✳️ همهی کسرهها نقشنمای اضافه نیستند.
پارهای از کسرهها میانوندند.برای نمونه کسره در :
واژههای«حسبِحال،شرحِحال،تختِخواب و وصفِحال» صرفا میانوند است و واژهی مشتقمرکب ساختهاست.
❇️ راه تشخیص کسرهی میانوند و نقشنمای اضافه همان گسترشپذیری است.
باید ببینیم میتوان پس از کسره واژه یا تکواژی افزود یا نه.
تختخواب
کلاس درس:کلاسهای درس
نکته :
ملاک گسترش پذیری کاربرد اهل زبان است نه معنی دادن و فهمیدن. در (( تخت خواب)) بین تخت و خواب نمی توان واژه ای آورد و به کاربرد.
و مثلا نمی توان گفت تخت گرانقیمت/ مناسب/ خوب/ یکنفره خواب.اگرچه معنی می دهد و به آسانی قابل فهم است.( به کار نمی بریم)
❇️ غیر از گسترش پذیری راه های دیگری از جمله توجه به درنگ و توجه به تعداد تکیه نیز راهگشاست.
#نکته:
در این گونه موارد راه جالب دیگری نیز وجود دارد که در تعیین تعداد واژه ی کتب قبل استفاده می کردیم.
روش:
فرض کنیم جمله (( پدربزرگ تخت خواب خریده بود))را داریم.
اگر از ما بخواهند با هریک از واژه های جمله ی بالا جمله سازی کنیم، واژه ها را چگونه جدا می کنیم؟
پدر بزرگ:
تخت خواب:
خریده بود:
(البته ارائه ی این شیوه پیش نیازهایی نیز دارد.)
در کلاس درس می توان با مقایسه ی ((تخت خواب)) و (( وقت خواب)) این مورد را تفهیم کرد :
تخت خواب: نمی توانیم بگوییم :(( تخت مناسب خواب )) بلکه می گوییم:(( تخت خواب مناسب))
وقت خواب: می گوییم (( وقت مناسب خواب)) نه (( وقت خواب مناسب)).
باید یادآور شوم که ادبیات پراستثناست. و نبوغ هر معلم در تدریس موثر است.
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan