تناقض تعریف حکومت از «توسعه و امنیت»
حکومت جمهوری اسلامی «امنیت» را به‌مثابه بقای نظام و «توسعه» را به‌مثابه گسترش ابزار قدرت (هسته‌ای، نظامی، زیرساخت کنترل) تعریف می‌کند. این تعریف با معنای واقعیِ این دو مفهوم امنیت به‌مثابه مصونیت جان و معیشت شهروند، توسعه به‌مثابه ظرفیت‌سازی پایدار اقتصادی و زیست‌محیطی،در تضاد بنیادین است. جنگ جاری آمریکا-ایران این تضاد را از حالت نظری خارج و به شاهد تجربی تبدیل کرده است.
سه‌گانه‌ی گسست
۱. امنیتِ نظام در برابر امنیتِ جامعه
حکومت طی دهه‌ها منابع را صرف بازدارندگی (برنامه هسته‌ای، شبکه نیابتی، کنترل بندری و ساحلی) کرده تا «امنیت» تعریف‌شده‌ی خودش را تأمین کند. نتیجه در هفته‌های اخیر روشن است: زیرساخت‌های غیرنظامی، پل بندر خمیر، برج‌های مراقبتی چابهار، تأسیسات سواحل جنوبی، هدف مستقیم حملات قرار گرفته‌اند، در حالی‌که همان حکومت مدعی تأمین امنیت شهروند بود. امنیتِ نظام، امنیت مردم را گروگان گرفته، نه تضمین کرده.
۲. توسعه‌ی نمایشی در برابر توسعه‌ی واقعی
اسناد رسمی توسعه (آمایش سرزمین، بودجه‌های عمرانی) با شاخص‌های واقعی فقر و محرومیت در تضاد آشکارند، اکنون جنگ این شکاف را تشدید می‌کند: بستن تنگه هرمز و تحریم عملیِ ترانزیت، اقتصادی را که پیش از این نیز بر پایه‌ی صادرات نفت خام و بدون تنوع تولیدی بود، به حالت تعلیق کامل می‌برد. توسعه‌ای که هرگز بر زیرساخت واقعی (آب، انرژی پاک، اشتغال مولد) بنا نشده بود، در برابر اولین شوک جدی فرومی‌پاشد.
۳. گره اقتصادی: نفت به‌جای نهاد
اقتصاد ایران به‌جای نهادسازی (مالیات، بازار رقابتی، سرمایه انسانی) بر رانت نفتی و کنترل نظامی مسیرهای ترانزیت بنا شده. جنگ فعلی نشان می‌دهد این مدل چقدر شکننده است: یک بحران نظامی کافی است تا کل چرخه‌ی درآمدی دولت را در معرض فروپاشی قرار دهد. این نه ضعف موقت، بلکه پیامد مستقیمِ انتخاب ساختاری چهار دهه‌ای است،امنیت را با کنترل نظامی منابع، و توسعه را با گسترش زیرساخت‌های وابسته به همان کنترل، تعریف کردن.
نتیجه‌گیری
آنچه امروز در «جنگ» آشکار می‌شود، نه یک بحران بیرونی بلکه افشای یک تناقض درونی است: حکومتی که امنیت و توسعه را وسیله‌ی بقای خود تعریف کرده، در نخستین آزمون واقعی، هر دو را در برابر شهروندان خود قربانی می‌کند.
ضعف ایران نه در فقدان منابع، که در ماهیت حکمرانی نهفته است که «امنیت» و «توسعه» را از «رفاه و مصونیت مردم» جدا کرده است.
🆔@azambahramiran
حکومت جمهوری اسلامی «امنیت» را به‌مثابه بقای نظام و «توسعه» را به‌مثابه گسترش ابزار قدرت (هسته‌ای، نظامی، زیرساخت کنترل) تعریف می‌کند. این تعریف با معنای واقعیِ این دو مفهوم امنیت به‌مثابه مصونیت جان و معیشت شهروند، توسعه به‌مثابه ظرفیت‌سازی پایدار اقتصادی و زیست‌محیطی،در تضاد بنیادین است. جنگ جاری آمریکا-ایران این تضاد را از حالت نظری خارج و به شاهد تجربی تبدیل کرده است.
سه‌گانه‌ی گسست
۱. امنیتِ نظام در برابر امنیتِ جامعه
حکومت طی دهه‌ها منابع را صرف بازدارندگی (برنامه هسته‌ای، شبکه نیابتی، کنترل بندری و ساحلی) کرده تا «امنیت» تعریف‌شده‌ی خودش را تأمین کند. نتیجه در هفته‌های اخیر روشن است: زیرساخت‌های غیرنظامی، پل بندر خمیر، برج‌های مراقبتی چابهار، تأسیسات سواحل جنوبی، هدف مستقیم حملات قرار گرفته‌اند، در حالی‌که همان حکومت مدعی تأمین امنیت شهروند بود. امنیتِ نظام، امنیت مردم را گروگان گرفته، نه تضمین کرده.
۲. توسعه‌ی نمایشی در برابر توسعه‌ی واقعی
اسناد رسمی توسعه (آمایش سرزمین، بودجه‌های عمرانی) با شاخص‌های واقعی فقر و محرومیت در تضاد آشکارند، اکنون جنگ این شکاف را تشدید می‌کند: بستن تنگه هرمز و تحریم عملیِ ترانزیت، اقتصادی را که پیش از این نیز بر پایه‌ی صادرات نفت خام و بدون تنوع تولیدی بود، به حالت تعلیق کامل می‌برد. توسعه‌ای که هرگز بر زیرساخت واقعی (آب، انرژی پاک، اشتغال مولد) بنا نشده بود، در برابر اولین شوک جدی فرومی‌پاشد.
۳. گره اقتصادی: نفت به‌جای نهاد
اقتصاد ایران به‌جای نهادسازی (مالیات، بازار رقابتی، سرمایه انسانی) بر رانت نفتی و کنترل نظامی مسیرهای ترانزیت بنا شده. جنگ فعلی نشان می‌دهد این مدل چقدر شکننده است: یک بحران نظامی کافی است تا کل چرخه‌ی درآمدی دولت را در معرض فروپاشی قرار دهد. این نه ضعف موقت، بلکه پیامد مستقیمِ انتخاب ساختاری چهار دهه‌ای است،امنیت را با کنترل نظامی منابع، و توسعه را با گسترش زیرساخت‌های وابسته به همان کنترل، تعریف کردن.
نتیجه‌گیری
آنچه امروز در «جنگ» آشکار می‌شود، نه یک بحران بیرونی بلکه افشای یک تناقض درونی است: حکومتی که امنیت و توسعه را وسیله‌ی بقای خود تعریف کرده، در نخستین آزمون واقعی، هر دو را در برابر شهروندان خود قربانی می‌کند.
ضعف ایران نه در فقدان منابع، که در ماهیت حکمرانی نهفته است که «امنیت» و «توسعه» را از «رفاه و مصونیت مردم» جدا کرده است.
🆔@azambahramiran
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment