✅تقابل سنت فرانسوی و انگلیسی - اسکاتلندی
خردگرایان فرانسوی تحت تاثیر دکارت، قدرت فوق العاده و نامحدودی برای عقل قایل بودند، به طوری که تصور می کردند عقل خود آگاه می تواند تشخیص دهنده و تعیین کننده هر گونه عمل جزئی باشد. خردگرایان فرانسوی معتقد بودند نهادهای اجتماعی محصول طرح و قصد عامدانه عقل انسانی هستند و بنابراین این نهادها را می توان به نحو مطلوبی اصلاح کرد، سازمان داد یا اساسا نهادهای جدید و جایگزینی ایجاد کرد.
اما در سنت فکری فیلسوفان آزادی اسکاتلندی و انگلیسی، از جمله هیوم، نهادهای اجتماعی، محصول جریان تحولی تدریجی و دیرپا تلقی می شدند. هایک که خود متعلق به این سنت فلسفی است، خردگرایی این فیلسوفان را تحولی توصیف می کند. هایک به پیروی از این خردگرایی تحولی، معتقد است که نهادهای بنیادی تمدن انسانی، از قبیل قواعد اخلاقی، حقوقی، زبان، پول، بازار و دولت هیچ کدام با عقل خودآگاه فردی و با قصد و نیت طراحی و ایجاد نشده اند، بلکه همگی طی جریان تحولی طولانی به طور خودجوش به وجود آمده اند.
از کتاب گفتارهایی در معرفت شناسی علم اقتصاد، موسی غنی نژاد
@austrianschool