📚 نسل های ایرانی/ از بومر تا آلفا...
🔸️ این روزها در هر بحث و اتفاقی که در ایران می افتد، مدام اسم «نسل Z و آلفا» به گوش می رسد، خیلی از بزرگترها با تعجب و عصبانیت می پرسند:
« چرا این بچه ها این قدر با ما فرق دارند؟ چرا این قدر زود، سنّت و حرف پدرمادرشان را ول کردند؟ »
چندی پیش یکی از مسئولین کشور در یک مصاحبه گلایه کرد که: «چرا به جوان ها می گویید نسل ضد؟!»
غافل از اینکه نسل Z به معنی «ضد» نیست؛ وقتی بالاترین مقام اجرایی کشور که اتفاقاً پزشک هم هست! هیچ اطلاعی از این نسل ها ندارد، عجیب نیست که مردم عادی هم خیلی از این تقسیم بندی ها بی اطلاع باشند.
🔹️ تقسیم بندی نسل ها در دنیا اولین بار سال ۱۹۹۱ توسط دو جامعه شناس آمریکایی به نام های نیل هاو (Neil Howe) و ویلیام اشتراوس (William Strauss) در کتاب معروف «Generations» مطرح شد. این مدل جهانی بود و بر اساس سال های میلادی به این شکل بود:
- Baby Boomers: ۱۹۴۶–۱۹۶۴
- Generation X: ۱۹۶۵–۱۹۸۰
- Millennials Y: ۱۹۸۱–۱۹۹۶
- Generation Z: ۱۹۹۷–۲۰۱۲
- Generation Alpha: ۲۰۱۳ به بعد
در ایران، جامعه شناسان، پژوهشگران و رسانه ها این بازه ها را کمی جابجا کردند تا با نقاط عطف تاریخی ایران (انقلاب ۵۷، جنگ، سازندگی، ورود اینترنت و…) هماهنگ بشود. پس نسخه ای که الان در ایران استفاده می شود، نسخهٔ «ایرانی شده و پذیرفته شده» همان مدل جهانی است.▪️۱- نسل بومرها (۱۳۴۳–۱۳۲۵):متولدین این نسل در حال حاضر ۸۰–۶۰ سال دارند، دنیای این نسل در دوران پرتلاطم انقلاب اسلامی، جنگ ایران و عراق، رادیو و تلویزیون سیاه سفید، مسجد و منبرهای پرشور، زندگی سنتی با تأکید شدید بر خانواده و مذهب شکل گرفته، شعار اصلی نسل بومر این بود: «دین، خانواده و وطن همه چیز ماست»
این نسل، دین را نه فقط اعتقاد، بلکه هویت ملی و اجتماعی می بیند و با هر تغییر بنیادینی مخالف است؛ نواندیشی دینی، طلاق، آزادی های اجتماعی برای این نسل تابو و مخرب ارزیابی می شود.
▪️۲- نسل ایکس (۱۳۵۹–۱۳۴۴):این افراد در حال حاضر ۴۵ الی ۶۰ سال دارند، دنیای این نسل در اوج جنگ و بمباران، صف های طولانی نان و کوپن، بازسازی و سازندگی بعد از جنگ، ورود اولین ویدئوهای VHS و ماهواره های قاچاقی شکل گرفته؛ دین برای نسل x هنوز خیلی مهم است، اما کمی با دنیای بیرون مثلاً با دیدن سریال های خارجی آشنا شدند. این نسل، پل بین سنتی ها و مدرن هاست، نسل X اغلب بین وفاداری به سنت های والدین و درک فرزندانشان مردّدند.
▪️۳- نسل Y یا میلنیال (۱۳۷۵–۱۳۶۹):متولدین نسل Y حدود ۴۵–۳۰ سال دارند، اولین نسلی که با کامپیوتر خانگی، نوکیای ساده، چت رومهای یاهو و ماهواره های دیجیتال آشنا شد. دین برای قسمتی از نسل Y هنوز مهم است، اما دیگر «مطلق و بی چون و چرا» نیست؛ نسل Y دنبال تعادلی بین کار، زندگی شخصی، روابط عاطفی و یک معنویت آرام هست. این نسل شاهد ورود اینترنت به خانه ها بود و اولین شاکیان حاکمیت سنّت در خانواده و جامعه هستند!
▪️۴.- نسل زد (۱۳۷۶–۱۳۹۱):متولدین نسل Z حدود ۲۹–۱۳ سال دارند؛ از بچگی با گوشی های هوشمند آشنا شدند، با تیک تاک، یوتیوب و فیلترشکن بزرگ شدند. این نسل دین را نه از مسجد و کتاب، بلکه از گوگل، میم های طنز و صفحه های روشنفکری آنلاین می شناسند. حجاب، ازدواج زودرس یا سنت های خانوادگی را «اختیاری و شخصی» می دانند و بیشتر دنبال آزادی، آرامش روانی و هویت فردی هستند تا قوانین شرعی سختگیرانه. این نسل با بحران های اقتصادی و اجتماعی روبرو شده و احساس می کند «دینِ سنتی قادر به پاسخگویی سوالاتش نیست».
▪️۵- نسل آلفا (۱۳۹۲ تا حالا):متولدین آلفا کمتر از ۱۳ سال دارند. این نسل از لحظه ی تولد با تبلت، یوتیوب، اینستاگرام در ارتباط بوده و با هوش مصنوعی مثل چتجیپیتی و بازی های آنلاین زندگی می کند. هنوز خیلی بچه هستند، اما از همین حالا با پدربزرگ و مادربزرگ ها تفاوت بنیادین دارند! انگار از دو سیّاره ی متفاوت آمدند. «داستان های مذهبی» برای نسل آلفا مثل کارتون های دیزنی فقط جنبه نمادین دارد.
🔹️ بومرها و ایکس ها اغلب فکر می کنند نسل جدید «فاسد، غرب زده یا بیریشه» شده؛
و نسل زد و آلفا باور دارند بزرگترها «عقبمانده، دیکتاتور و نفهم» هستند.
اما حقیقت تلخ و واقعی این است: هیچ کدام اشتباه یا فاسد نیستند، فقط در دو زمان، دو تکنولوژی و دو فرهنگ کاملاً متفاوت به دنیا آمده و بزرگ شده اند.
✍️ دکتر سید قاسم موسوی
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan