تو بگو جنگ کی تمام می‌شود؟!
مینو سلیمی
انسان‌شناس جوانی هستم که کارم پژوهش در فرهنگ، آداب و رسوم و شیوه‌های زندگی مردم است. البته این تعریف ساده‌‌‌ای که الان گفتم به‌صورت مختصری، شاخۀ فرهنگی انسان‌شناسی را شامل می‌شود و باید خاطرنشان کنم که انسان‌شناسی شاخه‌هایی دیگری هم دارد. به هرحال چند سالی می‌شود که دربارۀ نقش و تأثیر جنگ تحمیلی بر مردم مناطق جنگ‌زدۀ کرمانشاه (سرپل ذهاب و قصرشیرین) کار می‌کنم. بماند که جنگ با گذشت سال‌ها هنوز تأثیر قابل ملاحظه‌‌‌ای از خود بر جا گذاشته است، تأثیرهای جسمانی و روانی قابل مشاهده و غیرقابل مشاهده... آدم‌هایی که به قول خودشان همان روزها مردند، با مادرانشان، پدران، فرزندان، خویشان و حتی سرزمین و خانه‌هایشان که ویران شدند. فراموشی برای آن‌ها که درگیر سال‌ها جنگ بوده‌‌‌اند، امری عجیب است؛ آن‌قدر که می‌توان هزاران واژه دربارۀ آن خلق کرد. اما یکی از آن‌ها را نمی‌توانم فراموش کنم. مابقی را هم همین‌طور، گریه‌ها، خنده‌ها و درگیری با خاطرات پر فراز و نشیب تک‌تک انسان‌هایی که به‌صورت مستقیم در جنگ بوده‌‌‌اند. اما قضیۀ این یکی برایم خیلی فرق دارد.
دی ماه 1389 بود. هوا در مناطق مرزی کرمانشاه بسیار دلچسب بود. باران باریده بود و همه‌جا غرق سبزه‌های بلند بود. من طبق برنامۀ هر روزه‌ام با راننده رهسپار یکی از روستاهای مورد مطالعۀ انتخابی در پژوهش خود شدم. روستایی که در نقطۀ صفر مرزی قرار داشت و هنوز بعد از گذشت سال‌ها از جنگ به‌خاطر وجود مین در اطرافش ناامن بود. هنوز بابت دیروز که به روستایی دیگر رفته بودم و کلی مطلب داشتم که دیشب تا آخر شب آن‌ها را پیاده کرده بودم، خسته بودم و توی مسیر که می‌رفتیم، راننده هم آهنگی قدیمی گذاشته بود و سکوت جاده خلوت پر از چاله و دست‌انداز را گرفته بود. به بچه‌های عشایر فکر می‌کردم و به بی‌امکاناتی، بعد خیره شدم به دشت‌ها و کوه‌های نزدیک، حالا می‌دانستم با هر گردش لاستیک به جلو ما به آخرین روستای مرز ایران نزدیک‌تر می‌شویم.
راننده با آرامش گفت: «اونجا پادگان نظامی عراق است. نمی‌دونم والا این مردم چه دل و جرأتی دارند هنوز اینجا می‌مانند.»
به دل و جرأت فکر می‌کردم و ناگهان تصویر اون پسری در ذهنم شکل گرفت که من را تا زمینی که در آنجا روی مین رفته بود، برده بود. پسره بهم گفت: «هر کاری هم بکنند نمی‌شه، خیلی از مین‌ها از دوردست می‌آیند... بارونه دیگه همه‌چی رو با خودش می‌شوره و میاره... هر بار هم که چند روز طول بکشه ما می‌دونیم که احتمال خطرش بیشتره... خواهرم که تو جنگ مرد، برادرم و پدرم هم همین‌طور، من و مادر و برادرم ماندیم، برادرم یه چشمش رو از دست داد و یه دستش، البته این قضیه مال همون سال‌های اول بعد از جنگه... تا یه چند سالی خودتون می‌دونید درسته جنگ تموم شده بود، اما همیشه تلفات داره... منم اون موقع بچه بودم... همین دو سال پیش منم قاطی این ماجرا شدم، قاطی جنگ... اگه بدونید چقدر از گوسفند‌ها و گاوها و سگ‌های ما مردند و یا ناقص‌‌‌اند.»
بعد به سگش که همراهش بود، اشاره کرد، سگ یه پایش قطع شده بود.
- «بالاخره که چی من صد بار به مادرم و برادرم گفتم از اینجا بریم.. اما اونا نمیان بریم.»
