✳️ بیان نقش‌های جمله به صورت شعر

ای نازنین فرزند من
بشنو کنون این پند من
هر دم مزن از غصه دم
آورده‌ام قند سخن
در نقش دستوری تو را
نقش خیالی می‌کشم
از این زبان پارسی
شکر به کامت می‌چشم
گر بشنوی این قصه را
"دانم سر آرد غصه را"
با من تماشا کن کنون
زیبا سرای جمله را
نقش‌ و نگار خانه را
بنگر مگو هر دم مرا
مفعول کو و فعل کو؟
مسند نمی‌آید چرا؟
راز نهاد اکنون بخوان
سرّ متمم را بگو
از قصۀ شیرین ما
نقش سخن را خود بجو

" #فعل"
من فعلم و در جمله‌ها برعهده‌ام نقش پدر
مثل ستون خانه‌ام؛ اما روم گاهی سفر

گاهی بگویم حالتی؛ گاهی بگویم کار را
گر جمله را بشناختی؛ باید که بشناسی مرا

هرگاه گویم حالتی؛ فعلم ولی اسنادی‌ام
وقتی به کاری می‌کنم؛ آنگاه نااسنادی‌ام (غیراسنادی)

" #نهاد"
نقشم نهاد و مادر ارکان خوب جمله‌ام
من خانه را جارو زنم؛ غم از دلت پارو کنم

گاهی شوم من آشکار؛ گه چهره پنهان می‌کنم
حال خراب فعل را؛ دائم به سامان می‌کنم

وقتی بپرسی کارِ کیست؛ این فعل و حالت ز آن کیست
در دم بگویم ز آن من هر خانه را سامان‌دهی است

" #مسند"
من مسندم آن حالت و وصف نهاد و راز او
با یک سوال چی؟ چطور؟ احوال او از من بجو

" #مفعول"
مفعول منم ای جان من، بازیچه‌ی فعلم بخوان
گه "را" عصایم می‌شود گه بی عصا من را بدان
این را بدان ای نازنین، هر «را» نگردد پای من
باید بپرسی از پدر، همراه پرسش «رای» من

" #متمم"
من هم کمال جمله‌ام؛ حرف اضافه می‌زنم
بعد از در و بر، روی خود نام متمم می‌نهم

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan