عرضه یا تقاضا؟

عزرا کلاین، مقاله‌نویس نیویورک تایمز، در تازه‌ترین مطلب خود به واکاوی نگرش دموکرات‌ها و لیبرال‌های چپ آمریکا به سیاستگذاری اجتماعی پرداخته و راهکاری برای ارتقاء نگرش آنها توصیه کرده است. کلاین معتقد است که لیبرال‌های چپ عمدتاً در زمینه‌ی چالش‌های اجتماعی توجه خود را به راهکارهای 'طرف تقاضا' معطوف کرده‌اند. بدین معنا که تلاش می‌کنند هزینه‌ی تقاضا و استفاده از کالاها و خدماتی (نظیر سرپناه، خوراک، درمان و...) را از طریق پرداخت یارانه برای مصرف‌کنندگان کاهش دهند. به عنوان مثال، برای مسئله‌ی مسکن، یارانه‌ی اجاره‌بها را پیشنهاد می‌کنند، برای درمان، بیمه‌ی اجتماعی درمان، یا برای مواد خوراکی food stamp (کوپن خوراک) را توصیه می‌کنند، و الی آخر. تمامی این سیاست‌ها ظرفیت تقاضا برای کالا و خدماتی نظیر سرپناه و درمان و غیره را گسترش می‌دهند.

اینها سیاست‌های خوبی هستند، اما توجهی به سطح "عرضه"ی این کالاها ندارند: آنها تقاضا برای مسکن، خوراک و درمان را تقویت می‌کنند، بی‌آنکه عرضه‌ی آن را تقویت کنند. اگر به هزینه‌ی تهیه‌ی کالایی یارانه دهید، اما موجودی آن کالا را افزایش ندهید، کمیابی کالا تشدید می‌شود، و این کمیابی به افزایش قیمت و یا جیره‌بندی کالا می‌انجامد. گفته می‌شود که یکی از دلایل رشد چندین ساله‌ی هزینه‌ی مسکن، درمان و آموزش در آمریکا، یارانه‌دهی به تقاضای این کالاها و عدم افزایش عرضه‌ی آنهاست.

عزرا کلاین معتقد است که دموکرات‌ها و لیبرال‌های چپ آمریکا به منظور طراحی سیاستگذاری کارآمد عمومی، باید "هم به تقاضا، و هم به عرضۀ" کالاها و خدماتی نظیر مسکن و درمان و آموزش توجه داشته باشند و ظرفیت هر دو طرف را افزایش دهند. به عنوان مثال، ما تنها نباید هزینه‌ی تقاضای دارو برای بیماران را از طریق بیمه‌های اجتماعی کاهش دهیم، بلکه باید کمیت و کیفیت داروها را نیز بهبود بخشیم. بهبود کیفیت و کمیت دارو یک مسئله‌ی 'طرف عرضه' محسوب می‌شود، و یکی از ابزارهای تحققش سیاستگذاری نوآوری (حمایت دولت از نوآوری) می‌باشد. در واقع نوآوری مهم‌ترین نیروی محرکه‌ی طرف عرضه‌ی اقتصاد است.

خبر خوب این است که دولت بایدن (به عنوان یک دولت لیبرال چپ) به این موضوع توجه دارد. سرمایه‌گذاری دولت بایدن در ظرفیت تولید انرژی‌های تجدیدپذیر، باتری‌های پیشرفته و امکانات حمل و نقل سازگار با محیط زیست، نمونه‌هایی از سیاستگذاری طرف عرضه هستند. در واقع دولت بایدن تنها هدفش این نیست که به مصرف انرژی‌های زیست‌محیطی (و سایر کالاهای زیست‌محیطی) یارانه دهد و هزینه‌اش را کم کند. این سیاست به تنهایی برای گذار به انرژی‌های تجدید پذیر کافی نیست چرا که ظرفیت تولید این نوع انرژی کفاف گذار به تجدیدپذیرها را نمی‌دهد. به طور مشابه، سرمایه‌گذاری در ساخت مراکز نگهداری کودکان و سالمندان می‌تواند عرضه‌ی نیروی کار سرپرستان خانوار را افزایش دهد، یا سرمایه‌گذاری در ساخت مراکز علمی و فنی نیروی کارآزموده‌ی انسانی به بار می‌آورد و این نیرو به رشد بهره‌وری می‌انجامد (همه‌ی اینها سیاست‌های طرف عرضه هستند).

سیاست‌های طرف عرضه غالباً به محافظه‌کاران و جمهوری‌خواهان آمریکا منتسب می‌شوند، و بیشتر شامل مقررات‌زدایی می‌شدند. اما هر سیاست طرف عرضه‌ای قرار نیست به مقررات‌زدایی و کاهش نقش‌آفرینی دولت خلاصه شود. بسیاری از سیاست‌های فوق بایدن نقش دولت را افزایش می‌دهند و در عین حال یک سیاست طرف عرضه محسوب می‌شوند (ظرفیت عرضه‌ی کالا و خدمات را افزایش می‌دهند). این چیزی‌ست که عزرا کلاین آن را "ترقی‌خواهی طرف عرضه" می‌نامد و معتقد است که عمیقاً به آن نیاز داریم. طبعاً برخی مقررات سفت و سخت نظیر قوانین منطقه‌بندی (zoning) در آمریکا وجود دارد که ظرفیت عرضه‌ی کالایی نظیر مسکن را محدود می‌کنند، و بهترست که برداشته شوند. بایدن نیز در نظر دارد دولت‌های محلی را وادار به برچیدن این مقررات کند (مقررات سختگیرانه‌ی منطقه‌بندی آمریکا تا حد زیادی برخاسته از سیستم محلی‌گرا و فدرال آمریکاست). به طور مشابه، مسکن اجتماعی (public housing) نیز یک سیاست طرف عرضه در بازار مسکن محسوب می‌شود. هر سیاستی که هزینه‌ی تقاضا برای مسکن را کاهش می‌دهد، نیاز به مکمل‌های سیاستی برای تقویت طرف عرضه دارد.

✅ @karkhone