🌐تاثیر دیدگاه های فلسفی - معرفتی بر اندیشه اقتصادی

دو متفکر بزرگ سده بیستم میلادی در زمینه تاریخ اندیشه اقتصادی، یعنی شومپیتر و پریبرام، دو نظر کاملا متفاوت و حتی شاید متناقص در مورد تاثیر دیدگاه های فلسفی در اندیشه اقتصادی دارند. شومپیتر صراحتا مدعی عدم تاثیر فلسفه بر اقتصاد است. او ادعای خود را این گونه توجیه می کند:

دلیل اینکه ما این همه بر عدم تاثیر فلسفه، در جملگی معانی فنی خود، بر تحلیل اقتصادی تاکید می ورزیم، این است که نظریه مخالف این تز، یکی از مهم ترین منابع شبه توضیحات در مورد تحول تحليل اقتصادی است. این شبه توضیحات بسیاری از مورخین اندیشه اقتصادی را به بیراهه کشانده است.

پریبرام کاملا خلاف این نظر را دارد و بر آن است که تاریخ تعقل اقتصادی جزئی از کل تاریخ اندیشه غربی است و گرایش های فلسفی بزرگ تاثیرکننده ای در تحول و شکل گیری اندیشه های اقتصادی داشته است. تلقى متفاوت یا متضاد شومپیتر و پریبرام در مورد تاثیر دیدگاه ها و دستگاههای فلسفی در اندیشه اقتصادی، در واقع ناشی از جهان بینی متفاوت آنها است. از نظر شومپیتر، تحلیل های اقتصادی چیزی جز کوشش های فکری برای توضیح یا حل مسائل معیشتی و اقتصادی نیست. شومپیتر آشکارا تحت تاثیر مارکس و تفسیر ماتریالیستی وی از تحول اقتصادی و تاریخی قرار دارد، حال آنکه جهان بینی پریبرام درست نقطه مقابل مارکس و تفسير ماتریالیستی وی است. از دیدگاه مارکس، شرایط مادی تولید، یا آنچه وی سطح رشد نیروهای مولده می نامد، تعیین کننده چگونگی روابط اجتماعی تولید است و مجموعه نظامهای فکری در هر دوره تاریخی انعکاس دهنده روابط اجتماعی تولید است شرایط مادی تولید و روابط تولیدی منطبق باآن شالوده ی است که محصولات فکری انسانها روبنای مبتنی بر آن را تشکیل می دهند. اما تفسير پریبرام از شرایط انسانی و اجتماعی درست نقطه مقابل این طرز تلقی است. از نظر وی، در تحليل نهایی، این اندیشه انسانها است که تعیین کننده ساختار اقتصادی و تحولات آن است . پریبرام به جای تفسیر ماتریالیستی تاریخ، معتقد به تفسیر تعقلی تاریخ است از نظر وی، این شیوه های تعقلی انسان ها است که شرایط زندگی مادی و تولیدی را شکل می دهد و متحول می کند. اندیشه پریبرام قرابت زیادی با دیدگاه های متفکران مکتب اتریشی اقتصاد دارد. میزس در نقد تفسیر مارکسیستی تاریخ تاکید می کند که نیروهای تولیدی مادی نیستند، تولید یک پدیده فکری و عقلی است. آنچه وضعیت ما را از وضعیت اجدادمان که هزاران سال قبل زندگی می کردند، متمایز می کند، به هیچ وجه چیز مادی نیست، بلکه امری کاملا فکری و عقلی است ، تغییرات مادی نتیجه تغییرات فکری و عقلی اند.
از کتاب معرفت شناسی علم اقتصاد ، موسی غنی نژاد

@austrianschool⏪⏪⏪

Comments

Be the first to add a comment