بُعدهای نادیدۀ گیتی
داستان کلاسیک ۱۸۸۴ تختستان: “عشق ورزی بُعدهای بسیار” نوشته ی ادوین ابوت، به شرح ماجراهای «جناب مربع» می پردازند، شخصیتی که در جهانی ۲ بعدی پر از شکل های هندسی جان دار – مثلث ها، مربع ها، پنج ضلعی ها و غیره …- زندگی می کند.در اواخر داستان، در نخستین روز ۲۰۰۰ ، موجودی کروی از فضای سه بعدی از درون تختستان می گذرد و جناب مربع را از حوزه ی تخت خود به بیرون می برد تا به او سرشت سه بُعدی حقیقی جهان بزرگ تر را نشان دهد. در زمانی که وی سرگرم درک آن چیزی است که کره به او نشان می دهد، جناب مربع به این فکر فرو می رود که نکند خود فضا هم بصورت زیرفضایی کوچک از گیتی چهار بعدی باز هم بزرگتری وجود داشته باشد.
جالب است که در چندین سال گذشته فیزیکدانان به جدیت شروع کرده اند به وارسی همین ایده: هر آن چیزی را که می توانیم در گیتی خودمان ببینیم مقید است به «غشایی» سه بعدی که درون قلمرویی با بُعد بالاتر جا دارد. ولی برخلاف جناب مربع که برای بینش خود چاره ای جز مداخله ی آسمانی از فضا نداشت، شاید فیزیکدانان به زودی بتوانند وجود بُعدهای واقعیت را آشکار و تایید کنند که می تواند در مسافت هایی به بزرگی یک میلی متر گسترده باشد.
آزمایشگران پیشاپیش سرگرم جستجوی اثر بُعدهای اضافی بر نیروی گرانش هستند. اگر این نظریه درست باشد، آزمایش های ذرات پر انرژی در اروپا شاید بتواند فرایندهایی شامل گرانش کوانتومی را ببینید، مثلا خلق ریز سیاهچاله های گذرا. این نظریه، بیش از آنکه عشق ورزی خشک و خالی بُعدهای بسیار باشد، بر پایه ی برخی از تازه ترین پیشرفت ها در نظریه ی ریسمان است و شاید برخی از معماهای دیرپا در فیزیک ذرات و کیهان شناسی را حل و فصل کند.مفاهیم رازآلود نظریه ی ریسمان و چندبُعدها در عمل ناشی از کوشش برای درک آشناترین نیرو یعنی درک گرانش میباشد. بیش از سه سده پس از اینکه آیزاک نیوتن قانون گرانش خود را پیشنهاد کرد، فیزیک کماکان توضیحی در دست ندارد که چرا گرانش این همه ضعیف تر از همه ی نیروهای دیگر است.
scientificamerican: Nima Arkani-Hamed, Savas Dimopoulos and Georgi Dvali
@science_fun
داستان کلاسیک ۱۸۸۴ تختستان: “عشق ورزی بُعدهای بسیار” نوشته ی ادوین ابوت، به شرح ماجراهای «جناب مربع» می پردازند، شخصیتی که در جهانی ۲ بعدی پر از شکل های هندسی جان دار – مثلث ها، مربع ها، پنج ضلعی ها و غیره …- زندگی می کند.در اواخر داستان، در نخستین روز ۲۰۰۰ ، موجودی کروی از فضای سه بعدی از درون تختستان می گذرد و جناب مربع را از حوزه ی تخت خود به بیرون می برد تا به او سرشت سه بُعدی حقیقی جهان بزرگ تر را نشان دهد. در زمانی که وی سرگرم درک آن چیزی است که کره به او نشان می دهد، جناب مربع به این فکر فرو می رود که نکند خود فضا هم بصورت زیرفضایی کوچک از گیتی چهار بعدی باز هم بزرگتری وجود داشته باشد.
جالب است که در چندین سال گذشته فیزیکدانان به جدیت شروع کرده اند به وارسی همین ایده: هر آن چیزی را که می توانیم در گیتی خودمان ببینیم مقید است به «غشایی» سه بعدی که درون قلمرویی با بُعد بالاتر جا دارد. ولی برخلاف جناب مربع که برای بینش خود چاره ای جز مداخله ی آسمانی از فضا نداشت، شاید فیزیکدانان به زودی بتوانند وجود بُعدهای واقعیت را آشکار و تایید کنند که می تواند در مسافت هایی به بزرگی یک میلی متر گسترده باشد.
آزمایشگران پیشاپیش سرگرم جستجوی اثر بُعدهای اضافی بر نیروی گرانش هستند. اگر این نظریه درست باشد، آزمایش های ذرات پر انرژی در اروپا شاید بتواند فرایندهایی شامل گرانش کوانتومی را ببینید، مثلا خلق ریز سیاهچاله های گذرا. این نظریه، بیش از آنکه عشق ورزی خشک و خالی بُعدهای بسیار باشد، بر پایه ی برخی از تازه ترین پیشرفت ها در نظریه ی ریسمان است و شاید برخی از معماهای دیرپا در فیزیک ذرات و کیهان شناسی را حل و فصل کند.مفاهیم رازآلود نظریه ی ریسمان و چندبُعدها در عمل ناشی از کوشش برای درک آشناترین نیرو یعنی درک گرانش میباشد. بیش از سه سده پس از اینکه آیزاک نیوتن قانون گرانش خود را پیشنهاد کرد، فیزیک کماکان توضیحی در دست ندارد که چرا گرانش این همه ضعیف تر از همه ی نیروهای دیگر است.
scientificamerican: Nima Arkani-Hamed, Savas Dimopoulos and Georgi Dvali
@science_fun
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment