جنایت علیه شارلی ابدو را محکوم می‌کنم اما شارلی ابدو نیستم

✍️محسن آرمین

جنایت ضد دین و عقل و انسانیت حمله به دفتر شارلی ابدو و کشته شدن انسان‌های بی‌گناه ، وجدان جهانی را متأثر کرده است.

آن چه تلخی این جنایت را دوچندان می‌کند این است که این جنایت نفرت انگیز به نام دفاع و در ایام سالروز میلاد پیامبری صورت می‌گیرد که خداوند او را رحمة للعالمین می‌نامد و به رواداری و خلق عظیم توصیف می‌کند. پیامبری که مهم‌ترین توصیه‌اش در دعوت و تبلیغ این بود که به جای نفرت پراکنی بشارت بدهید و به جای سخت‌گیری آسان بگیرید «یا معاذ بشر و لا تنفر, يسر و لا تعسر»(سيره ابن هشام، 4: 237) یا می‌گفت این دین متین و استوار است و نیازی به اجبار و کراه ندارد پس آن را به رفق و مدارا بیارایید که تندروی و افراط نه به مقصد می‌رساند و نه سودی می‌بخشد «يا جابر! ان هذا الدين لمتين فإوغل فيه برفق فان المنبت لا ارضا قطع و لا ظهرا ابقى»(كافى، 2: 86 و 87(

بحث در باره سازگاری آموزه‌های دینی با شفقت و مدارا و مخالفت آن با خشونت و افراط اگر چه مهم اما عاجل‌تر از آن در شرایط کنونی تحلیل واکنش‌ها نسبت به این جنایت است. زیرا چنین تحلیلی می‌تواند تصویر روشنی از نسبت وضع و جایگاه جهان امروز به وضعیت مطلوب انسانی به دست دهد. آیا واکنش‌های جاری نسبت به جنایت پاریس می‌تواند راهگشای جامعه جهانی برای برون رفت از خشونت و رادیکالیسمی باشد که امروز در افغانستان و عراق و سوریه و نیجریه رشد می‌کند و سایه خود را تا قلب اروپا می‌گستراند؟ آیا این واکنش‌ها از جنسی هست که بتواند ما را در عبور از وضعیتی به شدت آسیب پذیر از خشم و نفرت و جنایت امروز به سوی جامعه‌ای عاری از خشونت و یا دستکم جهانی بهتر از آن چه امروز در آن به سر می‌بریم، یاری برساند؟ امروز در واکنش به جنایت پاریس صدای «من شارلی ابدو هستم» در اروپا بلند است. با توجه به قدرت برتر رسانه‌ای غرب بسیار طبیعی است اگر گفتمان «من شارلی ابدو هستم»در فضای احساسی پدید آمده طنین انداز شود، آن گونه که همدلی و همسویی روشنفکران و نخبگان دیگر کشورها را نیز برانگیزد و همگی در اعلام موضع وصدور اطلاعیه در محکومیت این فاجعه از یکدیگر پیشی بگیرند. اما آیا این مواضع و اطلاعیه‌ها همان سروش نجات بخشی است که تقویت و گسترش آن می‌تواند راهنمای ما در گذار به سوی جهانی مطلوب باشد؟ اجازه بدهید در بررسی وضعیت موجود رویکردی خوشبینانه داشته باشیم و از تلاش‌های تهوع آوری نظیر تحرکات فاشیست‌های پگیدا و متهمان به جنایت علیه بشریت نظیر نتنیاهو برای سوء استفاده از این ماجرا به عنوان بخش دیگری از چهره کریه رادیکالیسم موجود که واقعیت جهان کنونی ما را تشکیل می‌دهد، سخنی نگوییم و با کارتونیست فرانسوی همراه شویم که پگیدا و امثال آن را همچون لاشخورهایی تصویر کرده‌ است که اطراف دفتر شارلی ابدو می‌گردند تا از جنازه‌های برجای مانده تغذیه کنند. اکنون به نحوی آشکار در برابر پرسشی مشخص قرار داریم آیا شعار «من شارلی ابدو هستم» از ظرفیت‌ها لازم برای تبدیل شدن به گفتمانی جهانی و ایجاد حرکتی مؤثر در دفاع از آزادی بیان در برابر بنیادگرایی خشن و ضد انسانی داعشیسم و طالبانیسم برخوردار است؟




جان آگه با #فرهیختگان