‍ 🌿گفتگو با فیلسوف نقاب‌دار
🔺در باب مولف

▪️میان سالهای ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۴ در شماره‌های شنبه و یکشنبه روزنامه لوموند رشته گفتگوهایی با روشنفکران برجسته اروپایی منتشر می‌شد، که بعدها برگزیده‌ای از آنها نیز به صورت کتاب چاپ شد، در آوریل ۱۹۸۰، متن گفتگویی میان کریستیان دلا کامپانی و یک فیلسوف با عنوان «گفتگو با فيلسوفی نقاب‌دار» چاپ شد. نام آن متفکر به درخواست خودش پنهان مانده بود. برای آشنایان با اندیشه‌ها و نوشته‌های #میشل_فوکو حدس این نکته دشوار نبود که فیلسوف نقاب‌دار اوست. فوکو با این پنهان‌کاری می‌خواست به جنبه رمزآمیز نام و اسم و رسم متفکر که فکر را بی‌اهمیت می‌کند، اعتراض کرده باشد.

🔹دلا کامپانی: پیش از هر چیز اجازه بدهید بپرسم که چرا خواسته‌اید ناشناس بمانید؟

🔸فوکو: شاید شما حکایت آن روانشناس‌هایی را شنیده باشید که برای نمایش یک فیلم آزمایشی کوتاه به دهکده‌ای دورافتاده در قلب آفریقا رفته بودند. آنها از تماشاگران بومی خواستند که داستان فیلم را همان‌طور که فهمیده‌اند بیان کنند. خب، در این فیلم شاد که سه شخصیت داشت، فقط یک چیز توجه بومی‌ها را به خود جلب کرده بود: بازی سایه‌ها و نورهایی که از میان درختان میگذشت!
اما برای ما چنین نیست. شخصیت‌ها، بر ادراک حسی ما مسلط‌اند. تمام توجه ما معطوف به کنش شخصیت‌هایی است که می‌آیند و می‌روند، ظاهر و ناپدید می‌شوند.

🔸چرا من به شما پیشنهاد دادم که ناشناس بودن را برگزینیم؟ جدا از حسرت آن روزهایی که یکسر ناشناس بودم، می‌دانستم که اینگونه امکان پذیرفته شدن آنچه می‌گویم، بیشتر می‌شود. نزد خواننده احتمالی، سطح تماس دست نخورده باقی می‌ماند. تأثیرگذاری متن در زمینه‌هایی نامنتظر جای می‌گیرد، و شکلی می‌یابد که من هرگز بدان نیاندیشیده‌ام. نام، کارها را زیادی آسان می‌کند!
پیشنهاد یک بازی دارم: بازی یک سال بدون نام! برای مدت یک سال کتاب‌ها بدون نام #مولف خود منتشر شوند. ناقدان باید با انبوه کتاب‌هایی یکسر گمنام دست و پنجه نرم کنند؛ و حالا که فکر می‌کنم می‌بینم که چه بسا آنها نخواهند توانست هیچ کاری انجام دهند: تمام مؤلف‌ها احتمالا صبر می‌کنند تا سال آینده برسد، تا کتابشان را منتشر کنند!

🔹دلا کامپانی: خب، چه چیز باعث شد که شما پشت ناشناس ماندن پنهان شوید؟ آیا در حکم اعتراضی است به این نکته که امروز فیلسوفان از تبلیغات گرداگرد نام خود بهره‌برداری می‌کنند؟

🔸فوکو: این چیزی نیست که مرا خیلی تکان بدهد. در راهروهای مدرسه قدیمی‌ام، نیم‌تنه‌های گچی مردان بزرگ را زیاد می‌دیدم، حالا هم در بالای صفحه اول روزنامه‌ها تصویری از این یا آن اندیشمند می‌بینم. نمی‌دانم که آیا چیزها از نظر زیبایی‌شناسانه بهتر شده یا نه.
من از خواندن نامه‌ای سخت تکان خوردم که کانتِ خیلی پیر نوشته بود. در این نامه، او نوشته بود که عجله دارد تا جدا از سالخوردگی، هوش رو به زوال و ایده‌های عصبی، هر چه زودتر یکی از کتاب‌هایش را برای شرکت در نمایشگاه لایپزیگ به پایان برساند. این نکته را یادآوری کردم تا نشان دهم که مسأله چقدر بی‌اهمیت است. با یا بدون تبلیغات، با یا بدون نمایشگاه، یک کتاب چیزی کاملا ویژه است. من هرگز قانع نمی‌شوم که فلان کتاب بد است چون نویسنده‌اش در تلویزیون ظاهر شده اما به همین دلیل نیز، قطعا کتاب خوبی هم نمی‌تواند باشد!

🔸اگر گمنامی را برگزیده ام، به این دلیل نیست که راحت از این یا آن فرد انتقاد کنم. این کاری است که هرگز نکرده‌ام. ناشناخته ماندن راهی است برای خطاب مستقیم‌تر به خواننده احتمالی، یعنی یگانه فردی که اینجا برای من اهمیت دارد: از آنجا که تو نمی‌دانی که من چه کسی هستم، وسوسه این را هم نخواهی داشت تا بدانی چرا من این چیزی را که می‌خوانی، گفته‌ام. در حقیقت بیشتر به خود امکان میدهی تا خیلی ساده بگویی: این حرف درست است، و آن حرف غلط است؛ من این را دوست دارم، و آنرا دوست ندارم. همین و بس.


✍🏻 مترجم: بابک احمدی
🌿📚🔺
@artperception