نرخ بهینه مالیات با نرخ بیشینهساز مالیات یکسان نیست
*منحنی «لافر» و درآمدهای مالیاتی*
یکی از ویژگیهای اقتصاد طرف عرضه، اعتقاد پیروان این مکتب به منحنی لافر است. پیام اصلی منحنی لافر آن است که برای داشتن درآمد مالیات بیشتر برای دولت نیاز به آن نیست که نرخ مالیات بر درآمد افزایش یابد. در واقع از سطحی به بعد اگر نرخ مالیات بر درآمد افزایش یابد، درآمد مالیاتی کاهش مییابد. چرا؟
زیرا با افزایش بیش از حد نرخ مالیات، انگیزه برای کار و فعالیت کاهش یافته و تولید کم میشود و از همین رو درآمد مالیاتی دولت نیز کاهش مییابد. بنابراین برای افزون ساختن درآمد مالیاتی اتفاقاً باید نرخ مالیات بر درآمد را کاهش داد تا با دادن انگیزه بیشتر، تولید افزون شود و درآمد مالیاتی دولت نیز بالا رود.
شکل (1)، منحنی فرضی لافر را نشان میدهد که وقتی نرخ مالیات صفر است، درآمد مالیاتی نیز صفر است و با افزایش نرخ مالیات، درآمد مالیاتی افزایش مییابد، تا زمانی که نرخ مالیات به سطح t* برسد. از این سطح به بعد با افزایش نرخ مالیات، درآمد مالیاتی دولت نزول میکند. البته خود آرتور لافر مدعی نیست که مبدع این منحنی بوده است و پیش از وی چند اقتصاددان دیگر نیز به این نکته اشاره کرده بودند.
اما این روزنامهنگار و اقتصاددان آمریکایی، جود وانیسکی بود که در جلسهای که لافر در سال 1974 با مقامات دولت فورد، یعنی دیک چنی و دونالد رامسفلد داشت، حضور پیدا کرده بود و لافر برای تشریح عقیدهاش نسبت به درآمدهای مالیاتی این منحنی را روی یک دستمال کاغذی کشید و به آنها نشان داد.
لافر معتقد است که در درآمدهای مالیاتی دو اثر وجود دارد. یکی اثر «حسابی» است که در آن با ضرب میان درآمد و نرخ مالیات، درآمد مالیاتی دولت به دست میآید و چون نرخ مالیات صفر باشد، درآمد هر چقدر باشد، درآمد مالیاتی صفر خواهد بود. اثر دیگر، اثر اقتصادی است که همچنان که ذکر شد، بر مبنای انگیزه کار کردن حاصل میشود.
وقتی نرخ مالیات 100 درصد باشد، انگیزهای برای کسب درآمد وجود ندارد و درآمد مالیاتی باز صفر میشود. با توجه به این دو نقطه با درآمد مالیاتی صفر، لافر چنین منحنیای را پیشنهاد میدهد.
اما چند نکته در مورد این منحنی وجود دارد. اولاً حتی اگر نرخ مالیات 100 درصد شود، باز برخی از فعالیتهای اقتصادی وجود خواهند داشت، زیرا بقای جامعه بدان فعالیتها بستگی دارد. نکته دیگر آنکه بر خلاف شکل (1)، که به نظر نرخ بیشینهساز درآمد مالیاتی 50 درصد است، در دنیای واقعی نه این شکل، قرینه است و نه نرخ بیشینهساز 50 درصد است.
كانال قواعدبازی
https://t.me/ExecutiveManagement