📌ساده‌نویسی به عنوان یک اصل اخلاقی در نوشتن
✍ دکتر حسین معصومی همدانی
مطرح کردن ضرورت ساده‌نویسی به صورت یک اصل اخلاقی را می‌توان از دستاوردهای عصر روشنگری دانست. آرتور لاوجوی، مورخ آمریکایی اندیشه، معتقد است که روحیهٔ حاکم بر عصر روشنگری را می‌توان با عبارت «اسپری سمپلیست» توصیف کرد. [...] منظور از اسپری سمپلیست این است که انسان اعتقاد داشته باشد که مسائل عالم ذاتاً ساده هستند، به این معنی که یا اساساً مسئلهٔ پیچیده‌ای وجود ندارد یا به‌دنبال حل مسائل پیچیده رفتن کار درستی نیست، بلکه ما باید، در آن حد که وسع بشری و امکانات فکریمان اجازه می‌دهد، به دنبال حل مسائلی باشیم که حس می‌کنیم راه حلی دارند و مسائل بزرگ و لاینحلی را که متفکّران تا کنون به آنها پرداخته‌اند و به جایی هم نرسیده‌اند، رها کنیم. [...] بعضی از ایشان [= متفکران عصر روشنگری] معتقدند که جهان ذاتاً جای ساده‌ای است و آدمیزاد هم موجود ساده‌ای است. بعضی دیگر وجود چیزهای پیچیده و مبهم را در جهان منکر نیستند، اما می‌گویند که نباید بیهوده به این گونه چیزها پرداخت: دنبال حل مسئله‌ای رفتن که بی‌جواب بودنش از همان ابتدا معلوم است کار عاقلانه‌ای نیست.
یکی از پیامدهای این روحیه ضرورت ساده‌نویسی است. زیرا پیچیده‌نویسی، از لحاظ معتقدان به این نظر، بر یکی از این دو چیز دلالت می‌کند: یا نویسنده به سراغ یکی از مسائل پیچیده‌ای رفته که حل آنها در حد توان بشری نیست و بنا بر این هم او وقت خود را تلف کرده و هم خواندن نوشته‌اش اتلاف وقت است. یا مسئله‌ای را که ذاتاً ساده است بیهوده پیچیده کرده تا پیش خواننده خودنمایی کند. در واقع برای این متفکران ملاک ارزش اندیشه‌ها همین بود که تا چه حد می‌توان آنها را طوری بیان کرد که هر انسانی، یا دست کم هر انسان درس‌خوانده‌ای، از آن سر در بیاورد. اینان از مردم می‌خواستند که به‌جای تکیه بر الفاظی که به نظر ایشان بی‌معنی بود، عقل سلیم و طبع مستقیم خود را به کار بیندازند و از نویسندگان هم می‌خواستند که به‌جای روی آوردن به کشتی اصطلاحات، عقل سلیم خواننده را مخاطب قرار دهند.
[...] برای بیان هر مطلبی، هر قدر هم تخصصی باشد، راه‌های گوناگونی هست و نویسنده موظف است از میان آنها روشن‌ترین و ساده‌ترین راه را انتخاب کند. درستی انتخاب او را شاید خوانندگان از همه‌جا بی‌خبر درنیابند، اما خواننده‌ای که با مطلب او یکسره بیگانه نباشد به آن پی می‌برد؛ همچنان‌که خواننده پی می‌برد که نویسنده در کجا بیهوده دشوارگویی و دشوارنویسی کرده است.
📕 حسین معصومی همدانی، اخلاق نوشتن، ۱۴۰۱، فرهنگ معاصر، چاپ اول ص: ۷۱ –۷۳.
💠 اَزدانامه | محمدمهدی حاتمی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
✍ دکتر حسین معصومی همدانی
مطرح کردن ضرورت ساده‌نویسی به صورت یک اصل اخلاقی را می‌توان از دستاوردهای عصر روشنگری دانست. آرتور لاوجوی، مورخ آمریکایی اندیشه، معتقد است که روحیهٔ حاکم بر عصر روشنگری را می‌توان با عبارت «اسپری سمپلیست» توصیف کرد. [...] منظور از اسپری سمپلیست این است که انسان اعتقاد داشته باشد که مسائل عالم ذاتاً ساده هستند، به این معنی که یا اساساً مسئلهٔ پیچیده‌ای وجود ندارد یا به‌دنبال حل مسائل پیچیده رفتن کار درستی نیست، بلکه ما باید، در آن حد که وسع بشری و امکانات فکریمان اجازه می‌دهد، به دنبال حل مسائلی باشیم که حس می‌کنیم راه حلی دارند و مسائل بزرگ و لاینحلی را که متفکّران تا کنون به آنها پرداخته‌اند و به جایی هم نرسیده‌اند، رها کنیم. [...] بعضی از ایشان [= متفکران عصر روشنگری] معتقدند که جهان ذاتاً جای ساده‌ای است و آدمیزاد هم موجود ساده‌ای است. بعضی دیگر وجود چیزهای پیچیده و مبهم را در جهان منکر نیستند، اما می‌گویند که نباید بیهوده به این گونه چیزها پرداخت: دنبال حل مسئله‌ای رفتن که بی‌جواب بودنش از همان ابتدا معلوم است کار عاقلانه‌ای نیست.
یکی از پیامدهای این روحیه ضرورت ساده‌نویسی است. زیرا پیچیده‌نویسی، از لحاظ معتقدان به این نظر، بر یکی از این دو چیز دلالت می‌کند: یا نویسنده به سراغ یکی از مسائل پیچیده‌ای رفته که حل آنها در حد توان بشری نیست و بنا بر این هم او وقت خود را تلف کرده و هم خواندن نوشته‌اش اتلاف وقت است. یا مسئله‌ای را که ذاتاً ساده است بیهوده پیچیده کرده تا پیش خواننده خودنمایی کند. در واقع برای این متفکران ملاک ارزش اندیشه‌ها همین بود که تا چه حد می‌توان آنها را طوری بیان کرد که هر انسانی، یا دست کم هر انسان درس‌خوانده‌ای، از آن سر در بیاورد. اینان از مردم می‌خواستند که به‌جای تکیه بر الفاظی که به نظر ایشان بی‌معنی بود، عقل سلیم و طبع مستقیم خود را به کار بیندازند و از نویسندگان هم می‌خواستند که به‌جای روی آوردن به کشتی اصطلاحات، عقل سلیم خواننده را مخاطب قرار دهند.
[...] برای بیان هر مطلبی، هر قدر هم تخصصی باشد، راه‌های گوناگونی هست و نویسنده موظف است از میان آنها روشن‌ترین و ساده‌ترین راه را انتخاب کند. درستی انتخاب او را شاید خوانندگان از همه‌جا بی‌خبر درنیابند، اما خواننده‌ای که با مطلب او یکسره بیگانه نباشد به آن پی می‌برد؛ همچنان‌که خواننده پی می‌برد که نویسنده در کجا بیهوده دشوارگویی و دشوارنویسی کرده است.
📕 حسین معصومی همدانی، اخلاق نوشتن، ۱۴۰۱، فرهنگ معاصر، چاپ اول ص: ۷۱ –۷۳.
💠 اَزدانامه | محمدمهدی حاتمی
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment