وزن اتحادیه اروپا در تحولات جهانی و نگاه ایران به اروپا

در پس ویرانه های به جا مانده از جنگ های جهانی اول و دوم، اروپای خسته از جنگ و خونریزی، تشنه ثبات و آرامش بود. شوق به اتحاد و توسعه در تمام لایه های اجتماعی، سیاسی و اقتصادی اروپا کاملا مشهود بود تا جایی که در 19 سپتامبر 1946 آقای وینستون چرچیل در دانشگاه زوریخ با اشتیاق بسیار ایده تشکیل " ایالات متحده اروپا" را مطرح کرد. در این روند، ایالات متحده آمریکا نیز با حفظ منافع خود و به منظور جلوگیری از نفوذ بلوک شرق، برنامه اقتصادی بازسازی اروپا (ERP) با کمک بیش از 12 میلیارد دلاری را که به برنامه مارشال (Marshall Plan) معروف است، معرفی کرد.

با تشکیل شورای اروپا (Council of Europe)در سال 1949، جامعه ذغال سنگ و فولاد اروپا (ECSC) و جامعه اقتصادی اروپا (EEC) در سال 1957 به عنوان اولین نهادها در مسیر تشکیل اتحادیه اروپا تا اجرایی شدن معاهده لیسبون در سال 2009 ، می توان شاهد توسعه این اتحادیه بود.

امّا برخلاف تصور، پیوستن کشورهای بیشتر به این اتحادیه نتوانست رویای اروپای واحد را ، آنگونه که در کلام آقای چرچیل نماد پیدا کرده بود را عملیاتی کند بلکه، به مرور زمزمه های چند صدایی در روند تصمیم گیری و اجرای سیاست های گاهاً متناقص در این اتحادیه به گوش رسید. نهایی شدن جدایی انگلیس از اتحادیه، و همچنین زمزمه های جدایی طلبانه احزاب ملی گرا در کشورهایی مانند ایتالیا و هلند و لهستان، اگر چه هنوز عملیاتی نیست، اما همه را می توان نشانه های بسیار جدی از وجود اختلافات و کند شدن روند نفوذ، اتحاد و یک صدایی این اتحادیه بعد ازحدود 70 سال دانست. این تحولات را اگرچه هنوز نمی توان به عنوان "فروپاشی اتحادیه اروپا" عنوان کرد اما بی تردید آغازیست برای روند دور شدن این اتحادیه از ایده اولیه مطرح شده در سخنان سال 1946 توسط چرچیل یعنی تشکیل" ایالات متحده اروپا" و نقش آفرینی مورد انتظار در عرصه جهانی.

علاوه بر این، تحولات متعدد جهانی نیز به مرور زمان، عامل کاهش نقش موثر اتحادیه اروپا در وقایع جهانی و حتی تعاملات بین اتحادیه را فراهم آورده است. به عنوان مثال، شروع همه گیری ویروس کرونا خود باعث اهمیت و تاکید بیشتر بر مرزهای ملی کشورها و حمایت از اتباع و منافع کشورها به جای حمایت از " اتباع و مرزهای اتحادیه" گردید. از سوی دیگر، امضای معاهدات منطقه ای، از جمله معاهده مشارکت اقتصادی جامع منطقه ای (RCEP) بین 15 کشور منطقه آسیا و اقیانوسیه از جمله چین، زنگ خطر جدیدی برای اروپا شده است تا جایی که Manfred Weber به عنوان رهبر یکی از بزرگترین احزاب اروپا امضای RCEP را به عنوان یک "زنگ بیدار باش" (Wake-Up Call) برای اروپا و آمریکا در نظر می گیرد.

نتیجه اینکه، تجربه تعاملات ایران و اروپا خصوصاً سند برجام، مبیّن یک واقعیت تلخ است: اگر چه اروپا هنوز به عنوان یکی از ارکان تبادلات مالی و تجاری در جهان محسوب می شود، اما همین بلوک اقتصادی دیگر نه توان، نه اراده و نه حتی استقلال کافی برای ایفای تعهدات خود را نداشته و نخواهد داشت. در نتیجه این روزها که تحولاتی در آنسوی آتلانتیک صورت گرفته، ما بیشتر شاهد رجز خوانی مسئولان اروپایی و تعیین شرط و شروط برای ایران هستیم! لذا شاید وقت آن رسیده است که مسئولان ایرانی، اعم از مدیران سیاسی، اقتصادی و تجاری، در هرگونه مراوده، اعم از مذاکرات و یا مراودات سیاسی و تجاری، ضمن در نظر داشتن منافع ملی، وزن و توان این بلوک اقتصادی را در نظر داشته باشند و به همان اندازه از آن انتظار داشته باشند و بس!

( برای اینکه مساله بهتر براتون روشن بشه سر فرصت این پیام و خبر تازه از تنور در اومده اکونومیست رو مطالعه کنید. توضیح ماهم باشه اینکه بهم بی ربط نیست.

https://twitter.com/ilangoldenberg/status/1334853074796617729

https://www.economist.com/leaders/2020/12/05/joe-biden-should-drive-a-hard-bargain-with-iran )

✅ @karkhone

Comments

Be the first to add a comment