#کالای_عمومی

یکی از ایراداتی که از بازار آزاد گرفته می‌شود، ناتوانی آن در تامین کالاهایی است که به اصطلاح کالای عمومی (public goods) نامیده می‌شوند. استدلال می‌شود از آنجایی که نفع این کالاها برای همه اما هزینه‌شان برعهده‌ی عده‌ی اندکی است، پس انگیزه‌ی فردی برای سرمایه‌گذاری بر روی آن‌ها وجود ندارد و دولت‌ها باید با مالیات‌ستانی و در مواردی تعیین مقررات و رفتار افراد جامعه اقدام به تامین این کالاها کنند.
نقص این استدلال در این است که مانند تمام طرفداری‌های دیگر از اقدامات دولتی و برنامه‌ریزی شده، از پس پاسخ به مساله‌ی محاسبه‌ی اقتصادی برنمی‌آید. این سه پرسش که یک کالا، کالای عمومی است یا خیر، کدام کالای عمومی باید انتخاب شود (هزینه‌ی فرصت) و این که چگونه فراهم شود، مساله‌ای است که مطابق معمول هیچ برنامه‌ریز مرکزی قادر به حل آن نخواهد بود. درواقع یکی از مثال‌هایی که اقتصاددانان نئوکلاسیک برای روشن شدن مفهوم کالای عمومی استفاده می‌کنند، ساختن حفاظی در اطراف کره‌ی زمین است که زمین را از برخورد شهاب‌سنگ‌ها و سیارک‌ها حفاظت کند. گویا این یکی از معدود نمونه‌هایی است که اقتصاددان‌ها بر سر کالای عمومی بودlibertarian
ر دارند. اما قضاوت درباره‌ی این که آیا ساخت چنین سازه‌ای توجیه عقلانی دارد یا عملی است را برعهده‌ی خواننده‌ی این متن می‌گذاریم.
در اینجا به سراغ یک مثال ملموس‌تر خواهیم رفت. آتش‌سوزی جنگل‌ها یکی از مواردی است که تصور می‌شود کنترل‌شان امری ضروری است، اما بازار آزاد از عهده‌ی آن برنخواهد آمد. در اوایل دهه‌ی ۱۹۰۰ سازمان United States Forest Service اعلام کرد طی برنامه‌ای تحت عنوان فرونشانی آتش (fire suppression) قصد دارد تا آتش‌سوزی‌های جنگل‌های غرب آمریکا را به صفر برساند. یا به تعبیر خودشان «هر آتش جنگلی را تا ساعت ۱۰ صبح همان روزی که گزارش شده خاموش کنیم». جالب این که با گذشت چند دهه و پیشرف ابزارهای اطفای حریق، در حدود سال ۱۹۵۰ سازمان Forest Service تقریبا به این هدف خود دست یافت. دیری نگذشت که ورق برگشت. در دهه‌ی ۱۹۸۰ ناگهان آتش‌های جنگل‌های غرب آمریکا با شدتی غیرطبیعی شدت گرفت. اوضاع به گونه‌ای شد که سازمان Forest Service با تمام آن تجهیزات پیشرفته حتی قادر به مهار کوچکترین آتش‌ها هم نبود و آتش‌ها به سرعت به نواحی گسترده‌ای سرایت می‌کردند.
مطالعات جنگل‌شناسان بر روی جنگل کاج زرد در مونتانا نشان می‌داد این جنگل هر ده سال یک‌بار به طور طبیعی دچار آتش‌سوزی می‌شده. در این جنگل دو گونه درخت غالب وجود دارد: صنوبر داگلاس و کاج زرد. پوست تنه‌ی کاج زرد بسیار ضخیم و تا حد زیادی ضد‌آتش است، اما تاج آن در برابر آتش آسیب‌پذیر است. از آن طرف، صنوبرهای داگلاس در آتش‌سوزی‌ها می‌سوزند و از بین می‌روند. این اتفاق باعث می‌شود صنوبرها به صورت نهال باقی بمانند و ارتفاع و تراکم آن‌ها زیاد نشود. این مکانیزم موجب می‌شود تا آتش‌هایی که گاه به گاه در جنگل ایجاد می‌شوند، به زودی در نزدیکی سطح زمین خاموش شوند و به تاج درخت‌های کاج نرسند. یعنی جنگل به طور طبیعی برای حفاظت خود در برابر آتش باید هر ده سال یک آتش ایجاد می‌کرد تا درختان صنوبر زیاد نشود! قضیه از این قرار بود که اقدام Forest Service برای مهار آتش‌ها این فرایند طبیعی را برای ۷۰ سال متوقف کرده بود. در نتیجه درختان صنوبر ارتفاع گرفته و همچنین تعدادشان بیشتر شد. یا به قول جنگل‌شناس‌ها، سوخت بیشتری در جنگل انباشته شد.
پس از یک قرن تامین این کالای عمومی (اطفای آتش جنگل‌های غرب آمریکا به دست دولت) میزان آتش‌سوزی در این جنگل‌ها به رکوردهای تاریخی رسیده. اما حالا که نیاز به سر و سامان دادن این افتضاح دولتی و برگرداندن آن‌ها به وضع طبیعی خودشان است، هیچ کس حرفی از کالای عمومی نمی‌زند. در واقع حتی تقصیر را گردن عوامل دیگری مثل گرمایش زمین می‌اندازند، با این که شواهد موجود برای این جنگل‌ها چنین ادعایی را تایید نمی‌کنند.
از کانال زیر

@austro_libertarian

2 comments

وقت به خیر. لطفاً در مورد کالاهای عمومی دیگه مثل امنیت یا بهداشت عمومی هم بنویسید.