دربارۀ «در»
کلمهٔ «در» دو کاربرد عمده دارد: یکی کاربرد حرفاضافهای (مانند «من در خانهام») و دیگری کاربرد اسمی (مانند «در باز است»). این واژه در کاربرد اسمیاش درواقع با «دریدن» همخانواده است. بهسخن دیگر، «در» بن مضارع «دریدن» است که کاربرد اسمی یافته و در معنی مفعولی (معادل «دریدگی» و «شکافتگی» و «جای باز و شکافته از هر چیز») رواج گرفته است. از همین رو است که گشادگی دیوار و مانند آن را که از آن میتوان گذشت، به این نام خواندهاند. در گام بعد، این واژه گسترش معنایی یافته و چنین معنیای به خود گرفته است: «چیزی از چوب یا آهن یا جز آن که برای بستن و بازکردن این گشادگی بر آن میگذارند». گویا آنچه در «دربوداغان» یا «دربوداغون» هم میبینیم، صورت تغییرشکلیافتهای است از همین «در» بهمعنی «متلاشی» و «ازهمپاشیده» (نک: هژده گفتار، مصطفی مقربی، چ۱، تهران: توس، ۱۳۷۵، ص۹۲تا۹۳).
نکتهای ویرایشی:
کاربرد اسمی «در» را اگر مضافٌالیه یا صفتی بهدنبال خود داشته باشد، بهتر است همیشه با کسره و بهصورت «درِ» بنویسیم تا هیچگاه با حرفاضافۀ «در» خلط نشود؛ مثلاً:
ـ پیشخدمتی درِ اتاق من را زد.
ـ این را بگذار درِ کوزه و آبش را بخور.
ـ به نظر میرسد عنوان هر رمان و داستان درِ ورودی آن اثر است.
- محمد یوسفیشیرازی
@virevirayesh@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan