✳️ تصاویر شعری شهریار را چگونه می‌بیید و از نظر مضمون این تصاویر چگونه هستند؟
❇️ به نظر می رسد باید بسیاری از اشعار شهریار را یک تابلوی زیبای نقاشی، تابلویی با تصاویری خیال‌انگیز و رویایی دانست. از سوی دیگر از نظر مضمون نیز باید توجه داشت که شهریار در روزگار مشروطه و در دورانی که بیشتر به خرد و رئالیسم انتقادی توجه می‌شد، رشد کرده و ذهن سیالش درگیر مسایل اجتماعی و میهنی نیز بوده‌است. هر چند در اشعار این شاعر بزرگ غلبه بر تصاویر عاشقانه است و رمانتیسم تار و پود واژگان شعرش را آذین بسته‌است اما نقش‌های میهنی و اجتماعی نیز در اشعارش دیده می‌شود.
◀️ یکی از مثنوی‌های کمتر شنیده‌شده وی درباره تخت جمشید و آتش‌سوزی اندوهبار آن مکانِ ارزشمند چنین است:
شب ز تشییع غروب خورشید
بازمی‌گشت به تخت جمشید
من هم از قله‌ی البرز خیال
تاختم قافله را از دنبال
تا مقامی که شنیدم از شب
قصر داراست خدا را به ادب
ماه در ابر خود از شرم نهان
به حریم از حرم پادشهان...
... رفتم از پله‌ی رفعت بالا
رو به خرگاه حریم والا
نرده‌ها ریخته دندانه‌نما
خنده می‌آیدش از غفلت ما...
... مدفن عشق و حمیت بینی
قتلگاه مدنیّت بینی
داریوشش به دل آتش و خون
تخت و بخت و علمِ داد نگون
ناگهم شد به‌نظر پرده‌گشا
سینمائی دو مخالف سیما
این یکی چشم و چراغ افروزان
وان‌دگر شعله و آتش سوزان
این درخشیدن تخت جمشید
وان فروخفتن قرص خورشید
این فرا بردن کاخ و سردر
وان فرود آمدن اسکندر
این یکی را که صدش گل چیدم
در دل پرده چنین می‌دیدم
یافت فرمان شهنشاه صدور
به پی‌افکندن این کاخ سرور
.... شعله از پنجره می‌زد بیرون
سرخ آن‌گونه که سیلی از خون
می‌گریزند حریفان چون تیر
شعله دنبال‌کنان چون شمشیر
روشنان حمله‌ور از برق و شرار
سایه‌ها مضطرب و پا به فرار...
◀️ این مثنوی بسیار طولانی است و ابیات یاد شده بخشی از این شعر میهن‌دوستانه بود که سرشار از تصاویر خیال‌انگیز و بدیع است:
بازگشت شب به تخت جمشید پس از تشییع خورشید، بالارفتن از پله رفعت به‌سوی خرگاه حریم والا و نیز تصویر دردناک فروریختن نرده‌ها و دندان‌نماشدن آنها که به تعبیر شهریار انگار بر غفلت ما نسبت به محافظت از این بنای شگفت و شگرف می‌خندد. با خواندن واژگان نقش‌آفرینِ گشوده‌شدن دو پرده متناقض (شکوه و ویرانی تخت جمشید)، شکوه دردآوری روح انسان را در خود فرو می‌کشد. با دیدن تصویر آتشینِ زبانه‌کشیدن شعله از پنجره و تشبیه آن به سیلی مهیب از خون، خون در رگ‌های ایرانیان میهن‌دوست با جوش و خروش فریاد می‌زند.
◀️ استاد شهریار در بیت پایانی قصیده‌ای میهنی نیز با مطلع «پیام من به گردان و دلیران/ جوانان و جوانمردان ایران» تصویری زیبا با خون نقش می‌بندد:
گرَم خون ریخت دشمن، شهریارا! به خون دانی چه بندم نقش؟ ایران
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ به نظر می رسد باید بسیاری از اشعار شهریار را یک تابلوی زیبای نقاشی، تابلویی با تصاویری خیال‌انگیز و رویایی دانست. از سوی دیگر از نظر مضمون نیز باید توجه داشت که شهریار در روزگار مشروطه و در دورانی که بیشتر به خرد و رئالیسم انتقادی توجه می‌شد، رشد کرده و ذهن سیالش درگیر مسایل اجتماعی و میهنی نیز بوده‌است. هر چند در اشعار این شاعر بزرگ غلبه بر تصاویر عاشقانه است و رمانتیسم تار و پود واژگان شعرش را آذین بسته‌است اما نقش‌های میهنی و اجتماعی نیز در اشعارش دیده می‌شود.
◀️ یکی از مثنوی‌های کمتر شنیده‌شده وی درباره تخت جمشید و آتش‌سوزی اندوهبار آن مکانِ ارزشمند چنین است:
شب ز تشییع غروب خورشید
بازمی‌گشت به تخت جمشید
من هم از قله‌ی البرز خیال
تاختم قافله را از دنبال
تا مقامی که شنیدم از شب
قصر داراست خدا را به ادب
ماه در ابر خود از شرم نهان
به حریم از حرم پادشهان...
... رفتم از پله‌ی رفعت بالا
رو به خرگاه حریم والا
نرده‌ها ریخته دندانه‌نما
خنده می‌آیدش از غفلت ما...
... مدفن عشق و حمیت بینی
قتلگاه مدنیّت بینی
داریوشش به دل آتش و خون
تخت و بخت و علمِ داد نگون
ناگهم شد به‌نظر پرده‌گشا
سینمائی دو مخالف سیما
این یکی چشم و چراغ افروزان
وان‌دگر شعله و آتش سوزان
این درخشیدن تخت جمشید
وان فروخفتن قرص خورشید
این فرا بردن کاخ و سردر
وان فرود آمدن اسکندر
این یکی را که صدش گل چیدم
در دل پرده چنین می‌دیدم
یافت فرمان شهنشاه صدور
به پی‌افکندن این کاخ سرور
.... شعله از پنجره می‌زد بیرون
سرخ آن‌گونه که سیلی از خون
می‌گریزند حریفان چون تیر
شعله دنبال‌کنان چون شمشیر
روشنان حمله‌ور از برق و شرار
سایه‌ها مضطرب و پا به فرار...
◀️ این مثنوی بسیار طولانی است و ابیات یاد شده بخشی از این شعر میهن‌دوستانه بود که سرشار از تصاویر خیال‌انگیز و بدیع است:
بازگشت شب به تخت جمشید پس از تشییع خورشید، بالارفتن از پله رفعت به‌سوی خرگاه حریم والا و نیز تصویر دردناک فروریختن نرده‌ها و دندان‌نماشدن آنها که به تعبیر شهریار انگار بر غفلت ما نسبت به محافظت از این بنای شگفت و شگرف می‌خندد. با خواندن واژگان نقش‌آفرینِ گشوده‌شدن دو پرده متناقض (شکوه و ویرانی تخت جمشید)، شکوه دردآوری روح انسان را در خود فرو می‌کشد. با دیدن تصویر آتشینِ زبانه‌کشیدن شعله از پنجره و تشبیه آن به سیلی مهیب از خون، خون در رگ‌های ایرانیان میهن‌دوست با جوش و خروش فریاد می‌زند.
◀️ استاد شهریار در بیت پایانی قصیده‌ای میهنی نیز با مطلع «پیام من به گردان و دلیران/ جوانان و جوانمردان ایران» تصویری زیبا با خون نقش می‌بندد:
گرَم خون ریخت دشمن، شهریارا! به خون دانی چه بندم نقش؟ ایران
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment