زندگی خصوصی موسی صدر!
محمد صادقی
زمانی که زنان در بحث‌های اجتماعی و سیاسی کمتر راه داده می‌شده‌اند از هر فرصتی برای بحث و گفت‌وگو درباره مسائل اجتماعی و سیاسی با آنان استفاده می‌کرده، زن‌بودن را مساوی با خانه‌داری و شوهرداری نمی‌پنداشته و توجه ویژه‌ای به زندگی و رشد فرهنگی آنها داشته؛ به زندگی بخشی از جامعه که چنان نادیده گرفته شده بوده که به آن عادت کرده و خو گرفته بوده است.
فعالیت‌های گسترده سیاسی و اجتماعی در لبنان مانع نمی‌شود که از غم و غصه دختری تنها که در نامه‌ای برای‌اش نوشته بوده که از رفتن او به دبیرستان جلوگیری شده، غافل شود، و تنهایی او را نادیده بگیرد. بنابراین، با کوشش و جدیت، مسیر ادامه تحصیل خواهرزاده کوچک‌اش را، که او را خواهر هشتم می‌خوانده، هموار می‌کند. فاطمه صدرعاملی، یعنی همان خواهر هشتم که بعدها برای تحصیل و پژوهش راهی آلمان شد و امروز از آموزگارهای گفت‌وگو در سرزمین ماست، می‌نویسد:«بعضی آدم‌ها هستند که وقتی نیستند تو از چیزهای معلومی یادشان می‌افتی. اما درباره بعضی‌ها تو از همه چیز یاد آنها می‌افتی، حتی از تصویر خودت توی شیشه یک فروشگاه یا از کشیدن ترمز دستی وقتی می‌خواهی ماشینت را جایی پارک کنی. آن اولی که رفته بودم آلمان –من رفته بودم، چون صادق که آنجا بود- من تازه رانندگی یاد گرفته بودم و دایی که می‌آمد پیش ما به "آخن" چقدر خوشش می‌آمد از این کارِ من. مدام میگفت: چه خوب کردی که رانندگی یاد گرفتی. چه خوب که هم یاد گرفتی هم می‌رانی. چون بعضی‌ها فقط یاد می‌گیرند و می‌خندید.»
موسی صدر (مشهور به امام موسی صدر) در سال ۱۳۲۹ وارد دانشگاه تهران می‌شود و فهم و شناخت خود از جهان را عمق می‌بخشد. او یک رمان‌خوان حرفه‌ای بوده که با ادبیات جهان و به‌بویژه آثار ارنست همینگوی، ویکتور هوگو و... مانوس بوده، به موسیقی اهمیت فراوانی می‌داده و با برخی از موسیقی‌دانان نامدار زمان خود معاشرت و دوستی عمیقی داشته (زنده‌یاد صادق طباطبایی همیشه میگفت که تشویق‌ها و پیگیری‌های دایی‌اش او را به موسیقی علاقه‌مند کرده بود) اهل مدارا، صلح و آشتی بوده، با مخالفان خود سر ستیز نداشته و گوش‌اش خوب کار می‌کرده، و مگر نه اینکه شنیدن، سرآغاز گفت‌وگوست... و همین نکته‌هاست که او را از دایره‌های بسته‌ی صنفی، فکری و قبیله‌ای رها می‌سازد.
خواندنِ کتاب "۷ روایت خصوصی از زندگی سید موسی صدر" و بویژه روایتی از "خواهر هشتم" ما را با زندگی انسانی آشنا می‌کند که قبل از اینکه در قامت یک رهبر و فعال سیاسی-اجتماعی، دوست و پناهگاه خوبی برای مردم ستمدیده لبنان باشد، دوست و پناهگاه خوبی برای همسر، فرزندان، اعضای خانواده و دوستان‌اش است، نه اینکه چیزی را در بیرون نمایش دهد که نسبتی با زندگی خصوصی او ندارد. اندیشیدن درباره زندگی خوش‌عطرِ "موسی صدر" زیبایی‌های جور دیگری زیستن و جور دیگری نگریستن را پیش روی ما قرار می‌دهد. مهربانی، شفقت و عشق او مرز نداشته و نمی‌شناخته، از خواهر هشتم تا دوستِ نپالی او، از آشنایان و خانواده‌اش تا مردم سرزمین‌های دیگر، و می‌توانسته همه را با هر مذهب، ملیت، نژاد، مسلک، رنگ و مرامی دوست بدارد. در جهان او مرزها و اوهامی که انسان‌ها را از هم جدا می‌کند، جایی نداشته زیرا انسانیت و اخلاق را مقدم بر هر باور و اندیشه‌ای می‌پنداشته و با گذر از چارچوب‌ها و خط‌کشی‌هایی که فهم و شناخت از "دیگری" و راه‌یافتن به دنیای "دیگری" را به کلی از موضوعیت می‌انداخته، به جای اینکه فقط شعارهای زیبایی بدهد، با گام‌هایی محکم و اراده‌ای قوی مرزها و فاصله‌ها را برمی‌چیده است. برای نمونه، در اقدامی کم‌نظیر برای سخنرانی به کلیسای کاتولیک بیروت می‌رود و از روحانیون مسیحی می‌خواهد که در مسجد برای مسلمانان سخنرانی کنند، برای بازسازی کلیسایی که به گونه‌ای مشکوک در آتش سوخته و می‌توانسته بحرانی را پدید بیاورد دستِ مسلمانان و مسیحیان را در دست هم می‌گذارد، وقتی خریدن بستنی از بستنی‌فروش مسیحی از سوی برخی مسلمانان حرام خوانده می‌شود بی‌آنکه وارد مجادله با برخی افراد متعصب شود با همراهان‌اش برای خوردن بستنی در آن بستنی‌فروشی صف می‌کشند و مساله پایان می‌یابد.
و هنگامی که در نقد تروریسم سخن می‌گوید هوشمندانه به موضوع تروریسم فکری (و ادعای نابالغ‌انگاشتن مردم و نیاز آنان به قیم و...) می‌پردازد و با اندیشه و عمل نیک خود، قبل از هر مبارزه‌ای راهی به سوی "مبارزه برای انسان‌بودن" می‌گشاید.
جان آگه با #فرهیختگان
محمد صادقی
زمانی که زنان در بحث‌های اجتماعی و سیاسی کمتر راه داده می‌شده‌اند از هر فرصتی برای بحث و گفت‌وگو درباره مسائل اجتماعی و سیاسی با آنان استفاده می‌کرده، زن‌بودن را مساوی با خانه‌داری و شوهرداری نمی‌پنداشته و توجه ویژه‌ای به زندگی و رشد فرهنگی آنها داشته؛ به زندگی بخشی از جامعه که چنان نادیده گرفته شده بوده که به آن عادت کرده و خو گرفته بوده است.
فعالیت‌های گسترده سیاسی و اجتماعی در لبنان مانع نمی‌شود که از غم و غصه دختری تنها که در نامه‌ای برای‌اش نوشته بوده که از رفتن او به دبیرستان جلوگیری شده، غافل شود، و تنهایی او را نادیده بگیرد. بنابراین، با کوشش و جدیت، مسیر ادامه تحصیل خواهرزاده کوچک‌اش را، که او را خواهر هشتم می‌خوانده، هموار می‌کند. فاطمه صدرعاملی، یعنی همان خواهر هشتم که بعدها برای تحصیل و پژوهش راهی آلمان شد و امروز از آموزگارهای گفت‌وگو در سرزمین ماست، می‌نویسد:«بعضی آدم‌ها هستند که وقتی نیستند تو از چیزهای معلومی یادشان می‌افتی. اما درباره بعضی‌ها تو از همه چیز یاد آنها می‌افتی، حتی از تصویر خودت توی شیشه یک فروشگاه یا از کشیدن ترمز دستی وقتی می‌خواهی ماشینت را جایی پارک کنی. آن اولی که رفته بودم آلمان –من رفته بودم، چون صادق که آنجا بود- من تازه رانندگی یاد گرفته بودم و دایی که می‌آمد پیش ما به "آخن" چقدر خوشش می‌آمد از این کارِ من. مدام میگفت: چه خوب کردی که رانندگی یاد گرفتی. چه خوب که هم یاد گرفتی هم می‌رانی. چون بعضی‌ها فقط یاد می‌گیرند و می‌خندید.»
موسی صدر (مشهور به امام موسی صدر) در سال ۱۳۲۹ وارد دانشگاه تهران می‌شود و فهم و شناخت خود از جهان را عمق می‌بخشد. او یک رمان‌خوان حرفه‌ای بوده که با ادبیات جهان و به‌بویژه آثار ارنست همینگوی، ویکتور هوگو و... مانوس بوده، به موسیقی اهمیت فراوانی می‌داده و با برخی از موسیقی‌دانان نامدار زمان خود معاشرت و دوستی عمیقی داشته (زنده‌یاد صادق طباطبایی همیشه میگفت که تشویق‌ها و پیگیری‌های دایی‌اش او را به موسیقی علاقه‌مند کرده بود) اهل مدارا، صلح و آشتی بوده، با مخالفان خود سر ستیز نداشته و گوش‌اش خوب کار می‌کرده، و مگر نه اینکه شنیدن، سرآغاز گفت‌وگوست... و همین نکته‌هاست که او را از دایره‌های بسته‌ی صنفی، فکری و قبیله‌ای رها می‌سازد.
خواندنِ کتاب "۷ روایت خصوصی از زندگی سید موسی صدر" و بویژه روایتی از "خواهر هشتم" ما را با زندگی انسانی آشنا می‌کند که قبل از اینکه در قامت یک رهبر و فعال سیاسی-اجتماعی، دوست و پناهگاه خوبی برای مردم ستمدیده لبنان باشد، دوست و پناهگاه خوبی برای همسر، فرزندان، اعضای خانواده و دوستان‌اش است، نه اینکه چیزی را در بیرون نمایش دهد که نسبتی با زندگی خصوصی او ندارد. اندیشیدن درباره زندگی خوش‌عطرِ "موسی صدر" زیبایی‌های جور دیگری زیستن و جور دیگری نگریستن را پیش روی ما قرار می‌دهد. مهربانی، شفقت و عشق او مرز نداشته و نمی‌شناخته، از خواهر هشتم تا دوستِ نپالی او، از آشنایان و خانواده‌اش تا مردم سرزمین‌های دیگر، و می‌توانسته همه را با هر مذهب، ملیت، نژاد، مسلک، رنگ و مرامی دوست بدارد. در جهان او مرزها و اوهامی که انسان‌ها را از هم جدا می‌کند، جایی نداشته زیرا انسانیت و اخلاق را مقدم بر هر باور و اندیشه‌ای می‌پنداشته و با گذر از چارچوب‌ها و خط‌کشی‌هایی که فهم و شناخت از "دیگری" و راه‌یافتن به دنیای "دیگری" را به کلی از موضوعیت می‌انداخته، به جای اینکه فقط شعارهای زیبایی بدهد، با گام‌هایی محکم و اراده‌ای قوی مرزها و فاصله‌ها را برمی‌چیده است. برای نمونه، در اقدامی کم‌نظیر برای سخنرانی به کلیسای کاتولیک بیروت می‌رود و از روحانیون مسیحی می‌خواهد که در مسجد برای مسلمانان سخنرانی کنند، برای بازسازی کلیسایی که به گونه‌ای مشکوک در آتش سوخته و می‌توانسته بحرانی را پدید بیاورد دستِ مسلمانان و مسیحیان را در دست هم می‌گذارد، وقتی خریدن بستنی از بستنی‌فروش مسیحی از سوی برخی مسلمانان حرام خوانده می‌شود بی‌آنکه وارد مجادله با برخی افراد متعصب شود با همراهان‌اش برای خوردن بستنی در آن بستنی‌فروشی صف می‌کشند و مساله پایان می‌یابد.
و هنگامی که در نقد تروریسم سخن می‌گوید هوشمندانه به موضوع تروریسم فکری (و ادعای نابالغ‌انگاشتن مردم و نیاز آنان به قیم و...) می‌پردازد و با اندیشه و عمل نیک خود، قبل از هر مبارزه‌ای راهی به سوی "مبارزه برای انسان‌بودن" می‌گشاید.
جان آگه با #فرهیختگان
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment