✳️ «محاورهنویسی و غلطنویسی»
❇️ امروزه با ظهور دنیای مجازی و جایگزینی نوشتار بهجای گفتار شاهد بروز غلطهای املایی و دستوریای هستیم که در پیامهای کاربران مجازی نمود پیدا کرده است و این مشکل تا حد چشمگیری در نوشتههای حقیقی از قبیل تابلوهای تبلیغاتی و اعلانها نیز دیده میشود
. ایندست غلطهای املایی نهتنها در میان عامه، بلکه در میان افراد تحصیل کرده جامعه نیز رواج یافته است.
در کنار این مهم نیز شاهد رشد چشمگیر استعمال لغات انگلیسی در میان افراد جامعه هم هستیم. استفاده از لغاتی که گاهی کاربردن آن الزامی برای گوینده در پی ندارد و میتوان مدعی بود که معادل فارسی آن چهبسا زیباتر و خوشآهنگتر است. لغاتی مانند: پرفکت perfect = بینقص،عالی؛ نایس nice =خوب، زیبا،قشنگ؛ بای bye=بدرود، خداحافظ و... است.
البته در بعضی حوزهها استعمال لغات فنی، یک امر طبیعی است. بهطور مثال در رشتههای کامپیوتر، معماری، و یا حتا موسیقی این مسأله کاملاً طبیعیاست. اما رواج آن میان توده بیشتر جنبهٔ نمایشی دارد. در بعضی موارد نیز وام گرفتن از زبان دیگری محسوب میشود که آن لغات جای خودشان را در زبان باز کردهاند و میتوان گفت بهغنا و وسعت زبان فارسی کمک کردهاند؛ البته زبانهایی مانند عربی، ترکی و... نیز از فارسی وام گرفتهاند و بسیاری از واژهها ریشهٔ فارسی دارند.
بخش عمدهای از غلطهای رایج در نوشتار امروز ریشه در مجاز دارد و میتوان آنها را بهچند دسته تقسیم کرد:
_غلطهای دستوری: که در برخی آثار منتشر شده نیز شاهد هستیم که عدم دقت نویسنده موجب شلختگی جملات است و خواننده را در خوانش با مشکل مواجه میکند.
_غلطهای املایی: که بیشتر در دنیای مجاز شاهد آن بودیم؛ اما گاهی در نوشتههای حقیقی هم دیده میشود.(البته در برخی موارد شباهت واژهها افراد را در تمیز دادن آنها دچار مشکل میکند)
_گفتارنویسی(محاوره): که عیناً لغت ملفوظ را مینویسند که در برخی موارد نوشتار آن غلط است، مانند: نزدیکه خونه، مادره رضا، خیابونه خلوت، و... (البته بعضی از این غلطنویسیها را میتوان شیطنت کاربران دانست، مانند: صلام:سلام، تارف:تعارف، خبالا: خب حالا و...).
در این یادداشت برای جلوگیری از اطناب و درازی سخن از ورود بهبحث غلطهای دستوری و واژههای انگلیسی پرهیز میکنیم، چرا که خود فرصت دیگری را میطلبد. نگارنده سعی دارم بیشتر بهمسألهٔ واژهایی که امروزه رواج یافته بپردازم و در بحث محاورهنویسی مثالهایی از آثار ترجمه شده و... بیاورم.
◀️ است یا هست؟!
در پیامهایی که تحت عنوان «محاوهنویسی» در مجاز منتشر میشود اکثر کاربران بین استفاده «است و هست» دچار مشکل هستند. بهطور مثال: «این دوربین، یکی از دوربینهای خوب هست» و یا « این نظر شخصی من هست» و...
«است» فعلی اِسنادیاست؛ یعنی رابطهی مسندالیه و مسند را برقرار میکند. در واقع عمل مشخصی انجام نمیشود، مانند: «هوا خوب است»؛ «آسمان ابریاست»؛ و... که در واقع رابطهٔ بین «هوا و خوب» و «آسمان و ابری» را برقرار میکند.
اما «هست» بهمعنای وجود داشتن است، مانند:«پول در خانه هست»و..
البته در برخی موارد «است» بر «هست» ترجیح دارد. در مواردی هم «اند» به «هست» برتری دارد؛ مانند: «او کارگر است»؛ «این دوچرخهی من است»؛ «در خانه گاهی افراد خانواده با هم مخالفاند» و ...
در نظر داشته باشیم که «اند» با فعل پیش از خود باید با نیمفاصله نوشته شود. (نیمفاصله یعنی دو واژه به هم چسبیده نباشد و فاصله هم نداشته باشند. این مسأله در بین ویراستاران و نویسندگان باید مورد توجه باشد).
در برخی موارد باید از «هست» استفاده کنیم. بهطور مثال برای تأکید: «پدرم در خانه هست»؛ «پول به اندازه کافی هست» و یا « ای بسا ابلیس آدمروی هست»؛ «از عدمها سوی هستی هر زمان/ هست، یارب، کاروان در کاروان».
زمانی که مجبوریم فعلمان جمع باشد:«اختلاف نظر بین احزابی که فعال هستند، طبیعیاست». هر چند میتوان با «اند» هم جمع بست.
پس بنویسیم:« این دوربین، یکی از دوربینهای خوب است»و...
◀️ کسره یا «ه»؟ محاورهنویسی
با نگاهی آسانگیرانه باید عرض کنم که گفتارنویسی در مجاز یکی از راحتترین شیوههای پیام است. البته در «رمان» هم شاهد این مسأله هستیم. اما بحث سر چگونه نوشتن است. در بسیاری موارد «ه» بهجای «کسره اضافی ِ» استفاده میشود که اشتباه است. بهطور مثال: «پسره خوب، دوسته من و...»
در بسیاری موارد کاربران اینگونه مینویسند: «پدرم مشغوله کاره»؛ «دوچرخه تویه حیاطه»؛«مادره رضا اومده»؛ «بردارم سره کاره» و نمونههای دیگری که دیدهاید و حتا ممکن است خودمان هم مرتکب شده باشید.
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan