رئیس دولت موقت سوریه که کشورش به شدت تشنه درآمدهای ارزی است از این پروژه استقبال کرده است.
درآمد ترانزیت نفت عراق از مسیر بانیاس می‌تواند به یکی از منابع اصلی تأمین مالی بازسازی سوریه تبدیل شود.
🔻رژیم صهیونسیتی: از سال‌ها پیش طرح‌های موازی برای اتصال حدیثه به حیفا مطرح بوده است. این گمانه، نگرانی گروه‌های مختلف نسبت به زمینه‌سازی برای عادی‌سازی روابط با رژیم را افزایش داده است.
وزارت نفت عراق بارها این موضوع را رد کرده و گفته است که تمرکز بر مصرف داخلی و صادرات به اردن از طریق عقبه است.
🇮🇶Ellinne
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment