ملاکهای تشخیص جملهٔ پایه و جملهٔ پیرو
1️⃣ پیوندهای وابستگی بر سر جملهٔ پیرو میآیند و در مواردی هم که در آغاز آن واقع نشوند در هر حال قبل از فعل آن قرار میگیرند:
به مسافرت نمیروم مگر اینکه سعید هم بیاید.
درسم وقتیکه تمام شد به شهرمان برمیگردم.
◻️یادآوری: پیوندهای گسسته در آغاز و در پایان جملهٔ پیرو قرار میگیرند:
وقتی به خانه رسیدم که دیگر شب شده بود.
2️⃣ اگر جملهٔ مرکبی فاقد پیوند باشد میتوان با توجه به وجه فعلهای آن پی برد که کدام یک پایه است و کدام یک پیرو. اگر در یک جملهٔ مرکب وجه یکی از افعال اخباری و وجه دیگری التزامی باشد جملهای که وجه فعل آن اخباری است جملهٔ پایه است و جملهای که وجه فعل آن التزامی است جملهٔ پیرو است:
میخواهم به سفر بروم.
در این جمله «میخواهم» پایه است و «به مسافرت بروم» به اعتبار وجه التزامی فعل آن پیرو به شمار میآید.
3️⃣ در جملههای مرکبی که پیوند ندارند و به اعتبار وجه آنها نیز نمیتوان جملهٔ پایه و پیرو آنها را تشخیص داد، باید بهمعنی جملهها توجه کرد. برای مثال، در جملهٔ «کوشش کنید، موفق شوید»، جملهٔ «موفق شوید» پیرو است، زیرا از معنی آن چنین برمیآید که یک پیوند در آغاز آن مستتر است:
کوشش کنید تا موفق شوید/ برای اینکه موفق شوید کوشش کنید.
4️⃣ آهنگ کلام در جملههای پایه و پیرو متفاوت است. این نکته باید در کتابهای آواشناسی شرح شود. در اینجا به ذکر همین نکته بسنده میکنیم که جملهٔ پیرو اگر پیش از جملهٔ پایه بیاید (که در غالب جملههای مرکب چنین است) آهنگی دارد که نشان میدهد جمله تمام نشده است.
✅ علاءالدین طباطبایی، فرهنگ توصیفی دستور زبان فارسی
ارسال از : بانو داودی
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan