استعاره چیست ؟

در لغت به معنای "امانت خواستن است و در اصطلاح آن است که لغتی به جای لغت دیگر ابه کار رود به شرط شباهت .استعاره در واقع تشبیهی فشرده است؛ که تنها "مشبه به" آن باقی مانده باشد. علاوه بر آن شاعر در تشبیه، ادعای همانندی دو پدیده را دارد؛ اما در استعاره ادعای یکسانی آن دو را. این دو ویژگی، استعاره را هنری­تر و خیال­انگیزتر از تشبیه می­کند. همچنین استعاره نوعی مجاز است؛ با این تفاوت که اگر علاقه(ارتباط بین معنای حقیقی و مجازی) از نوع مشابهت باشد، استعاره است و اگر علاقه، مشابهت نباشد، مَجاز است.

گفتیم استعاره نیاز به نشانه ای دارد تا معلوم شود، معنای اولیه و ظاهری کلمه، مورد نظر نیست؛ مثلا اگر کسی بگوید: "شیری را دیدم" و منظورش فرد شجاع باشد، شنونده منظور او را در نخواهد یافت زیرا در جمله نشانه های که شنونده را متوجه معنای مورد نظر شاعر کند وجود ندارد. اما اگر بگوید شیری را در "میدان کارزار" دیدم شنونده متوجه معنای باطنی او می­شود. یعنی "میدان کارزار" به عنوان نشانه ذهن را متوجه معنای مورد نظر شاعر می­کند.

در استعاره ، هم وجه شبه و هم ادات تشبیه حذف می شود ، حال اگر فقط مشبه به باقی مانده باشد بهآن آشار یا ( مصرحه می گوییم )
مثلا اگر بگوییم ماه من و مقصودمان معشوق باشد در اصل چنین بوده است : معشوق در زیبایی مانند ماه است که از این جمله فقط ماه که مشبه به است باقی مانده است . کلمات زیر معمولا این چنین استعاره به کار رفته اند :
سرو ، نوگل ، ماه ،بت ◀️ معشوق
نرگس، بادام ◀️ چشم
لعل ، یاقوت ◀️لب
کاروان سرا ◀️دنیا
پسته ◀️ دهان
کمان ◀️ابرو
کمند ◀️گیسو

در نوع دیگر استعاره که به آن مکنیه گفته می شود ، تنها مشبه باقی می ماند که البته یک ویژگی مشبه به محذوف را به آن نسبت می دهیم مثلا می گوییم : روزگار مانند انسان است ، حال انسان را حذف می کنیم و یک ویژگی آن یعنی سخن گفتن را به روزگار نسبت می دهیم و می گوییم (روزگار به گوش من گفت )که این استعاره است و با اندکی دقت درمی یابیم که همان تشخیص است و از این رو می گوییم که هر تشخیصی نوعی استعاره محسوب می شود .
حال اگر این نسبت دادن به شکل اضافه کرده باشد ، نتیجه اضافه استعاری می شود مثلا از انسان که حذف شده است ، دست را به روزگار اضافه می کنیم و می گوییم : (دست روزگار) که اضافه استعاری است
نمونه های دیگر : چشم زمانه ، چنگال مرگ ، خنده گل ، گریه ابر که همه اضافه استعاری هستند.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

Comments

Be the first to add a comment