✅ شکست استبداد دینی در ایران قطعی است

مجتبی نجفی

در برنامه صفحه دو تاکید کردم پروژه قتل اینترنت را باید راهبردی دید و فراتر از دعواها در جمهوری اسلامی است. بعد از حوادث سال هشتاد و هشت رهبر جمهوری اسلامی کمیته ای برای شناسایی آسیب ها و تهدیدهای فضای مجازی تشکیل داد. مساله تقابل ارتباطات و دیکتاتوری است.

* توسعه عرصه عمومی ، افزایش بازیگران، نمایش تکثر جامعه ، افزایش قدرت روایتگری، شکل گیری فرم های جدید جامعه پذیری در ایران، تغییر مرجعیت های سیاسی ، افزایش رویت پذیری ،...دلایل مهمی بودند تا بیش از ده سال جمهوری اسلامی امکانات خود و از بودجه ملی برای مهار دشمن خود یعنی ارتباطات بسیج کند.

* در این برنامه اما توضیح دادم این موضوع راهبردی تر از آن است که به تحلیل تله گذاشتن برای دولت رئیسی محدود شود. این برنامه در راستای کنترل جامعه متکثر ایران است. سیاستی که شکست خورده اما جمهوری اسلامی بر اجرایش اصرار دارد. از ویدیو تا ماهواره تا فیلترینگ و اکنون هم بومی سازی اینترنت.

* تاکید کردم به خاطر اهمیت کانتکست در پژوهش هر گونه مقایسه میان ایران با چین و کره شمالی و ...را رد می کنم. این مقایسه ها علمی نیستند. معتقدم طرحهایی از این دست اگر توفیقات کوتاه مدت داشته باشند در بلند مدت شکست خورده اند. در جامعه اعتراضی ایران این طرحها، اقشار بیشتری از مردم را با حاکمیت درگیر می کند و معمولا دیکتاتوری ها گاها اشتباهات مهلکی انجام می دهند و متوجه نیستند ضربه نهایی را از کجا می خورند.

* توسعه عرصه عمومی نیروی زیادی در کشور ایجاد کرده و کنترل این نیرو بسیار دشوار است. تحولات تکنوژیک در کنار این جامعه اعتراضی فرجام این طرح را در دهه آتی با شکست مواجه می کند به خصوص اینکه روند شکل گیری جهان هوشمند در سال دو هزار و سی تغییرات ساختاری را بر دولت ملتها تحمیل خواهد کرد.
* همانگونه که سیاست تحمیل اسلامیزاسیون با تئوری ولایت فقیه در اوایل انقلاب بر جامعه شکست خورد، همانگونه که ممنوعیت ویدیو و ماهواره و فیلترنیگ شکست خورد این طرح ها هم فرجامی جز شکست برای حاکمیتی که در خوابی بی تعبیر در صدد کنترل جامعه متکثر ایران است ندارند. تنها بیچاره ایران و مردم کشورمان هستند که چوب و هزینه اخلال در روند توسعه را می خورند. این را نه از روی آرزو اندیشی که از روی تحلیل می گویم شکست استبداد دینی در ایران قطعی است.



#فرهیختگان، صدای فرزانگان

1 comment

در تاریخ انسان این‌که "دانستن" امری "همگانی" شود، نوپدیدی بسیار تازه است که عمری کمتر از چهار قرن دارد و از آغاز تا همین یک‌قرن پیش هم گستره آن عمومیت بسیاربسیار محدود بود.

آغازش به ابداع چاپ توسط گوتنبرگ برمی‌گردد که نوشته‌ها قابلیت نشر وسیع یافت. بسی پیش از آن چینی‌ها چاپ را ابداع کرده بودند که اولا "محلی" ماند وثانیا در متن یک فرهنگ ایستا (در مقایسه با اروپایِ در متن "فروپاشی‌های پیوسته فرهنگ" که طوفانی از اندیشه‌ها را برآورد) واقع شد؛ پیامدهای این کجا؟ و آن کجا؟

اما بی‌سوادی عموم مردم اروپا تا دوقرن بعدتر، پیامدهای ابداع گوتنبرگ را محدود به حلقه‌های فرهیختگان نگه داشت. رسانه‌‌های نوشتاری درپی عمومیت یافتن سواد خواندن‌ونوشتن پیداشدند؛ این مرحله دوم "انقلاب‌ارتباطات" بود. مرحله سوم و چهارم این انقلاب با پیداشدن رادیو و سپس تلویزیون رقم خورد، اولی در نیمه نخست قرن بیستم و دومی در نیمه دوم آن قرن. مرحله پنجم "انقلاب‌ارتباطات" در ربع چهارم قرن بیستم با عمومی‌شدن ارتباطات جهانیِ ماهواره‌ای پیش آمد که ابتدا شامل ارتباط تلفنی و سپس ارتباطات رادیوتلویزیونی بود. پیدایی‌وعمومیت یافتن اینترنت، در آغاز قرن بیست‌ویکم مرحله ششم "انقلاب‌ارتباطات" بود.
هریک از این مراحل، در مقایسه با مرحله پیشین‌اش، نه پیشرفتِ قدری بیشتر، که جهشی عظیم به جلو بود.

تمامیتِ‌فرهنگ‌ها بازبسته "بسته‌بودنِ" ارتباطات میان‌فرهنگی است، تا هستی‌شناسی‌های آنها در ذهنِ اهالی اقلیم آن "فرهنگ" دست‌نخورده بماند. آن مرزهای اجتنابی/انزجاری که فرهنگ‌ها برای اهالی خودشان رسم‌ می‌کنند تا تماس‌ای با هیچ "دیگری"ای پیش نیاید، برای صیانت از اعتبار هستی‌شناسی‌های خودشان بود و درحال هیچ "توطئه‌ای" هم درکار نبود!

"فرهنگ" برساخته‌ای از تاریخ مردم است تا با هستی‌شناسی‌اش زیست‌بوم ذهنی پرامنیتی و آرام‌بخشی را برای بودوباش مردم تدارک کند. مثلا یک یهودی "دوست‌دارد" که در آن بالا "یهوه"ای باشد که از قوم او صیانت بکند و نیکوکاران را پاداش و بدکاران را سزا دهد، سامان مردسالار شریعت یهود را پشت‌وپناه باشد؛ و هرآنگاهی که قومی دیگر قصد فروکوفتن یهودیان را داشته باشند آنان را نابود سازد. "فرهنگ" یک سازه‌ذهنیِ برساخته است که بودن در متنِ آن "هراسِ‌وجودی" انسان را آرام می‌کند.
ازاین نظر [و از چشم‌انداز هانس بلومنبرگ] می توان هستی‌شناسی‌هایِ "فرهنگ" را صورت بالغ شده "اسطوره" دانست که برای مقابله با Angst (هراس) تدوین شدند (بلومنبرگ این را در مورد فرهنگ نمی‌گوید، مسئولیتِ این تعمیمِ سخن او درباره اسطوره به عرصه فرهنگ، به عهده من است).

همه "فرهنگ"ها درست از اینروست که با هرعامل بالقوه بی‌اعتبارکننده هستی‌شناسی‌های‌شان مقابله و ستیز می‌کنند. این ستیز را تک‌تک باشندگان آن فرهنگ انجام می‌دهند، این امری صرفا "دیکته‌شده" از جانب متولیان فرهنگ نیست که بخواهیم توطئه‌اش بینگاریم.
درست از این‌رو بود که پدران نمی‌گذارند تا فرزندان "مطالب‌ضاله" را بخوانند یا که جسارت چون‌وچرا کردن در اعتبار هستی‌شناسی "معتبرانگاشته" را بیابند، یا که هنجارهایِ تدوین شده توسط فرهنگ را مخدوش سازند. "فرهنگ" سامانی از سرکوب‌انسان است برای هدف‌وغایتِ "آرامش‌وثبات"!
(دراین گزاره آخری پژواک بلند میشل‌فوکو در طنین است!)

ارتباطات فرافرهنگیِ انسان‌ها، همه تمهیدهای بسته‌نگهداشتن اقالیم فرهنگ را نابود می‌کند. اگر خانواده‌های مذهبی‌سنتی ما در پیش از انقلاب خواندن روزنامه و داشتن رادیو وتلویزیون را برای خود و فرزندان‌شان "حرام" کرده‌بودند، از این‌رو بود. در فرهنگ‌های دیگر هم وضع بدین‌منوال بود (و هست).

اراده جازم ولایت‌فقیه، به عنوان متولی فرهنگ شیعی اثنی‌عشری و نیز حاکمِ مطلق آن، برای مقابله با اقسامِ ارتباطات میان فرهنگی (کتاب، ویدیو، ماهواره، و اخیرا اینترنت) از اینروست. هم ازاینرو بود که تعبیرِ "تهاجم‌فرهنگی" در ادبیات ولایت‌فقیه صورتبندی شد. اما درست که بنگریم این اراده‌جازم را می‌توان به تلاش یک افلیجِ فُتاده در سیل‌ِخروشانی مانند کرد. چنان افلیجی چه بخت از زنده ماندن دارد، حتی اگر دست‌وپایِ کارآمدی نیز می‌داشت؟

کُلِ عمرت‌ای نحوی فناست
زانکه کشتی غرقِ در گرداب‌هاست! (مولانا)