استفهام انکاری
در استفهام انکاری پرسش به صورت مثبت مطرح می شود وجواب آن منفی است؛ یعنی هدف نویسنده این است که خواننده را به رد سخن و مطلب وادار و او را با خود همراه و هم عقیده کند و اگر جمله را به صورت خبری بیاوریم جمله منفی می شود؛ مثلا : سبکباران ساحل ها حال ما را نمی دانند. به کوی حقیقت نمی توانی گذر بکنی . به شهر تو شیر و نهنگ و پلنگ سوار اندر آیند هر سه به جنگ؟ معلوم است که سوار نمی آیند خلق چو مرغابیان زاده ز دریای جان کی کند این جا مقام مرغ کز آن بحر
است؟ استفهام تأکیدی که دکتر شمیسا از آن به عنوان استفهام تقریری یاد می کند پرسشی است که مخاطب به درستی و صحت قول گوینده اقرار می کند . در این نوع پرسش صورت سؤال منفی ذکر می گردد و جواب مثبت است؛ یعنی با جواب بله مخاطب به درستی سخن اقرار می کنیم و تأکید می کنیم که حتما چنین خواهد بود . مثال : آیا نباید این کار را کرد (یعنی حتما باید این کار را کرد ) با پایان همه مرگ نیست ؟ (یعنی حتما پایان همه مرگ است) ساقی سیم ساق من گر همه درد می دهد کیست که تن چو جام می جمله دهن نمی کند؟
(حافظ)
پیاده ندیدی که جنگ آورد سر سر کشان زیر سنگ اورد ؟ (شاهنامه) یا از سرزمین تو بود که فرشتگان / سرودهای صلح و شادی را برای چوپانان خواندند؟ به آیا باید شکر کنی که باز تو راکبی و او مرکوب؟ (سیرت مولانا ،زرین کوب)
معانی ، دکتر سیروس شمیسا
معانی وبیان ، دکتر جلیل تجلیل
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan