چپ‌ها به حامی سرمایه‌دار خود هم رحم نکردند
برگی از تاریخ انقلاب

| قاسم خرمی

از صنف تجار و كسبه بزرگي كه در سالهاي پيش از پيروزي انقلاب به نيروهاي مذهبي كمك مالي كردند تا حكومت محمدرضا شاه پهلوي را به زير بكشند، اكنون دو سه نفري بيشتر زنده نمانده اند؛ از ميان رفتگان، سرگذشت خانواده «حاجي ترخاني» از همه غم انگيزتر است.

حاجي رضا ترخاني معروف به «حاجي شاپوري» پير مرد متديني بود كه در بازار شاپور (وحدت اسلامي) تهران، مغازه كوچك عطاري داشت. در همان مغازه كوچك سه پسر جوان او (به نام‌هاي كاظم، علي و تقي) شاگردي مي كردند كه بعدها تبديل به سرمايه داران بزرگ و اسپانسرهاي مهم جريانات سياسي ضد رژيم شاه شدند و حتي پا را از اين هم فراتر نهاده و براي افراد متواري از چنگ ساواك، در خانه باغ هاي اطراف تهران، محل اختفا فراهم مي ساختند.

ترخاني ها همچنين، در ساخت مساجد مشهور تهران مثل مسجد ارك و قبا و نيز مسجد اعظم قم و ده‌ها نهاد و موسسه ديگر، سهيم بودند. با بسياري از مراجع و روحانيون و نيز گروههاي دخيل در پيروزي انقلاب دوستي و رفاقت تام داشتند و از طريق ازدواج و رابطه سببي، با گروههاي موتلفه و جبهه ملي و نهضت آزادي نيز پيوند خورده بودند.

كاظم ترخاني ( برادر بزرگتر) علاوه بر مستغلات فراوان در گلشهر كرج و چندين مغازه در پاساژ گل ( در پامنار تهران) و نمايندگي فروش روغن گل، سرمايه گذاري هايي هم در كارخانه قند فريمان و ثابت خراسان انجام داده بود. او بعد از پيروزي انقلاب، چند صباحي به قدرت نزديك شد و حتي در برخي جلسات شوراي انقلاب هم شركت مي كرد. اما به دليل بيماري قلبي، دور سياست را خط كشيد و ارتباط هاي او با مهندس بازرگان و اعضاي جبهه ملي و نهضت آزادي، باعث شد تا هيچكدام از انقلابيون در قدرت، سراغي از او نگيرند تا اينكه در سال 87 درگذشت.

علي ترخاني (برادر مياني) اما بعد از پيروزي انقلاب، از پذيرش مناصب سياسي امتناع نكرد. او با حكم امام خميني به عنوان يكي از اعضا و سپس مسئول اتاق بازرگاني تهران انتخاب شد. منصب ديگر علي ترخاني كه بلاي جانش شد، مسئوليت مصادره اموال هژبر يزداني، سرمايه دار معروف دوره پهلوي بود.

علي ترخاني كه خود نيز عاري از مال و مكنت نبود و احتمال می داد که دامنه مصادره اموال فراخ تر شده و به تجار برسد، نسبت به صحت مصادره اموال هژبر يزداني و قانون مصادره ها ترديد كرد. اين اقدام او با واكنش تند انقلابيون مواجه شد. و نام او را هم در فهرست 52 نفره سرمايه داران طاغوتي قرار دادند و به اين ترتيب، اموال و سهام اين تاجر اسپانسر نيروهاي ضد سرمايه داري بويژه سهام او در كارخانه شهد خوي هم، ملي اعلام شد و با آه و ناله فراوان در سال 1372 از دنيا رفت.

سرنوشت عجيب تر از همه برادران ترخاني براي تقي، كوچكترين فرزند خانواده، رقم خورد كه تعداد از گروههاي مسلح عليه حكومت شاه را تحت حمايت داشت؛ از آن جمله، كمك به علي اكبر گودرزي، رهبر گروه فرقان بود كه مورد حمايت مالي كامل او قرار داشت و مدتها هم او را در جمع خانواده خود مخفي كرده بود.

گودرزي جوان 20 ساله اي بود كه خود را مفسر قرآن و ضد «آخونديسم» مي دانست و البته قرآن هم تفسير مي كرد و بر اساس فهم اندك خود از متون ديني، فتواي قتل صادر مي كرد. او بعد از اينكه نتوانست از نظام جديد التاسيس، سهمي داشته باشد، مجددا گروه فرقان را سازمادهي كرد تا به قول خودش انقلاب ديگري را تجربه كند و براي تامين مالي اين حركت، مجددا به سراغ تقي ترخاني رفت.

تقي ترخاني، اينبار به تقاضاي مالي او جواب رد داد و اين پاسخ بر رهبر خشك مغز گروه فرقان بسيار گران آمد، جمع بندي نشست فوري گروه فرقان اين بود كه تقي حاجي ترخاني سرمايه دار زالوصفت و عامل ارتجاع است و تاكنون نيز از سرمايه خود براي وجيه المله شدن استفاده كرده است و القصه، بايد به قتل برسد!

غروب روز 16 تير 1358و چند دقيقه مانده به اذان ماه رمضان، اكبر گودرزي و سه نفر از همراهان، زنگ خانه تقي ترخاني را به صدا در آوردند و حساب تمام كمك هاي مالي كه در دوره پهلوي دريافت كرده بودند را با گلوله تسويه كردند! حاج تقي در چند قدمي بيمارستان ايرانمهر جان باخت و به اين ترتيب، خانواده حاجي ترخاني به عنوان مهمترین حامي مالي نيروهاي چپ انديش مذهبي، بدست خود آنها نابود شد! بواسطه همين تسويه ها، اکنون طبقه سرمایه دار و رانت طلبي در کشور ظهور کرده که هیچ نسبتی با تجار سنتی و بورژوازی صنعتی ایران ندارد.

✅ @karkhone

Comments

Be the first to add a comment