آسیب شناسی تحلیل سیاسی
 
محمدامین مروتی
 
تحلیل های روزمره ی سیاسی در خاورمیانه و من جمله در کشور ما، از دو آسیب رنج می برند:
ایدئولوژی زدگی و توهم توطئه.
 
تاثیر ایدئولوژی بدین صورت است که انسان ایدئولوژیک - چه از نوع مذهبی و چه از نوع چپ و چه از نوع ملی گرا- کاری به فاکت ها و دیده ها و شنیده ها و مستندات و حتی دلایل ندارد. او برخلاف دنیای واقعی و بیرونی، در موضع خود جازم و مصرّ است و حرف خود را می زند و به کرّات آنچه را که "استاد ازل" شان می گوید، تکرار می کند. زیرا انسان ایدئولوژیک فکر نمی کند. با چشم خود و مغز خود کار نمی کند. حرف دیگران را می زند و به واقعیات اعتنا ندارد.
 
از آن سوی، کسانی هم هستند که اهل ایدئولوژی نیستند ولی به دلیل قلّت مطالعه و عدم ورود کارشناسانه به موضوعات، به ذهنیات و شهودات خود متکی هستند و کاری به واقعیات جاری ندارند. در همه موضوعات بدون مطالعه و اطلاع کافی اظهار نظرهای قاطع می کنند. بسیارند کسانی که با قطع و یقین، سناریوهای مخفی قدرت های جهانی را به جای واقعیت های روی زمین جا می زند و بر درستی آن اصرار دارند. هم در میان عوام و هم در میان خواص. انسان ذهنی، حرف خود را می زند و به واقعیات کار ندارد. برخلاف انسان ایدئولوژیک، که با مغز خود فکر نمی کند، کسی که مبتلای به توهم توطئه است زیادی فکر و خیالبافی می کند.
 
وجه مشترک هر دو رویکرد در این است که به داده ها و اطلاعات و واقعیات و فاکت ها کلاملاً بی توجه و بی اعتنا هستند.
 
بدترین حاصل این دو آفت سیاسی، آفت سومی است به نام تفرقه و انشقاق. مبتلایان به ایدئولوژی زدگی و توهم اندیشی، خود را عقل مطلق می پندارند. هیچکس را جز خود قبول ندارند و همه بی دریغ یکدیگر را می زنند و می کوبند، بی آنکه سمت و سوی تلاش شان را متوجه مشکل اصلی نمایند.
 
 
 29 آذر 1403