🗯 چند روز پیش توی استان مازندران، یه سارق به دزدی‌های خودش اعتراف کرد و بازداشت شد. بعد از اون، روابط عمومی دادگستری استان مازندران اعلام کرد طبق قوانین مجازات اسلامی، دست این سارق قطع شد و سارق به سزای اعمالش رسید. جدا از ابعاد اخلاقی و جامعه‌شناختی که میشه از اون زوایا هم به این موضوع نگاه کرد، یه بُعد این موضوع هم بُعد دینی قضیه است. این حکم از آیۀ 38 سورۀ مائده گرفته شده: "والسارق و السارقة فاقطعوا أیدیهما..." (دستان مرد و زن دزد را ببرید). تفسیر رسمی این هست که معنای آیه، همینه که تو ظاهرشه. دستها باید بریده بشه. اما عبدالعلی بازرگان (مفسر قرآن) نظر دیگه‌ای داره.
🗯 برداشت بازرگان از این آیه اینه که دست سارق باید از جامعه کوتاه بشه؛ یعنی بسیاری از آزادی‌ها و توانایی‌های اجتماعی سارق ازش گرفته بشه. مثل اینکه ما میگیم "مصدق باعث خلع ید شرکت نفت بریتانیا شد". مصدق که دست فیزیکیِ شرکت بی‌پی رو قطع نکرد. این "خلع ید" کنایه از کاهش قدرت و ایجاد محدودیت برای اون شرکت نفته. اما دلایل بازرگان برای رد تفسیر رایج از این آیه چیه؟ چرا بازرگان معتقده که منظور این آیه، قطع دست فیزیکی سارق نیست؟ بازرگان سه تا نکته رو مطرح میکنه.
🗯 اول، توی چندتا آیه بالاتر تو همین سوره (مائده)، قرآن داره بیان میکنه خوردن چه چیزهایی حرامه. قرآن تک تک موارد رو میگه: مردار حرامه، خون حرامه، گوشت خوک حرامه، ذبحی که موقعش اسم خدا برده نشه حرامه، حیوونی که خفه شده باشه حرامه (حتی اگه حلال‌گوشت باشه)، حیوونی که با ضرب سنگ و چوب مرده باشه حرامه، حیوونی که از بلندی افتاده باشه حرامه و همینطور قرآن موارد رو ذکر میکنه با جزئیات. بازرگان میپرسه چرا وقتی چندتا آیۀ بعد به قطع دست میرسه، قرآن «هیچ» جزئیاتی نمیگه؟ خب دست از کجا قطع شه؟ از انگشت؟ چند تا انگشت؟ از مچ؟ از ساعد؟ از آرنج؟ از بالاتر؟ قرآن هیچی نمیگه و عبور میکنه از این مسئله. خب سؤال اینه که چرا توی اون مسئله، تا ته جزئیات گفته میشه، ولی توی این مسئله، چیزی گفته نمیشه؟
🗯 دوم، تو آیۀ 39 سورۀ مائده (یعنی دقیقاً آیۀ بعد از "قطع دست") قرآن میگه هر کس که بعد از ستم توبه کنه، خداوند میبخشه، چرا که خداوند آمرزگاره. بازرگان میپرسه خب اگه سارقی توبه کرد و توبه‌ش قبول شد، چرا باید مجازات رو تحمل کنه؟ یعنی بعد از اینکه خداوند سارق رو بخشیده، گویی جامعۀ اسلامی هنوز سارق رو نبخشیده؛ چون بلایی سر سارق آورده که برگشت‌پذیر نیست. محدودیت‌های اجتماعی رو میشه بعداً برداشت و سارق رو وارد جامعه کرد؛ اما دستی که قطع شده، برنمیگرده.
