✅ گفت‌و گو با علی مطهری درباره اختلاف شهید مطهری با علامه طباطبایی #درباره_کوروش

❓سائل: ظاهراً رابطه شهید مطهری و علامه طباطبایی در سال‌های آخر عمرشان تا حدی کم‌رنگ شده بود و یکی از دلایل این امر نیز نظرات علامه طباطبایی درباره ایران باستان بود.

▫️مطهری: اولین بار است که این حرف را می‌شنوم. شاید منظورتان بحث ذوالقرنین است که آیا‌‌ همان کوروش بوده یا نه.

❓سائل: علامه طباطبایی ذوالقرنین را‌‌ همان کوروش می‌دانست؟
▫️این یک بحث تاریخی و تفسیری است. ایشان گفته‌اند شاید ذوالقرنین کوروش باشد.

❓سائل: اما انگار علامه طباطبایی به کوروش ارادت هم داشت. یعنی صرفاً بحث تاریخی نبود؛ ولی شهید مطهری منتقد کوروش بود.

▫️مطهری: بله. شهید مطهری معتقد بود کار کوروش در بابل کار درستی نبود و مخالف آزادی عقیده به معنی درست آن و مخالف سیره انبیا بود. اینکه کوروش در بابل اجازه داد بت‌پرستان بت‌های خودشان را بپرستند، از نظر اسلام کار درستی نیست؛ چرا که پیامبر اسلام پس از فتح مکه، اولین کاری که کرد، شکستن بت‌ها بود. یعنی نگفت که این‌ها در بت پرستی خودشان آزادند. حضرت ابراهیم هم بت‌ها را شکست؛ زیرا می‌خواست زنجیر‌ها را از دست و پای مردم باز کند. ولی کوروش بت پرست‌ها را آزاد گذاشت. این کار خلاف توحید بود. در واقع او چون دید از این راه بهتر می‌تواند بت‌پرستان را استثمار کند و به بند بکشد، این کار را انجام داد. کار او شبیه کار ملکه انگلستان در هند بود که وقتی وارد هند شد، به بتخانه‌های هندی‌ها بیش از خود آن‌ها احترام می‌گذاشت. سخن علامه طباطبایی درباره کوروش فقط یک تطبیق تاریخی است و به معنی ارادت نیست.

❓سائل: ولی علامه طباطبایی این نقد را به کوروش وارد نمی‌کرد.

▫️مطهری: نمی‌دانم. ایشان گفته‌اند ممکن است ذوالقرنین‌‌ همان کوروش باشد. اما این دلیل نمی‌شود که کوروش هیچ ایرادی نداشت و می‌تواند الگو واقع شود.

❓سائل: من هم چنین حرفی نزدم. می‌خواهم بگویم ظاهراً آراء این دو بزرگوار درباره کوروش همسو نبوده است.

▫️مطهری: شاید علامه طباطبایی نیز همین ایراد را به کوروش داشت، نمی‌دانم در آثارشان آمده است یا نه، باید تحقیق شود.

📌 پ.ن:
این گفت‌وگو توسط هومان دوراندیش در 14 اردیبهشت 90 در خبرآنلاین منتشر شده است.

@AllameTabatabaei