✳️ درباره‌ی «ساعتِ ناوزر» در شعرِ فروغ
✳️ دکتر احمدرضا بهرامپور عمران

❇️ در سال‌هایی دور برای تدریسِ درسِ فارسی عمومی، شعرهایی را برمی‌گزیدم و برای دانشجویان تجزیه و درحدّ دانش‌ام تحلیل می‌کردم. روزی به واژه‌ی "ناوزر" در شعرِ تکان‌دهنده و تلخ و طنزآمیزِ فروغ رسیدم؛ آنجا که فروغ با تکرارِ عدد ششصد‌و‌هفتاد‌و‌هشت (شمارهٔ شناسنامه‌‌اش) معرکه‌ای برانگیخته:

و بر هر دو دست، ششصد‌و‌هفتاد‌وهشت ساعتِ ناوزر ردیف کرده و می‌دانند
که ناتوانی از خواصّ تهی‌کیسه‌بودن است، نه نادانی...

برای توضیحِ ساعتِ «ناوزر» هرچه بیش‌تر گشتم، کمتر یافتم. روزی با خودم گفتم شاید کلیدِ این معمّا در دستانِ ساعت‌فروش‌ها یا تعمیرکارانِ کهنه‌کارِ ساعت باشد. پرسان‌پرسان حدود لاله‌زار یا خیابانِ سعدی به تعمیرکارِ ساعتی برخوردم که مشکل را برایم حل یا دست‌کم توجیه‌کرد. پیرمرد که آن سال‌ها شیرین هفتادسالی داشت، می‌گفت:
سال‌ها پیش «رضوان»‌نامی در کار وارداتِ ساعت بود، و برای این‌که نامِ بنگاهِ خود را روزآمد‌ جلوه‌دهد حروفِ نامِ خود را برگرداند و با تبدیل «ض» به «ز» نام «ناوزر» را برای شرکت خود برگزید.

بعدها بر اساس یادآوری دوستان و جستجویی که کردم دانستم این نام به‌ درخواستِ واردکننده‌‌ی ایرانیِ ساعت، در کشورِ سوئیس برروی ساعت حک‌می‌شد. نکته‌ی دیگر آن‌که رضوان (که از نام‌های مشترک میان زنان و مردان است) نامِ همسرِ صاحبِ این شرکت‌ بوده. نامِ خودِ وارد‌کننده این کالا نیز صمد بود. و جالب‌تر آن‌که همین صمد به همان شیوه‌ی یادشده، با برگرداندنِ حروفِ نامِ خود و تبدیلِ "ص" به "س" ساعتِ مشهورِ "داماس" را نیز از سوئیس واردمی‌کرد.

❇️ ارسالی از : کانال « از گذشته و اکنون »

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

Comments

Be the first to add a comment