دانش آموزان می توانند در متن خود از زبان گفتاری و واژگان شکسته استفاده کنند ؟
✅پاسخ :
هدف کتاب نگارش ، نوشتن به زبان معیار است. نوشتن به زبان محاوره به جز چند مورد خاص توصیه نمی شود .
◀️ در گفتگو ها ، نقل قول ها در قالب های «داستان» «خاطره»«نمایش نامه » . در نوشته های طنز و . . .
✳️چند نکته در شکسته نویسی
در نوشتن بهشیوۀ گفتاری همیشه ممکن است برایمان پرسشهای مختلفی دربارۀ چگونگی نوشتن واژهها پیش آید. اینکه «ماست» را «ماس» بنویسیم یا «میدان» را «میدون» و «هندوانه» را «هندونه» همواره خطابرانگیز است. درنتیجه برای داشتن شیوهنامهای یکدست باید مرجعی باشد تا به آن مراجعه کنیم و از پراکندهنویسی رها شویم و از سردرگمی بهدر آییم تا اینکه نایکدست ننویسیم. ازایندید، شکستهنویسی دارای اصول ویژۀ خودش است و از روشهای چارچوبمند استفاده میکند تا هم از پراکندهنویسی جلوگیرى کند. شکسته نویسی با شیوۀ نادرست ارتباط ما را با متنی که می خوانیم میبرد. ازایندید، باید مرجع و منبعی باشد تا مطابق با حافظۀ دیداری و شنیداریمان واژه را شکستهنویسی کند و بتوانیم با کمک آن به شیوه نامه ای یکدست برای شکسته نویسی برسیم.
✳️کتاب اصول شکستهنویسی، اثر ارزشمند دکتر صلحجو دربارۀ چگونگی شیوۀ املای واژگان شکسته است و دراین زمینه، قواعد پایهای و ارزشمندی را به مطرح میکند.
✳️اصول شکسته نویسی :
نویسندگان مجازند فقط واژههایی را شکسته بنویسند که شکل گفتاریشان در مقایسه شکل نوشتاریشان هجای کمتری داشته باشد. مثلاً وقتی هنداونه را که چهار هجا دارد (هن+دَ+وا+نه) به شکل هندونه که سه هجا دارد (هن+دو+نه) می نویسیم، در حالت شکسته، یک هجایش کم شده است، درنتیجه فقط چنین واژه هایی را می توانیم شکسته بنویسیم؛ اما واژهای تکهجاییِ«ران، لانه، میدان» را وقتی بهشکل شکستۀ «رون، لونه، میدون» درمیآوریم، هجایی از آنها کم نمیشود؛ بنابراین اجازه نداریم چنین واژههایی را شکسته بنویسیم. همچنین: «ساختار هجایی برخی از واژههای تکهجایی فارسی مانند «ماست، راست، ساخت، بافت، سوخت، گفت» تشکیل شده است از یک صامت، یک مصوت و دو صامت. مثلا ماستmast دارای یک صامت (m)، یک مصوت (a) و دو صامت (st) است. نکتۀ مهم دربارۀ اینگونه واژهها این است که صامت آخر آنها بسیار ضعیف تلفظ میشود. به همین دلیل، هیچ لزومی به شکستهنویسی آنها نیست»
(صلحجو، ۱۳۹۱: ۹).
◀️ دکتر صلحجو، نویسنده کتاب، بیشتر بر شکستهنویسی ساختاری (نحوی) تأکید دارد و شکستهنویسی واژگانی را چندان شایسته نمیداند. از نظر ایشان باید ساختار جمله را شکسته نوشت نه ساختار واژگان را. بنابراین، جملۀ
◀️«وختی گفت نباس بهش زیادی تارف کنی ینی همین» را نمیپسندد؛ زیرا واژگان بسیاری شکسته نوشته شده است که نباید نوشته میشد؛ ولی ساختار جمله یادشده را بر مبنای شکستهنویسی درست میداند و ازایندید، باید آن جمله را اینگونه نوشت:
✅«وقتی گفت نبایت بهاش زیادی تعارف کنی یعنی همین» (همان: ۱۱). بههرروی، کتاب اصول شکستهنویسی دستورها و شیوههای بسیار مهمی را در این زمینه مطرح میکند که در اینجا فقط به بخشی کوتاهی از آن اشاره کردیم. درنتیجه، خواندن این کتاب برای هر نویسندهای، بهویژه نمایشنامهنویسان و داستاننویسانی ضروری و بلکه لازم است.
منبع : اصول شکسته نویسی
علی صلح جو ، نشر مرکز
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan