چگونه بفهمیم کلمات اشاره ، مبهم و ... صفت هستند یا ضمیر؟
در دستور فارسی ، نقش صفت بدون موصوف وجود ندارد. در واقع تا موصوف نداشته باشیم ، نقش صفت نداریم.
نمونه: هوا خوب است: ((خوب)) نقش صفت ((ندارد)) چون موصوف ندارد.
هوای خوب، روحفزا است: (( خوب)) نقش صفت (( دارد)) چون موصوف دارد که همان هوا است.
حال برویم سراغ کلمات اشاره و...:
مطابق آنچه در بالا گفته شد ، این کلمات نیز اگر موصوف داشته باشند، نقش صفت دارند و اگر نداشته باشند نقش غیرصفت ( مثل نهاد، مفعول یا ... ) می گیرند.[ و اگر نقش غیر صفت بگیرند ، ضمیرند.]
نمونه: این را بردار: ((این )) صفت نیست چون موصوف ندارد.
این پارچ را بردار: (( این)) صفت است چون موصوف دارد.
تا اینجا بسیار ساده بود.
اما گاهی بعد از این گونه کلمات اسم می آید که آن اسم، موصوف نیست. یعنی حتی با آمدن اسم بعد از این کلمات باز هم صفت نداریم.
نمونه: این، گل است : (( این)) صفت نیست.
چگونه بفهمیم؟
۱- اگر نقشیابی را بلدید ، می دانید که (( این)) به تنهایی نقش نهاد گرفته است نه همراه با گل.
این( = نهاد) گل( = مسند) است.
پس این صفت نیست و نوعا ضمیر است.
اما در جمله ی بعدی چطور؟
این گل، کم دوام است.
این گل( = نهاد) کم دوام است.
می بینیم بر خلاف جمله ی قبل (( این)) همراه با (( گل )) یک نقش گرفته است.
نتیجه: اگر کلماتی چون ( این ، آن، فلان و ..) به تنهایی نقش بگیرند، صفت نیستند.بلکه ضمیرند.
۲- روش دیگر:
این روش زمانی مناسب است که به هر دلیلی از روش قبل به نتیجه نرسیم:
در کدام یک از دو جمله ی زیر ، پس از واژه ی (( این )) به خود اجازه ی مکث می دهیم؟
الف) این گل است.
ب)این گل را در باغ بکارید.
در آن جمله که پس از واژه ی ((این)) به خود اجازه ی مکث می دهیم ، ضمیر داریم و در جمله ی دیگر صفت داریم.
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan