سازگاری با تغییرات اقلیمی راه ناگزیر آینده

هفته گذشته پایتخت چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان با یکی از سهمگین ترین سیلاب‌های اخیر مواجه شد. این زنگ خطرتغییرات اقلیمی را برای چین به صدا درآورده و به احتمال زیاد چین به سرعت راهکارهای مناسب و پایدار برای عدم تکرار این وضعیت طراحی خواهد کرد.

در این مدت ایران نیز همانند چند سال اخیر بدون آمادگی کافی همزمان هم درگیر با سیل بود و هم با گرمای بی سابقه هوا و چالش های انرژی دست و پنجه نرم کرده و این وضعیت در هفته های آینده نیز ادامه دارد.

البته این وضعیت غیرمنتظره نبود چراکه بر اساس داده های اقلیمی از یک دهه پیش درخصوص مخاطرات اقلیمی گرمایش به ایران هشدار داده شده و تا همین سال‌های اخیر مدیران آن را انکار کرده ویا به اکراه درباره صحت داده ها سخن می گفتند. همین تردید و اکراه نیز موجب شده که نه تنها به بهبود زیرساخت‌های سازگار توجهی نشود، بلکه به تدریج شکنندگی مناطق مختلف کشور دربرابر گرما و سیلاب به اشکال مختلف خود را عیان نموده است.
نکته مهم داده‌های اقلیمی که ایران را آسیب پذیرترین کشور معرفی می کنند این است که چالش‌های ما نه به این دلیل است که ایران به لحاظ جغرافیایی از همسایگانش در خاورمیانه گرم‌تر است؛ بلکه به دلیل عدم وجود استراتژي های مشخص سازگاری و پذیرفتن مسأله از سوی حکمرانان و ضعف شدید در سیاست‌های انطباقی است که ایران را آسیب پذیر نموده است. البته بسیاری از کارشناسان از دهه پیش در این خصوص هشدار دادند اما گوش شنوایی برای شنیدن واقعیت‌های علمی وجود نداشت.
در دهه‌های اخیر با سرعت و شدت و حدت سدهای پی در پی بر روی رودخانه‌ های دائمی احداث شده و آب‌های زیرزمینی خرج کشاورزی وسیع و کم بازده و کاشت محصولات غیر استراتژیکی شد که متاسفانه هیچ دردی از اشتغال کشور دوا نکرده و حتی با از دست رفتن آب‌های زیرزمینی وضعیت روستاها را بسیار بغرنج نموده است.

عدم درک وجوب سیاستهای انطباقی و برنامه ریزی برای سازگاری با اقلیم با تقویت زیرساخت‌ها از اقتصاد و آموزش گرفته تا کاهش سوخت‌های فسیلی، احداث زیرساخت‌های خنک کننده، جلوگیری از جنگل‌زدایی، جنگل‌کاری و تغییر سیاست های مدیریت شهری، حفاظت از روستاها و آب‌های زیرزمینی، ایجاد تنوع شغلی کم آب بر و سازگار، مبارزه با تورم و کاهش فقر گسترده، و از همه مهمتر سرمایه گذاری همه جانبه برای کاهش چالش های محيط زيست و منابع آب و.. است که ایران را در صدر آسیب پذیری اقلیمی قرار داده است.
کافیست به وضعیت عربستان که با درک شرایط اقلیمی وسرمایه گذاری های کلان و هوشمندانه به موقع در مسیر سازگاری قرار گرفته نگاه کنیم و توجه کنیم که این تفاوت رویکرد است که موجب تفاوت بین شرایط دو کشور شده است نه تفاوت دما و شرایط جغرافیایی .
البته در این شرایط تحریم های ظالمانه نیز بارگران و موانع بزرگی در مسیر سازگاری با تغییرات اقلیمی ایجاد نموده است.
آنچه مسلم است در شرایط کنونی دیگر نمی توان مانند آنچه معاون محیط زیست گفته است چشم بر آسمان در انتظار باران دوخت تا از پیامد های سهمگین اجتماعی و محیط زیستی خشک شدن تالاب‌ها و دریاچه ها در امان بمانیم چرا که شرایط اقلیمی بسیار ناپایدار است. از بعد اجتماعی نیز مهاجرت های سرگردان فقرای اقلیمی و اغلب روستایی که در خط مقدم آسیبند نیز مخاطره بزرگی است که شهرهای ایران به هیچ وجه آمادگی پذیرش آن را ندارند.

در هر حال برای درامان ماندن از پیامدهای تغییرات اقلیمی به استراتژی های خلاقانه سازگاری نیاز است که از قضا موارد مفیدی در دانش بومی کویرنشینان ایران وجود دارد.
لازم است هرچه سریعتر و با همه امکانات در دسترس و با تغییر رویکرد بنیادی در مسیر سازگاری با اقلیم پای نهیم و جوامع را تاب آور سازیم.

البته جای تأسف است که در برنامه توسعه هفتم بطور خاص اشاره ای به لزوم سازگاری با اقلیم و برنامه ریزی در آن جهت نشده و در جاهایی حتی ضد سازگاری است.

آنچه مسلم است این است که بدون تردید و بدون فوت وقت به برنامه ریزی در جهت سازگاری با اقلیم نیازمندیم و در غیر این صورت معلوم نیست بتوانیم دربرابر قدرت شگرف و بی رحمانه طبیعت؛ چه سیل و چه خشکسالی در این سرزمین تاب آوریم./ مهتا بذرافکن


🆔@ruralwomenissues