طالبان بازگشت؛ هدف جاده ابریشم چین است؟
| نظام بهرامی کمیل
به اسناد و اطلاعات محرمانه دسترسی ندارم، در روابط بینالملل هم تخصصی ندارم؛ اما حرکات و شواهدی میبینم که بیش از پیش نگران آینده کشورمان شدهام.
از سالها پیش زمزمههایی از شکلگیری «خراسان بزرگ» شامل مناطقی از خراسان در شمال شرقی ایران، مناطق فارس زبان در شمال افغانستان، مرو در جنوب ترکمنستان، سمرقند و بخارا در ازبکستان و کشور تاجیکستان شنیده میشد. نزدیکی فرهنگی، مذهبی، تاریخی و بهویژه زبان مشترک پارسی در این مناطق و آمادگی اقوام هزاره، ازبک و تاجیک در شمال افغانستان برای جدایی از پشتونهای جنوب افغانستان این رویا را به واقعیت نزدیک میکند. البته توافق آمریکاییها با طالبان و پیروزی راحت طالبان که نشانگر توافق قدرتهای بزرگی مانند روسیه و انگلیس و آمریکا است؛ این شک را بیشتر میکند که؛ علاوه بر زمینههای فرهنگی- تاریخی مناسب؛ نقشههایی برای تغییر مرزهای جغرافیایی منطقه در جریان است.
اما هدف اصلی کلید زدن پروژه «خراسان بزرگ» چیست؟
بنظر میرسد بازگشت طالبان بخشی از پروژه آمریکا و روسیه برای مهار چین است. چین در دو دهه گذشته روسیه و اروپا را پشت سر گذاشته و رقیب جدی آمریکا شده است. چین در سال ۲۰۱۳ طرحی بسیار بزرگ و استراتژیک بنام جامعه ابریشم را کلید زد و سیاست خارجی خود را بر اساس این طرح جلو میبرد. میلیاردها دلار سرمایهگذاری کرده و با دهها کشور سند همکاری امضاء کرده تا به بازار، مواد خام و ذخایر انرژی مناطق مهم آسیا، اروپا و افریقا دسترسی داشتهباشد. این طرح دارای چند مسیر زمینی و دریایی است.
دو مسیر اصلی زمینی جاده ابریشم به شرح زیر است:
۱. مسیر بسیار مهم و استراتژیک چین - آسیای میانه - آسیای باختری؛ که دارای چهار کریدور است.
الف. کریدور کاسپین (چین - قزاقستان/ قرقیزستان - ازبکستان - ترکمنستان - دریای کاسپین - آذربایجان - گرجستان - ترکیه - اروپا)
ب. کریدور میانی (چین - قزاقستان - دریای کاسپین - آذربایجان - گرجستان - ترکیه - اروپا)
پ. کریدور شمالی (چین - قزاقستان/ قرقیزستان - ازبکستان - ترکمنستان - ایران)
ت. کریدور جنوبی (چین - تاجیکستان - افغانستان - ایران).
۲. مسیر زمینی چین و پاکستان: شامل کریدور «قراقروم - گوادر» (چین - پاکستان - دریای عمان) و کریدور «قراقروم - زاگرس» (چین - پاکستان - ایران) که به مسیرهای دریایی منتهی میشود.
اگر ایدۀ خراسان بزرگ فعال شود، برای سالها تنش و ناامنی در کشورهایی که در این مسیر دارند، ایجاد میشود و پروژه راه ابریشم چین در بخش زمینی، زمینگیر میشود. حتی آینده مسیر کم اهمیت زمینی چین و پاکستان هم پس از بهقدرت رسیدن طالبان و فعال شدن طالبان پاکستان و بلوچهای منطقه و افزایش درگیری شیعیان این دو کشور روشن نیست.
✅ @karkhone