داستان سفر فارسی دری از بلخ به قونیه با توجه به تأثیری که در توسعه فرهنگ و ادب مولانا آفرین فارسی داشته‌است از این قرار است که سامانيان هنگامي به قدرت رسيدند كه توانمندي ادبي و فونتيك فارسي دري به ‌آن اين فرصت و امكان را ‌داده بودكه در زماني كوتاه در عصر سامانی و غزنوی مراحل بلوغ را بپیماید ، به كمال پختگي دوران عنصري و عسجدي و زبان پرنياني رودكي برسد! پس از آنکه دوران سربلندي و فرمانروايي سياسي ـ فرهنگي ساماني پس از چندي به سر آمد، نوبت به سرداران ترک غزنوي رسيد كه ‌از انوشتکین و سبکتکین و محمود سه نسل در خدمت دربار ساماني و اکنون فارسی زبان بودند. گرچه سامانيِ سياسي رفت، سامانيِ فرهنگي برجا ماند كه فردوسي نماينده و حاصل آن است. غزنوی‌ها متکی به‌ایل و طایفه نبودند، اما آنان نیز ترکان غز سلجوقی را برای خدمات جنگی به خدمت گرفتند. اینان نیز با وجود آنکه متکی به‌ایل و تباری ترک در ترکستان چین بودند، پس از چند نسل زندگی در دربار غزنوی مسلح به زبان فرهنگی و اداری فارسی دری رو به شرق نهادند و اصفهان را پایتخت خود ساختند و به ‌این ترتیب تخم سخنی که فردوسی پراکنده بود در دل و بر زبان همان غاصبان ريشه كرد و به دست نخبگان ايراني و سرداران ترك، رو به خاور و باختر نهاد و به بار نشست. مجله فروزش (زمستان 91) نوشتاري از زنده‌ياد محمد بهمن بيگي