✳️ «عروض -معنایی »در شعر سیمین بهبهانی
❇️ سیمین از جمله شاعران معاصری است که با عروض شعرش ، زندگی را می بیند. تلاش او بر این است که موضوع و درونمایه را با وزن و عروض وفق بدهد.در شعر «مردی که یک پا ندارد» مفهوم راه رفتن آن مرد را درهارمونی تبیین کرده و به گونه ای «عروض معنایی» دست یافته است. این در حالی است که استاد هوشنگ ابتهاج در کتاب «پیر پرنیان اندیش »یکی از آسیب های شعر سیمین را همین بازی او با وزن می داند :
شلوار تا خورده دارد مردی که یک پا ندارد
خشم است و آتش نگاهش، یعنی:تماشا ندارد...(مجموعه اشعار/868)
شاعر با وزن مستفعلن فاعلاتن (بحر مجتث)معنای « لنگ لنگان رفتنش را» و آهنگ گام های جوانی را که یک پا ندارد تداعی می کند.شاعر همین وزن را در شعری که -احیاناً- خود پیری هفتاد و هشتاد ساله است و در راه رفتن می لغزد چنین معنا می کند:
با کوله ی هفتاد و هشتاد
...من کاج پیرِ استوارم از روزگاران یادگارم
حیران نظر دارد به کارم بیدی که می لرزد ز هر باد.
❇️ نکته ی دیگر در عروض شعر سیمین در قیاس با غزل سنتی این هست که بر خلاف شعر کلاسیک او مقید به قالب رکن چهار-چهارگانه(مثمن) یا سه-سه گانه(مسدس) در هر بیت نیست. غزل «ای کوه» با یک رکن اضافی پنج رکنی است:
ای کوه، ای بند ضحاک آیا به یادت هست
زان چیره دستان چالاک چرمین علم در دست؟
کو آن جوان خوارِ تازی کاو را به پادافراه
خلقی به گردن فرازی در دیو بندت بست؟
مفعول مفعول مفعول مستفعلن مفعول.
پنج رکن آوردن ،در شعر معاصر پیدا شد. قیصر امین پور در شعر چشمه های خروشان غزل پنج رکنی می گوید.
❇️ نوآوری دیگر سیمین در عروض شعرش،دو پاره کردن یک مصراع است؛ به طوری که چشم خواننده گمان می کند دو مصراع جداگانه را می بیند اما در واقع یک مصراع است با قافیه های میانی که دو پاره شده. در نهایت اینکه یک بیت در شعر سیمین به چهار مصراع تجزیه می شود.نمونه اش را در همان مثال های بالا می توان دید.
سیمین بار دیگر در غزلی، «پیری» و نفس نفس زدن ها و راه رفتن های «کوتاه و آهسته اش »را با یکی از زحافات رمل: فاعلاتن فاعلن فاع چنین معنا کرده:
پیر ماه و سال هستم پیر یار بی وفا نه!
عمر می رود به تلخی پیر می شوم چرا نه؟
❇️ محمود علی اصغری
گروه دبیران ادبیات کشور
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ سیمین از جمله شاعران معاصری است که با عروض شعرش ، زندگی را می بیند. تلاش او بر این است که موضوع و درونمایه را با وزن و عروض وفق بدهد.در شعر «مردی که یک پا ندارد» مفهوم راه رفتن آن مرد را درهارمونی تبیین کرده و به گونه ای «عروض معنایی» دست یافته است. این در حالی است که استاد هوشنگ ابتهاج در کتاب «پیر پرنیان اندیش »یکی از آسیب های شعر سیمین را همین بازی او با وزن می داند :
شلوار تا خورده دارد مردی که یک پا ندارد
خشم است و آتش نگاهش، یعنی:تماشا ندارد...(مجموعه اشعار/868)
شاعر با وزن مستفعلن فاعلاتن (بحر مجتث)معنای « لنگ لنگان رفتنش را» و آهنگ گام های جوانی را که یک پا ندارد تداعی می کند.شاعر همین وزن را در شعری که -احیاناً- خود پیری هفتاد و هشتاد ساله است و در راه رفتن می لغزد چنین معنا می کند:
با کوله ی هفتاد و هشتاد
...من کاج پیرِ استوارم از روزگاران یادگارم
حیران نظر دارد به کارم بیدی که می لرزد ز هر باد.
❇️ نکته ی دیگر در عروض شعر سیمین در قیاس با غزل سنتی این هست که بر خلاف شعر کلاسیک او مقید به قالب رکن چهار-چهارگانه(مثمن) یا سه-سه گانه(مسدس) در هر بیت نیست. غزل «ای کوه» با یک رکن اضافی پنج رکنی است:
ای کوه، ای بند ضحاک آیا به یادت هست
زان چیره دستان چالاک چرمین علم در دست؟
کو آن جوان خوارِ تازی کاو را به پادافراه
خلقی به گردن فرازی در دیو بندت بست؟
مفعول مفعول مفعول مستفعلن مفعول.
پنج رکن آوردن ،در شعر معاصر پیدا شد. قیصر امین پور در شعر چشمه های خروشان غزل پنج رکنی می گوید.
❇️ نوآوری دیگر سیمین در عروض شعرش،دو پاره کردن یک مصراع است؛ به طوری که چشم خواننده گمان می کند دو مصراع جداگانه را می بیند اما در واقع یک مصراع است با قافیه های میانی که دو پاره شده. در نهایت اینکه یک بیت در شعر سیمین به چهار مصراع تجزیه می شود.نمونه اش را در همان مثال های بالا می توان دید.
سیمین بار دیگر در غزلی، «پیری» و نفس نفس زدن ها و راه رفتن های «کوتاه و آهسته اش »را با یکی از زحافات رمل: فاعلاتن فاعلن فاع چنین معنا کرده:
پیر ماه و سال هستم پیر یار بی وفا نه!
عمر می رود به تلخی پیر می شوم چرا نه؟
❇️ محمود علی اصغری
گروه دبیران ادبیات کشور
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment