✳️ «اَتراک و اَکراد» (اشاره‌ای به پیشینهٔ جمعِ مکسّرِ اقوام و نژادها) [بخشِ دوم و پایانی]

نکتهٔ دیگر آن‌که استاد نجفی نوشته‌اند این فارسی‌زبان‌ها بودند که اسامیِ غیرِ عربیِ حوزهٔ اقوام و ملل را به‌صورتِ جمعِ مکسّر درآورده‌اند؛ حال‌آن‌که در متونِ کهنِ عربی نیز این کاربرد رایج بود و چه‌بسا ایرانیان به پیروی از اعراب این ساخت را به‌کاربرده‌اند. گفتنی است که اقوامِ ترک و کرد، تنها در حوزهٔ جغرافیای ایران نمی‌زیسته‌اند و هم‌امروز نیز کردها علاوه‌بر ایران در بسیاری از کشورها (ازجمله: عراق، ترکیه، سوریه و لبنان) پراکنده‌اند.

ابنِ منظور (۷۱۱_۶۳۰) صاحبِ لسان‌الغیب، ذیلِ مدخلِ «کرد» آورده: «جیلٌ من‌النّاس، معروفٌ، و الجمعُ أَکرادٌ». در سفرنامهٔ ابنِ جُبَیر (ق ۵) در وصفِ شهرِ حَلَب، از دژی معروف به «حِصنُ‌الأکراد» (دژ کردان) یادشده‌است. و مطابق‌با اشارهٔ کتاب بیمارستان‌های اسلامی نوشتهٔ عیسی بک، در اوائلِ قرنِ ۸ در شام بیمارستانی نیز وجود داشت به نامِ «حِصن‌الأکراد» که در جوارِ دژِ پیش‌گفته ساخته‌شده‌بود.

ابنِ ندیم (ق ۴_۳) نیز در زمرهٔ آثارِ مدائنی، از کتابی به نامِ «کتابُ‌القلاع و الأکراد» یادمی‌کند. او هم‌چنین در زمرهٔ آثارِ جاحظ از کتابی باعنوانِ «کتابُ مناقبِ الجُندِ‌الخلافةِ و‌الفضائلِ‌الأتراک» نام‌می‌‌برَد. و بدرالدّین حسن‌بن حبیبِ‌الحَلَبی (۷۹۰_۷۱۰) کتابی نگاشته‌بود به‌نامِ «دُرّةُ‌الاسلاک فی دَولةِ‌الأتراک». این کتاب و تکمله‌ای که زین‌الدّین طاهر، فرزندِ مولّف، بر آن افزود و ثبتِ وقایع را تا سالِ ۸۰۲ ق ادامه‌داد، از سوی مستشرقِ هلندی وایرس مورسینگ، در قرنِ ۱۹ در آمستردامِ هلند، در دو جلد منتشر شد.

هم‌چنین می‌توان به کتابِ «الإدراک للسانِ‌الأتراک»، که اثری است به زبانِ عربی دربابِ قواعدِ این زبان، تألیفِ ابوحیّان اثیر‌الدّین محمد‌بنِ یوسف‌الغرناطی (۷۴۸_۶۵۴) اشاره‌کرد. [۱]

[۱] این یادداشت تلخیصی است از مقالهٔ نویسنده باعنوانِ «یادداشت‌هایی در حاشیهٔ غلط ننویسیم» که در روزنامهٔ اطلاعات (۱۴ و ۲۱ اسفندِ ۱۳۹۳، ص ۶) منتشرشده‌است.
برای آسان‌ترشدنِ خوانشِ متن، ارجاع‌ها حذف‌شده‌است.

@azgozashtevaaknoon
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

Comments

Be the first to add a comment