درباره‌ی مصطفی رحیمی

سقراط‌وار

احمد ابوالفتحی: مهرماه ۱۳۵۷ است. دو سه ماهی از شعله‌ور شدنِ خشمِ مردمان که در نهایت به سقوط سلطنت انجامید می‌گذرد و دو سه ماه مانده به روزی که مصطفی رحیمی جنجالی‌ترین و ماندگارترین مطلبِ عمرش را می‌نویسد. رحیمی حالا دارد مقدمه‌ی چاپِ تازه‌ی مجموعه‌مقالاتش را می‌نویسد. مقدمه‌ی «نگاه» را. 

کتابِ نگاه اولین‌بار در سال ۴۸ منتشر شده بود و بعد از چهار چاپ انتشارش ممنوع شده بود؛ نه انتشارِ همه‌اش، انتشارِ نیمی از مطالبِ کتاب که سیاسی و اجتماعی بودند. رحیمی هم نیمه‌ی مجوزدارِ کتاب را با نامِ «نیم‌نگاه» منتشر کرده بود و به ریشِ اهلِ سانسور خندیده بود. 

حالا مهرِ ۵۷ است و فضای بازِ سیاسی برقرار است و شاه صدای انقلابِ مردمِ ایران را حدوداً یک‌ماه بعد خواهد شنید. مصطفی رحیمی انتخابِ سختی در پیش دارد. خشمِ مردم غلیان کرده و صدا به صدا نمی‌رسد و او باید در مقدمه‌ی مجموعه مقالاتِ سیاسی‌اجتماعی‌اش موضعش را در برابرِ آنچه در خیابان جریان دارد مشخص کند.

او درباره‌ی دموکراسی حرف می‌زند. می‌گوید در مقالاتی از کتاب دموکراسی در غرب را نیمه‌کاره و بی‌رمق نامیده اما برایش مسلم است که همان دموکراسی بی‌رمق بر هر نوع از دیکتاتوری «با هر اسم و رسم و عنوان جدید یا قدیم» ارجحیت دارد. این‌ها را می‌گوید تا برسد به کلیدی‌ترین سخنش: «برعکس آنچه می‌پندارند توده‌ی مردمان منبع فیضان کرامات اخلاقی نیستند... ارتباط مدام میان روشنفکران و توده‌ی مردمان مبنای کار آینده‌سازی است. خلاء وحشتناکی که برخی دولت‌ها میان روشنفکر و مردم ایجاد می‌کنند بهترین وسیله است برای نابودی ملت.»

این کلمات زمانی روی کاغذ آمده‌اند که خیابان‌ها در اختیارِ «توده‌ی مردم» بود و مطبوعات در همراهی با توده اعتصاب کرده بودند. در روزگاری که توده‌ی مردم از سوی روشنفکران تقدیس می‌شدند. چند ماه بعد از نوشتن این مطلب، رحیمی «چرا مخالف جمهوری اسلامی هستم؟» را نوشت و علاوه بر روشنفکرانِ «مردم‌گرا» (!) و توده‌ی مردم، برابر حلقه‌ی اول انقلاب هم ایستاد. 

او سقراط‌وار روشنفکری می‌کرد و ابایی از نوشیدن شوکران نداشت. شوکرانی که در قالب فحش و تبعاتی دیگر متجلی شده بود. شوکران اندک اندک به او نوشانده شد و در نهم مرداد ماه ۱۳۸۱ اثر کرد. روزی که رحیمی از پشت‌بامِ خانه‌اش سقوط کرد. چراییِ سقوطش هنوز در هاله‌ای از ابهام است./پل‌ها

جان آگه با #فرهیختگان

Comments

Be the first to add a comment