خدا

#احمدرضا_قائم‌مقامی

اینکه ما ایرانیان چرا به الله خدا می‌گوییم یک دلیل ساده دارد. خدای که دو لفظ در آن به هم آمیخته، یک xwadāy پهلوی و دیگر xwadāwan پهلوی، معنای اصطلاحیش شاه است، اما در عین حال صفت چند ایزد نیز بوده. از آن جمله مکرّرا صفت هرمزد است که خدای برین است یا به تعبیر دیگر ایزد مطلقاً اوست.
حال، پیداست که زردشتیان هرمزد را می‌پرستیده‌اند و همینان چندی بعد طوعاً او کرهاً الله را. پس از درآمدن به دین تازه، البتّه ممکن نبوده نام همان ایزد عصر نامسلمانی را به کار ببرند، ولی الله را به همان صفت یاد کرده‌اند که ایزد خویش را پیشتر می‌خوانده‌اند: خدای، یعنی او را به صفت مَلِکی و پادشاهی او می‌خوانده‌اند. چه عجب اگر ایرانیان، که بنای جامعۀ ایشان بر شاهی نهاده شده بوده، ایزد برین خود را به صفت شاهی خوانده باشند، چنانکه او را بارخدای نیز می‌خواندند، یعنی پادشاهی که در بار دادن گشاده؟

خداوند صورت مبدّل xwadāwan پهلوی است و سخن دیگر دربارۀ آن بی‌اعتبار است.

😈Ellinne