✳️ همرسانی فضلیت های چهار گانه افلاطون با شخصیت های شاهنامه
✳️ بخش : دوم ( پایانی )
❇️ میتوان از این نظرگاه شخصیتهای شاهنامه را از زاویهای دیگر نگریست.
زال و رستم دیرپاترین شخصیتهای شاهنامه اند؛ به تقریب از آغاز تا فرجام دوران حماسی.
زال با موهای سفید از مادر زاده می شود.موی سفید پیری را تداعی می کند و پیری نماد حکمت و تقدس است.
در ایران باستان رنگ سفید رنگ نماینده طبقه دینیار بود و در مهریشت جامه سفید از آن "چیستا" ایزدبانوی حکمت است و نشانه دین مزدایی.
میتوان این گونه انگاشت که زال بالفطره از حکمت و تقدس برخوردار است یا به تعبیری دیگر حکمت و تقدس،فطرت او شده است.
نوزاد سپیدمو، شوم انگاشته می شود و از اجتماع انسانی بیرون رانده میشود چرا که جامعه تاب تقدس و حکمت را ندارد و سرنوشت بسیاری از مقدسان و حکیمان آوارگی و تبعید و زندان و مرگ بوده است.
سیمرغ نوزاد را برمی گیرد و به آشیانه اش بر فراز البرزکوه می برد و می پرورد.
کوه نقطه به هم رسیدن زمین و آسمان است و جایگاهی مقدس. هر قومی کوهی مقدس دارد که آن را مرکز زمین میپندارد.البرز کوه مقدس قوم ایرانی است.
پرندگان در اسطورههای دینی نماد فرشتگان و هستندگان قدسی اند.میتوان سیمرغ را به خرد قدسی تعبیر کرد.زال حکمت خود را نه از زمین و زمینیان میآموزد بلکه این حکمت سرچشمه در آسمان و خرد قدسی دارد.
افزون بر این او، چنان که سقراط درباره انسانها و حتا پدیدههای مقدس میگوید، صاحب دو نام است:
نامی در آسمان (دستان)
نامی در زمین (زال)
بر پایه این تعریف و تفسیر میتوان زال را والاترین تجسم فضیلت حکمت و به تعبیری "پیر خرد" نامید.
"حکمت" با "سکون" نسبت و پیوندی ژرف دارد و از این نظرگاه بهتر میتوان شخصیت زال و جایگاه او در شاهنامه را دریافت. چرا که زال شخصیتی است به تقریب "بیکنش" و به دور از شور و شر، تب و تاب و پست و بلند روزگار.
هر آن کو ز حکمت برد توشهای
جهانی است بنشسته در گوشهای
◀️ در مقابل، رستم والاترین تجسم فضیلت شجاعت است و از همین رو زندگی اش سراسر در "کنش" و "حرکت" می گذرد."سکون" زال را در ربط و پیوند با "حرکت" رستم میتوان دید و فهمید.
سکون او زاینده حرکت خروشنده و توفنده رستم است؛ همچنان که بیکنشی او سرچشمه کنشگری رستم است.
زال همزمان پدر جسمانی و روحانی رستم است.
◀️ آنچه رستم را از دیگر پهلوانان شاهنامه ممتاز و متمایز میکند زندگی اوست در زیر سایه راهبری و راهنمایی پدرش زال.
به عبارت دیگر در رابطه رستم(تجسم فضیلت شجاعت) و زال (تجسم فضیلت حکمت و دینداری)، شجاعت فرمانبردار حکمت و دینداری است.
رابطه و پیوندی که در شاهنامه مانندی ندارد.
◀️ از همین روست که رستم (شجاعت زیر فرمان حکمت)برتری دارد بر دیگر پهلوانان شاهنامه که تجسم شجاعت صرف و بیبهره از حکمت اند.
◀️ اسفندیار پهلوان و گسترنده آیین زرتشت اگر چه برادری خردمند چون پشوتن در کنار دارد، اما سرکشی و خودرایی او راه بر چیرگی خرد (تجسم یافته در وجود پشوتن) میبندد و به همین دلیل سرنوشت او به فاجعه میانجامد.
❇️ مطلب ارسالی از: کانال « مغانه »
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan