داستان 40 نفر از آن ۵۳ نفری که اموال آنها مصادره شد و به باد رفت!

| ندا گنجی
شادی معرفتی


11. علی‌اصغر پیروی

علی‌اصغر پیروی ورزشکار عرصه تجارت بود. او طی سال‌های 1329-1328 عضو تیم ملی دو و میدانی ایران در المپیک هلسینکی بود و در سال 1354 دبیر کل کمیته ملی المپیک ایران شد. پیروی صاحب و مدیر شرکت ایران باریم بود، شرکت مذکور در تجارت سولفات باریم فعالیت داشت و شاهزاده شهرام پهلوی در آن سهامدار بود.

12. رکن‌الدین سادات تهرانی

خاطره‌ای نخ‌نما‌شده از جوراب‌های ستاره‌نشان در بازار یا کارخانه‌ای متروکه در جاده تهران-‌کرج که هنوز نام تجاری «استارلایت» را بر پیشانی دارد. اینها، همه یادگارهایی است که از «رکن‌الدین سادات‌تهرانی» بر جای مانده است. رکن‌الدین، فرزند «سید‌جلال سادات‌تهرانی» در سال 1310 متولد شد. او نوجوانی 16ساله بود که راه تجارت را در پیش گرفت و این‌گونه بود که در بدو راه از حجره پدر سر درآورد. رکن‌الدین سادات‌تهرانی در دانشگاه تهران، اقتصاد خواند و مقطع دکترای مدیریت اقتصادی را در همین دانشگاه پشت سر گذاشت. او البته از سال 1341 تا 1347 نیز در مقام معاون اقتصادی «علینقی عالیخانی» نیم‌نگاهی هم به عرصه سیاست داشت. سادات‌تهرانی اما سرانجام به صنعت پیوست و شرکت‌های «پارس تریکو» و «استارلایت» را تاسیس کرد.


13. حبیب ثابت

حبیب ثابت‌پاسال؛ بنیانگذار بزرگ‌ترین بنگاه‌های اقتصادی در ایران. اندیشه ورود به فضای کسب و کار از نوجوانی با ثابت بود؛ شاید از همان روزهایی که فقر و تنگدستی، او را در برابر فرزندان شخصیت‌های لشگری و کشوری در مدرسه «سن لویی» لاله‌زار حقیر می‌نمود. آن‌گونه که در 16سالگی، مغازه‌ای برای اجاره و تعمیر دوچرخه‌های کسانی که ییلاق خود را در شمیرانات می‌گذراندند، تهیه کرد؛ و در همان ایام در کنار محمدتقی نامی که به گفته ثابت اولین اتومبیل را وارد ایران کرده بود، رانندگی آموخت و به استخدام رانندگی آصف‌السلطنه از رجال قاجار درآمد. مسافرکشی با اتومبیل فورد میان توپخانه و قلهک و پس از آن حمل مسافران به خارج از مرزهای پایتخت از دیگر فعالیت‌های ثابت بود. او بعدها با خرید دو کامیون از فرانسه و یک دستگاه اتومبیل فیات از ایتالیا و انتقال آنها به تهران، نخستین موسسه حمل و نقل با وسایل نقلیه موتوری را در ایران تاسیس کرد. ثابت در اوایل دهه 1320، برای صدور کالاهای متنوع آمریکایی به ایران به همراه چهار نفر شرکتی به نام شرکت ثابت پاسال تاسیس کرد.


شعبه‌ای از این شرکت در تهران و شعبه‌ای از آن در آمریکا افتتاح شد. در واقع شرکت جدید ترکیبی از شرکت حبیب ثابت در نیویورک و پاسال در تهران بود. به واسطه نام همین شرکت هم بود که بعدها حبیب ثابت به ثابت پاسال شهرت یافت. شرکت مزبور توفیق فراوانی در صادرات کالا و اجناس لوکس آمریکایی به بازارهای ایران یافت و حبیب در جریان صدور کالاهای مختلف به ایران وقتی بازار صادرات لاستیک را پررونق یافت، در سال 1323 در جریان سفر به شیکاگو با یکی از شرکت‌های بزرگ تولید لاستیک ارتباط یافت و پس از انجام کارهای مقدماتی، کار صادرات محصول آن کارخانه به ایران در سطح وسیع و گسترده آغاز شد و کارخانه مزبور سهم قابل ملاحظه‌ای از لاستیک خود را به ایران اختصاص داد. ثابت به واسطه تصدی یکی از بستگان خود در وزارت پست و تلگراف، توانست امتیاز حمل محموله‌های پستی از تهران به مازندران را کسب کند. گفته می‌شود او با سرمایه بهاییان در 29سالگی، نخستین کارخانه نجاری ماشینی را در ایران راه‌اندازی کرد. تاسیس شرکت «فیروز» برای صادرات لوازم آرایشی و بهداشتی آمریکایی به ایران و راه‌اندازی شبکه‌های تلویزیونی، تاسیس کارخانه جنرال‌تایر و نمایندگی اتومبیل استودبیکر از دیگر اقدامات او به شمار می‌رود. یکی از مهم‌ترین دارایی‌های او، کارخانه پپسی‌کولا بود و با فتوای مشهور مراجع در حرام اعلام کردن این نوشیدنی ثابت دو سال پیش از پیروزی انقلاب، ایران را برای همیشه به مقصد نیویورک ترک کرد و در سال 1364 درگذشت.

14. علی حاج‌طرخانی

علی طرخانی فرزند حاج‌کاظم شاهپوری از بازاری‌های سرشناس بود. علی طرخانی به همراه برادرش تقی در تولید روغن نباتی و قند و شکر فعالیت داشتند. طرخانی خود از مبارزان انقلابی بود اما پس از بهمن 57 سرنوشتی تراژیک پیدا کرد. نام طرخانی هم در لیست کسانی بود که باید اموال‌شان مصادره می‌شد و هم در لیست افرادی بود که باید به اموال مصادره‌شده هژبر یزدانی رسیدگی می‌کردند. اگرچه شهید بهشتی برای بازپس‌گیری اموال حاج‌طرخانی تلاش کرد اما او اموالش را پس نگرفت و با رنجیدگی از امور حکومتی کناره گرفت و تا سال 1385 که درگذشت خبری از او شنیده نشد.

انتهای بخش پنجم

✅ @karkhone

Comments

Be the first to add a comment