از کتاب «خاطرات مردم‌شناسان ایران»
(ویرایش دوم)
مجموعه‌ی مردم‌شناسان ایران - 1
گردآورنده: ژیلا مشیری
https://t.me/nashrafkar/2079
مینو سلیمی
انسان‌شناس جوانی هستم که کارم پژوهش در فرهنگ، آداب و رسوم و شیوه‌های زندگی مردم است. البته این تعریف ساده‌‌‌ای که الان گفتم به‌صورت مختصری، شاخۀ فرهنگی انسان‌شناسی را شامل می‌شود و باید خاطرنشان کنم که انسان‌شناسی شاخه‌هایی دیگری هم دارد. به هرحال چند سالی می‌شود که دربارۀ نقش و تأثیر جنگ تحمیلی بر مردم مناطق جنگ‌زدۀ کرمانشاه (سرپل ذهاب و قصرشیرین) کار می‌کنم. بماند که جنگ با گذشت سال‌ها هنوز تأثیر قابل ملاحظه‌‌‌ای از خود بر جا گذاشته است، تأثیرهای جسمانی و روانی قابل مشاهده و غیرقابل مشاهده... آدم‌هایی که به قول خودشان همان روزها مردند، با مادرانشان، پدران، فرزندان، خویشان و حتی سرزمین و خانه‌هایشان که ویران شدند. فراموشی برای آن‌ها که درگیر سال‌ها جنگ بوده‌‌‌اند، امری عجیب است؛ آن‌قدر که می‌توان هزاران واژه دربارۀ آن خلق کرد. اما یکی از آن‌ها را نمی‌توانم فراموش کنم. مابقی را هم همین‌طور، گریه‌ها، خنده‌ها و درگیری با خاطرات پر فراز و نشیب تک‌تک انسان‌هایی که به‌صورت مستقیم در جنگ بوده‌‌‌اند. اما قضیۀ این یکی برایم خیلی فرق دارد.
دی ماه 1389 بود. هوا در مناطق مرزی کرمانشاه بسیار دلچسب بود. باران باریده بود و همه‌جا غرق سبزه‌های بلند بود. من طبق برنامۀ هر روزه‌ام با راننده رهسپار یکی از روستاهای مورد مطالعۀ انتخابی در پژوهش خود شدم. روستایی که در نقطۀ صفر مرزی قرار داشت و هنوز بعد از گذشت سال‌ها از جنگ به‌خاطر وجود مین در اطرافش ناامن بود. هنوز بابت دیروز که به روستایی دیگر رفته بودم و کلی مطلب داشتم که دیشب تا آخر شب آن‌ها را پیاده کرده بودم، خسته بودم و توی مسیر که می‌رفتیم، راننده هم آهنگی قدیمی گذاشته بود و سکوت جاده خلوت پر از چاله و دست‌انداز را گرفته بود. به بچه‌های عشایر فکر می‌کردم و به بی‌امکاناتی، بعد خیره شدم به دشت‌ها و کوه‌های نزدیک، حالا می‌دانستم با هر گردش لاستیک به جلو ما به آخرین روستای مرز ایران نزدیک‌تر می‌شویم.
راننده با آرامش گفت: «اونجا پادگان نظامی عراق است. نمی‌دونم والا این مردم چه دل و جرأتی دارند هنوز اینجا می‌مانند.»
به دل و جرأت فکر می‌کردم و ناگهان تصویر اون پسری در ذهنم شکل گرفت که من را تا زمینی که در آنجا روی مین رفته بود، برده بود. پسره بهم گفت: «هر کاری هم بکنند نمی‌شه، خیلی از مین‌ها از دوردست می‌آیند... بارونه دیگه همه‌چی رو با خودش می‌شوره و میاره... هر بار هم که چند روز طول بکشه ما می‌دونیم که احتمال خطرش بیشتره... خواهرم که تو جنگ مرد، برادرم و پدرم هم همین‌طور، من و مادر و برادرم ماندیم، برادرم یه چشمش رو از دست داد و یه دستش، البته این قضیه مال همون سال‌های اول بعد از جنگه... تا یه چند سالی خودتون می‌دونید درسته جنگ تموم شده بود، اما همیشه تلفات داره... منم اون موقع بچه بودم... همین دو سال پیش منم قاطی این ماجرا شدم، قاطی جنگ... اگه بدونید چقدر از گوسفند‌ها و گاوها و سگ‌های ما مردند و یا ناقص‌‌‌اند.»
بعد به سگش که همراهش بود، اشاره کرد، سگ یه پایش قطع شده بود.
- «بالاخره که چی من صد بار به مادرم و برادرم گفتم از اینجا بریم.. اما اونا نمیان بریم.»
از کتاب «خاطرات مردم‌شناسان ایران»
(ویرایش دوم)
مجموعه‌ی مردم‌شناسان ایران - 1
گردآورنده: ژیلا مشیری
https://t.me/nashrafkar/2079
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment