♦️ تأثیر جنگ غزه بر برنامه هستهای ایران✍️ #احسان_کیانی
🗓 ۶ بهمن ۱۴۰۲
🔹 علی واعظ، مدیر «برنامه ایران» در «گروه بینالمللی بحران» طی یادداشتی در «
فارنافرز» مورخ ۵ بهمن ۱۴۰۲، به ارزیابی پیامدهای جنگ غزه بر برنامه هستهای ایران پرداخته است.
🔸 به نظر او، مهمترین دستاورد جنگ غزه برای ایران این است که دشمنی اصلیاش «در یک درگیری طولانی و شاید غیرقابل پیروزی، گرفتار» شده است. علاوه بر اینکه طوفانالاقصی ضربهای جدی به دستگاه اطلاعاتی اسرائیل بود که مدتها «دانشمندان هستهای و فرماندهان نظامی» ایران را هدف قرار میداد. همچنین «وجهه بینالمللی اسرائیل و حامیان غربیاش را خدشهدار ساخت و عادیسازی روابط بین اسرائیل و عربستان را به تعویق انداخت».
🔹 نویسنده معتقد است طوفانالاقصی «لحظهای بود که ایران فرصت داشت تا نظم سیاسی خاورمیانه را تغییر دهد و قدرت سخت خود را از طریق نیروهای نیابتی منعکس کند». ولی نهتنها در برابر «تهاجم زمینی اسرائیل به غزه» بلکه حتی در برابر «ترور فرماندهان ارشدش در سوریه توسط اسرائیل» نیز خویشتنداری نشان داد. به نظر واعظ، اقدامات واکنشی ایران «پُرشور ولی بیفکر و بدون دستاوردی مطمئن» بوده است.
🔸 واعظ بازدارندگی را نه فقط توان پاسخ بلکه «اراده پاسخ» میداند که «بیمیلی ایران به ورود دیگر اعضای شبکهاش برای نجات حماس» نشان داد از چنین ارادهای برخوردار نیست و ترجیح میدهد رویکرد دفاعی پیشه کند. چنانکه عملکرد «شبکه متحدان و نیروهای نیابتی ایران در سراسر منطقه» به گونهای نبوده که بتواند اسرائیل را وادار به پایان نبرد سازد. در واقع «ایران میتواند هرجومرج ایجاد کند ولی نمیتواند یک حمله واقعی انجام دهد، پس احتمالاً احساس آسیبپذیری ایران» تشدید خواهد شد.
🔹 به ادعای این یادداشت، ایران برای رفع این آسیبپذیری ممکن است به «آخرین اقدام برای بازدارندگی»، یعنی حرکت به سمت سلاح هستهای دست یازد. بهزعم واعظ، «یک ایران هستهای، جسارت بیشتری در اعطای آزادی عمل به شرکای خود در خاورمیانه داشته و واکنش متقابل دشمنانش را نیز محدود خواهد ساخت». به ویژه که تهران دیگر باور ندارد که غرب ارادهای برای تخفیف فشارهای اقتصادی داشته باشد.
🔸 او مدعی است که ایران اکنون نیز «اورانیوم غنیشده کافی برای تولید ۴ یا ۵ کلاهک را دارد» و نظارتهای بینالمللی را نیز محدود ساخته است. حمله نظامی آمریکا نیز این فرآیند را متوقف نخواهد کرد، «فقط آن را مدتی به تأخیر خواهد انداخت». زیرا نابودی امکانات و تأسیسات، به منزله نابودی «دانش هستهای» ایران نخواهد بود. تنها راه برای آمریکا، «تغییر حکومت از طریق تهاجم نظامی» است که واشنگتن اراده اجرای چنین گزینهای را پس از تجربه عراق، ندارد.
🔹 واعظ در عین حال معتقد است که نگرانی نسبت به «حمله پیشگیرانه اسرائیل یا آمریکا به تأسیسات هستهای»، «مسابقه تسلیحات هستهای در منطقه» و «نارضایتی چین به مثابه مهمترین مشتری نفت و مهمترین شریک دیپلماتیک ایران» سه مانعی است که میتواند اراده ایران برای حرکت به سمت ساخت تسلیحات هستهای را متزلزل سازد.
🔸 ناظر به این عوامل و موانع، واعظ معتقد است که ابزاری جز دیپلماسی برای مهار برنامه هستهای ایران وجود ندارد. زیرا «یک ایران هستهای میتواند منطقهای را که در حال حاضر ناآرام است به سمت انفجار سوق دهد». هر چند که «از سرگیری مذاکرات با ایران برای پایتختهای غربی، محبوب و فروش یک توافق به ایران نیز آسان نباشد». حداقل این است که تهران قانع شود از برنامه هستهای «به عنوان اهرم فشاری در میز مذاکره استفاده کند، نه عامل بازدارندهای در میدان جنگ».
✅ به نظر میرسد علاوه بر موانع فوقالذکر، امیدواری ایران به لغو کامل تحریمهای شورای امنیت پس از انقضای غروب مکانیسم ماشه، از دیگر عواملی باشد که سبب میشود تهران انگیزهای برای خروج از توافق هستهای نداشته باشد.
@Ellinne