🗯 سوم، در ماجرای یوسف و زلیخا، قرآن وقتی میخواد اون صحنه‌ای رو توضیح بده که یوسف وارد محفل مهمانی میشه و زنان دربار دستشون رو میبرن، فعل "قَطَّعنَ" رو به کار میبره. بازرگان میگه فعل "قطّعن" بار معنایی شدیدتری داره نسبت به "اقطعوا" (مصدر این دوتا فعل با هم متفاوته.). پس چطور ما در ماجرای یوسف، اون فعل رو «خراش» معنی میکنیم؛ ولی توی این آیه که فعل سبک‌تری رو به کار برده، قطع فیزیکی و کامل دست رو برداشت میکنیم؟
✅ نقد و نظر: @Ali_soltanzadeh
@philosophycafe
🗯 برداشت بازرگان از این آیه اینه که دست سارق باید از جامعه کوتاه بشه؛ یعنی بسیاری از آزادی‌ها و توانایی‌های اجتماعی سارق ازش گرفته بشه. مثل اینکه ما میگیم "مصدق باعث خلع ید شرکت نفت بریتانیا شد". مصدق که دست فیزیکیِ شرکت بی‌پی رو قطع نکرد. این "خلع ید" کنایه از کاهش قدرت و ایجاد محدودیت برای اون شرکت نفته. اما دلایل بازرگان برای رد تفسیر رایج از این آیه چیه؟ چرا بازرگان معتقده که منظور این آیه، قطع دست فیزیکی سارق نیست؟ بازرگان سه تا نکته رو مطرح میکنه.
🗯 اول، توی چندتا آیه بالاتر تو همین سوره (مائده)، قرآن داره بیان میکنه خوردن چه چیزهایی حرامه. قرآن تک تک موارد رو میگه: مردار حرامه، خون حرامه، گوشت خوک حرامه، ذبحی که موقعش اسم خدا برده نشه حرامه، حیوونی که خفه شده باشه حرامه (حتی اگه حلال‌گوشت باشه)، حیوونی که با ضرب سنگ و چوب مرده باشه حرامه، حیوونی که از بلندی افتاده باشه حرامه و همینطور قرآن موارد رو ذکر میکنه با جزئیات. بازرگان میپرسه چرا وقتی چندتا آیۀ بعد به قطع دست میرسه، قرآن «هیچ» جزئیاتی نمیگه؟ خب دست از کجا قطع شه؟ از انگشت؟ چند تا انگشت؟ از مچ؟ از ساعد؟ از آرنج؟ از بالاتر؟ قرآن هیچی نمیگه و عبور میکنه از این مسئله. خب سؤال اینه که چرا توی اون مسئله، تا ته جزئیات گفته میشه، ولی توی این مسئله، چیزی گفته نمیشه؟
🗯 دوم، تو آیۀ 39 سورۀ مائده (یعنی دقیقاً آیۀ بعد از "قطع دست") قرآن میگه هر کس که بعد از ستم توبه کنه، خداوند میبخشه، چرا که خداوند آمرزگاره. بازرگان میپرسه خب اگه سارقی توبه کرد و توبه‌ش قبول شد، چرا باید مجازات رو تحمل کنه؟ یعنی بعد از اینکه خداوند سارق رو بخشیده، گویی جامعۀ اسلامی هنوز سارق رو نبخشیده؛ چون بلایی سر سارق آورده که برگشت‌پذیر نیست. محدودیت‌های اجتماعی رو میشه بعداً برداشت و سارق رو وارد جامعه کرد؛ اما دستی که قطع شده، برنمیگرده.
🗯 سوم، در ماجرای یوسف و زلیخا، قرآن وقتی میخواد اون صحنه‌ای رو توضیح بده که یوسف وارد محفل مهمانی میشه و زنان دربار دستشون رو میبرن، فعل "قَطَّعنَ" رو به کار میبره. بازرگان میگه فعل "قطّعن" بار معنایی شدیدتری داره نسبت به "اقطعوا" (مصدر این دوتا فعل با هم متفاوته.). پس چطور ما در ماجرای یوسف، اون فعل رو «خراش» معنی میکنیم؛ ولی توی این آیه که فعل سبک‌تری رو به کار برده، قطع فیزیکی و کامل دست رو برداشت میکنیم؟
✅ نقد و نظر: @Ali_soltanzadeh
@philosophycafe
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment