علی صدر:
«مدتی پیش آبتین گلکار -مترجم برجسته و باسواد- در صفحهی شخصیاش توصیه به نخریدنِ فرهنگِ روسی-فارسی کرد که بهتازگی توسط "انتشارات دانشگاه تهران" چاپ شده بود. نظر به دانشِ مترجم در زبانِ روسی آن توصیه پیشاپیش قابلِ جدیگرفتن بود، با این وجود مثالهایی میزند تا پشتوانهی ادعایش فقط اعتبار ناماش نباشد. ایرادِ ساختاریاش این است که فرهنگِ مذکور در واقع ترجمهی فرهنگی روسی-تاجیکیست و آنچه در فرهنگِ فارسی نوشته شده در حقیقت ترجمهی معادلهای تاجیکی از خط سیریلیک به فارسیست. و بعد نمونه خطاهایی عجیب همچون "کهنکیش" که به اشتباه "کهنهکش" آورده شده؛
به تعبیر گلکار "یک فرقهی مذهب ارتدوکس مبدل شده به نظافتچی". همشاگردیها وقتی به معلم ریاضی اعتراض میکردند که چرا برای یک منفی که مثبت شده دونمره کم میکند، پاسخ میداد میان ۲۰- و ۲۰+ چهل عدد فاصله است. مشکل یک نیمخط نیست، مطلب را نگرفتی آقا.
فغانِ بلندِ خوانندگان از ترجمههای بد و تالیفهای مهمل روزبهروز بلندتر میشود. نمونهی دیگرش همین
مطلبی که ساجد طیبی دربارهاش نوشته و مجددا به عنوانِ آدمی مطلع در این حوزه مثالهایی در شرحِ آن آورده. سرازیرشدنِ ترجمه و تالیفهای بیکیفیت برسرِ قشری محدود که کماکان حاضر است از سر و تهِ زندگی بزند تا برای خریدِ کتاب خرج کند ممکن است یک دلیل نداشته باشد اما یک پیامدِ قطعی دارد: نحیفترشدنِ اقتصادی که قرار است پشتوانهی کارهای باکیفیت باشد. بهرام بیضایی زمانی اعتراض میکرد از موثرترین شیوههای سانسورِ کارگردانها بستنِ راههای مهیاشدنِ سرمایه برای ساختِ فیلمشان است. وقتی نتوانید برای فیلمتان سرمایهگذار بیابید، نه تنها کارِ بالادستیها به بدنامیِ ندادنِ مجوز یا سانسورِ صحنهها نمیکشد، بلکه شخص هنرمند لازم است بکوشد تا در چشمِ دیگران به عنوانِ آدمی بیربط و شکستخورده تصویر نشود.
کتاب در مقایسه با فیلم البته نیازی به سرمایهی مالیِ عظیم ندارد اما نویسنده و مترجم لازم است برای اثری باکیفیت وقت و زمان بگذارد که تلویحا به معنای هزینهی مالیست. ترجمهی سرسری که یکماه زمان ببرد را میتوان به بهایی کم به دست چاپ سپرد و نسبت به کموزیادشدنِ هیچ بخشی از آن حساس نبود؛
به همان طریق که بدیهیست برای اثری که ترجمهاش یکسال زمان برده انتظارِ مالیِ بیشتری داشت و از تکتکِ خطوط و کلماتاش با تمام توان حفاظت کرد.
سادهلوحانه است اگر تصور کنیم در این زمانهی دشوار، کماکان همان تککلیشهی مشهور پابرجاست: چه باک، کتابِ بیکیفیت فراموش میشود و کتابِ باکیفیت ماندگار خواهد شد. بسیار محتمل است آدمهایی چیزفهم سرخورده شده، کتابهایی وزین و پرملات هرگز منتشر نشوند و آثاری بیمایه شکلدهندهی سلیقهی چند نسل شوند. مگر در سینما جز این شده است؟»
✅@Ellinne